{"id":11896,"date":"2023-06-01T08:00:18","date_gmt":"2023-06-01T05:00:18","guid":{"rendered":"https:\/\/rockvell.com\/?p=11896"},"modified":"2023-06-01T10:16:01","modified_gmt":"2023-06-01T07:16:01","slug":"neft-xxi-%c9%99srin-boyasidir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rockvell.com\/?p=11896","title":{"rendered":"Neft XXI \u0259srin boyas\u0131d\u0131r"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"has-medium-font-size\"><strong>Neft XXI \u0259srin boyas\u0131d\u0131r<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Neft h\u0259r zaman Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259sas iqtisadi s\u0259rv\u0259ti olmaqla yana\u015f\u0131, h\u0259m d\u0259 yarad\u0131c\u0131 insanlar \u00fc\u00e7\u00fcn ilham m\u0259nb\u0259yi olub. Neft\u00e7il\u0259r\u0259 mahn\u0131lar, \u015ferl\u0259r, poemalar, romanlar, r\u0259sml\u0259r, m\u0259dhiyy\u0259l\u0259r h\u0259sr olunmu\u015f, onlar haqq\u0131nda b\u0259dii v\u0259 s\u0259n\u0259dli filml\u0259r \u00e7\u0259kilmi\u015fdir.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"550\" height=\"412\" src=\"https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/project_file_63_1685359612.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-11897\" srcset=\"https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/project_file_63_1685359612.jpg 550w, https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/project_file_63_1685359612-300x225.jpg 300w, https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/project_file_63_1685359612-360x270.jpg 360w\" sizes=\"(max-width: 550px) 100vw, 550px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>Bak\u0131n\u0131n d\u00fcnyada neft bumu ba\u015f ver\u0259n ilk \u015f\u0259h\u0259r oldu\u011fu XIX \u0259srd\u0259n Az\u0259rbaycan inc\u0259s\u0259n\u0259ti neftl\u0259 s\u0131x ba\u011fl\u0131 olmu\u015fdur. Mirz\u0259 \u018fl\u0259kb\u0259r Sabir, Abdulla \u015eaiq, S\u00fcleyman Sani Axundov v\u0259 Mir C\u0259lal Pa\u015fayev kimi \u015fair v\u0259 yaz\u0131\u00e7\u0131lar \u00f6z \u0259s\u0259rl\u0259rini dol\u011fun neft m\u00f6vzusuna h\u0259sr etmi\u015fl\u0259r. 1898-ci ild\u0259 Bak\u0131da n\u00fcmayi\u015f olunan ilk film &#8220;Bibiheyb\u0259td\u0259 neft fontan\u0131nda yan\u011f\u0131n&#8221; adlan\u0131rd\u0131. 1915-ci ild\u0259 Bak\u0131n\u0131n \u0259n \u00f6n\u0259mli ilk rejissorlar\u0131ndan olan Boris Svetlov t\u0259r\u0259find\u0259n \u00e7\u0259kilmi\u015f ilk Az\u0259rbaycan tammetrajl\u0131 b\u0259dii filmi &#8220;Neft v\u0259 milyonlar s\u0259lt\u0259n\u0259tind\u0259&#8221; adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 neft &#8220;baronlar\u0131&#8221; t\u0259r\u0259find\u0259n maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilmi\u015fdir. Filmd\u0259 neft say\u0259sind\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015f\u0259n v\u0259 sonra faci\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259r \u015feyi itir\u0259n kas\u0131b bir insan\u0131n hekay\u0259si n\u00fcmayi\u015f etdirilirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Tan\u0131nm\u0131\u015f Az\u0259rbaycan b\u0259st\u0259kar\u0131 Qara Qarayev 1958-ci ild\u0259 \u00e7\u0259kilmi\u015f &#8220;X\u0259z\u0259r neft\u00e7il\u0259ri haqq\u0131nda povest&#8221; s\u0259n\u0259dli filmin\u0259 musiqi m\u00fc\u015fayi\u0259ti yaz\u0131b. Bir \u00e7ox g\u00f6rk\u0259mli sovet az\u0259rbaycanl\u0131 r\u0259ssamlar\u0131 X\u0259z\u0259r d\u0259nizind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n d\u00fcnyan\u0131n ilk d\u0259niz neft platformas\u0131 olan Neft Da\u015flar\u0131na ged\u0259r\u0259k neft\u00e7il\u0259rin g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yat\u0131n\u0131 \u0259ks etdir\u0259n r\u0259sml\u0259r \u00e7\u0259kibl\u0259r. B\u00fct\u00fcn r\u0259ssamlar pleyadas\u0131 \u00f6z \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 igid Az\u0259rbaycan neft\u00e7il\u0259rinin g\u0259rgin \u0259m\u0259yini, X\u0259z\u0259rin neft buruqlar\u0131 il\u0259 m\u0259nz\u0259r\u0259l\u0259rini, m\u00fcxt\u0259lif kompozisiyalar\u0131 \u0259ks etdirmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Bak\u0131 neft \u0259m\u0259yinin romantikas\u0131d\u0131r. \u015e\u0259h\u0259r neftl\u0259, neft hasilat\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r &#8211; Bu m\u00f6vzu m\u0259ni h\u0259mi\u015f\u0259 c\u0259lb edib. Bak\u0131 \u0259m\u0259k \u015f\u0259h\u0259ridir, o, bu \u0259m\u0259kl\u0259 ya\u015fay\u0131r, qoxusunu al\u0131r v\u0259 onunla doyur. V\u0259 X\u0259z\u0259r d\u0259nizini ba\u015fqa c\u00fcr \u00e7\u0259km\u0259k olmaz. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, k\u00fcll\u00fc, a\u011f\u0131r, odlu diyar\u0131m\u0131zda neft\u00e7il\u0259r \u00f6z ba\u011flar\u0131nda t\u0259kc\u0259 q\u0131z\u0131lg\u00fcll\u0259ri deyil, g\u00fcll\u0259ri d\u0259 yeti\u015fdirirl\u0259r\u201d, \u2013 dey\u0259 d\u00fcnya \u015f\u00f6hr\u0259tli r\u0259ssam Tahir Salahov \u0259s\u0259rl\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131n\u0131 xat\u0131rlay\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u0259ttar B\u0259hlulzad\u0259nin r\u0259ssaml\u0131\u011f\u0131 q\u0259dim memarl\u0131q, xal\u00e7a s\u0259n\u0259ti, mu\u011fam v\u0259 poeziya kimi do\u011fma torpa\u011f\u0131n\u0131n polifonik m\u0259nz\u0259r\u0259sini yaradan, Az\u0259rbaycan\u0131 t\u0259r\u0259nn\u00fcm ed\u0259n himndir. Onun d\u00fcnya r\u0259sml\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan torpa\u011f\u0131n\u0131n t\u0259kc\u0259 \u00fcslubla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, b\u0259dii-\u00fcmumil\u0259\u015fdirilmi\u015f obraz\u0131 deyil, h\u0259m d\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 q\u0259dim m\u0259d\u0259ni \u0259n\u0259n\u0259nin t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u00fc ah\u0259ngdar birl\u0259\u015fm\u0259si \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r. X\u0259z\u0259r d\u0259nizin\u0259, neft q\u00fcll\u0259l\u0259rin\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f m\u0259nz\u0259r\u0259l\u0259r r\u0259ssam\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda x\u00fcsusi yer tutur (&#8220;X\u0259z\u0259r g\u00f6z\u0259li&#8221;, &#8220;X\u0259z\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 ax\u015fam&#8221; v\u0259 s.). O, g\u00fcnl\u0259rl\u0259 d\u0259nizd\u0259, neft\u00e7il\u0259rl\u0259 qay\u0131qlarda, platformalarda, estakadalarda, q\u00fcll\u0259l\u0259rd\u0259 vaxt ke\u00e7irirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130rina Eldarovan\u0131n &#8220;Q\u0131zlar neft\u00e7il\u0259ri se\u00e7ir&#8221; kimi orijinal tablolar\u0131 da var. M\u00fc\u0259llif 60-c\u0131 ill\u0259rin kinosu v\u0259 Merilin Monronun qeyri-adi obraz\u0131 il\u0259 ilhamland\u0131\u011f\u0131 r\u0259sm v\u0259 instalyasiyalar\u0131 t\u0259qdim edir. H\u0259tta bu seriyadan olan \u0259s\u0259rl\u0259rd\u0259n birini Bak\u0131 b\u0259dii-istehsalat kombinat\u0131n\u0131n binas\u0131nda \u0259ks etdirib.<\/p>\n\n\n\n<p>Neft \u00f6lk\u0259nin m\u00fcasir s\u0259n\u0259tin\u0259 d\u0259 &#8220;s\u0131z\u0131b&#8221;. R\u0259ssam Tora A\u011fabayeva 2011-ci ild\u0259 Londonda &#8220;Neft v\u0259 x\u0259yallar&#8221; s\u0259rgisini t\u0259qdim edib. O, neftin t\u0259sirini istehzal\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259svir etmi\u015f, m\u0259s\u0259l\u0259n, neft emal\u0131 zavodunun fonunda d\u0259bilq\u0259d\u0259 \u00e7\u0131lpaq fiqur \u00e7\u0259kmi\u015fdir. Konseptual r\u0259ssam Orxan H\u00fcseynovun &#8220;Neft i\u00e7m\u0259k&#8221; adl\u0131 videosunda parlaq nar\u0131nc\u0131 kombinezonlarda iki n\u0259f\u0259r \u00e7ay kimi neft i\u00e7ir. &#8220;S\u0131\u00e7ray\u0131\u015f&#8221; r\u0259smind\u0259 nefti tutan qald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f yumruq t\u0259svir edilmi\u015fdir. Neft m\u00f6vzusunda r\u0259sml\u0259r \u00e7\u0259k\u0259n m\u00fcasir r\u0259ssamlar aras\u0131nda S\u0259bin\u0259 \u015e\u0131xlinskayan\u0131, \u018fsm\u0259r Abdullayevan\u0131, M\u00fcseyib \u018fmirovu da qeyd etm\u0259k olar. S\u0259bin\u0259 \u015e\u0131xlinskaya yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n m\u00fcxt\u0259lif janrlar\u0131nda 20 ild\u0259n \u00e7oxdur ki, neft m\u00f6vzusuna toxunub. Onun \u0259n m\u0259\u015fhur \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259n biri Az\u0259rbaycanda neft s\u0259nayesinin inki\u015faf dinamikas\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259r\u0259n bir ne\u00e7\u0259 hiss\u0259d\u0259n ibar\u0259t monumental &#8220;Neft eposu&#8221; pannosudur.<\/p>\n\n\n\n<p>Sabir \u00c7opuro\u011flu is\u0259 n\u0259inki \u0259s\u0259rl\u0259rini neft\u0259 h\u0259sr edir, h\u0259m d\u0259 heyr\u0259tamiz texnika yarad\u0131b \u2013 neftl\u0259 r\u0259sml\u0259r \u00e7\u0259kir v\u0259 bunu yaln\u0131z barmaqlar\u0131 il\u0259 edir. Neftin \u00f6zl\u00fcy\u00fcnd\u0259 r\u0259sm \u00fc\u00e7\u00fcn yarars\u0131zd\u0131r. O, z\u0259if quruyur v\u0259 \u015f\u0259kil &#8220;yay\u0131l\u0131r&#8221;. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259, akril, tempera v\u0259 ya\u011fl\u0131 boyalardan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k r\u0259sm lak\u0131 il\u0259 konsentratda neftd\u0259n istifad\u0259 edir. &#8220;Ab\u015feronun \u0259sas s\u0259rv\u0259ti q\u0259dimd\u0259n b\u0259ri neft olub, amma he\u00e7 vaxt d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259 bilm\u0259zdim ki, bu, m\u0259nim d\u0259 h\u0259yatda n\u0259sibim nolacaq. Allaha \u015f\u00fck\u00fcr edir\u0259m ki, yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131m geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 tan\u0131n\u0131b. Eksperimentl\u0259ri davam etdir\u0259c\u0259m, \u00e7\u00fcnki neft \u0425\u0425I \u0259srin boyas\u0131d\u0131r\u201d, \u2013 r\u0259ssam deyir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Neft XXI \u0259srin boyas\u0131d\u0131r Neft h\u0259r zaman Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259sas iqtisadi s\u0259rv\u0259ti olmaqla yana\u015f\u0131, h\u0259m d\u0259 yarad\u0131c\u0131 insanlar \u00fc\u00e7\u00fcn ilham m\u0259nb\u0259yi olub. Neft\u00e7il\u0259r\u0259 mahn\u0131lar, \u015ferl\u0259r, poemalar, romanlar, r\u0259sml\u0259r, m\u0259dhiyy\u0259l\u0259r h\u0259sr olunmu\u015f, onlar haqq\u0131nda b\u0259dii v\u0259 s\u0259n\u0259dli&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":11897,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[48],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11896"}],"collection":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11896"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11896\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11898,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11896\/revisions\/11898"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11897"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11896"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11896"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11896"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}