{"id":14415,"date":"2023-08-06T06:00:00","date_gmt":"2023-08-06T03:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/rockvell.com\/?p=14415"},"modified":"2023-08-05T13:06:24","modified_gmt":"2023-08-05T10:06:24","slug":"qida-m%c9%99hsullarinin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rockvell.com\/?p=14415","title":{"rendered":"Qida m\u0259hsullar\u0131n\u0131n&#8230;."},"content":{"rendered":"\n<p class=\"has-medium-font-size\"><strong>Qida m\u0259hsullar\u0131n\u0131n z\u0259nginl\u0259\u015fdirilm\u0259sinin \u0259h\u0259miyy\u0259ti v\u0259 yod \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 yollar\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259hsullar\u0131n qida d\u0259y\u0259rinin y\u00fcks\u0259ldilm\u0259si v\u0259 nutriyent (vitamin, mineral, z\u00fclal, ya\u011f, karbohidratlar) \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n yaranan x\u0259st\u0259likl\u0259rin profilaktikas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 m\u0259hsullara m\u00fc\u0259yy\u0259n x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rin verilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn onlarda \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n olmayan v\u0259 ya yet\u0259rinc\u0259 olmayan, yaxud emal prosesind\u0259 (m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259) itirilmi\u015f bir v\u0259 ya daha art\u0131q inqrediyentin v\u0259 dig\u0259r madd\u0259l\u0259rin \u0259lav\u0259 edildiyi qida m\u0259hsullar\u0131 z\u0259nginl\u0259\u015fdiril\u0259n (fortifikasiya olunan) qida m\u0259hsullar\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/elmi-meqale.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-14416\" width=\"441\" height=\"441\" srcset=\"https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/elmi-meqale.jpg 649w, https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/elmi-meqale-300x300.jpg 300w, https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/elmi-meqale-150x150.jpg 150w, https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/elmi-meqale-360x360.jpg 360w\" sizes=\"(max-width: 441px) 100vw, 441px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>Son d\u00f6vrl\u0259r ekoloji m\u00fchitin \u00e7irkl\u0259nm\u0259si \u0259rzaq xammallar\u0131n\u0131n keyfiyy\u0259tinin a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olub. H\u0259m\u00e7inin texnoloji emal prosesl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 qida m\u04d9hsullar\u0131 faydal\u0131 x\u00fcsusiyy\u04d9tl\u04d9rinin bir qismini itirir. N\u0259tic\u0259d\u0259 insanlarda C, B1 , B2, B3, B6, B9 v\u0259 D vitaminl\u0259ri il\u0259 yana\u015f\u0131, d\u0259mir v\u0259 yod \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 daha \u00e7ox m\u00fc\u015fahid\u0259 edilir. \u0130nsanlar\u0131n mikronutriyentl\u0259r\u0259 t\u0259l\u0259bat\u0131 art\u0131r. \u00c7\u00fcnki insan orqanizmi qida m\u0259hsullar\u0131n\u0131n t\u0259rkibind\u0259 m\u00f6vcud olan v\u0259 mikronutriyentl\u0259r kimi tan\u0131nan \u0259v\u0259zolunmaz qida madd\u0259l\u0259rini sintez etm\u0259k x\u00fcsusiyy\u0259tin\u0259 malik deyil. Orqanizm bu madd\u0259l\u0259ri ehtiyat \u015f\u0259klind\u0259 toplaya bilm\u0259diyind\u0259n qida il\u0259 m\u00fct\u0259madi olaraq q\u0259bul edilm\u0259lidir. Bu bax\u0131mdan qida m\u0259hsullar\u0131n\u0131n z\u0259nginl\u0259\u015fdirilm\u0259si z\u0259rur\u0259ti ortaya \u00e7\u0131x\u0131r. Z\u0259nginl\u0259\u015fdirm\u0259d\u0259 \u0259sas m\u0259qs\u0259d is\u0259 qida mikroelementl\u0259rinin \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 bu proses\u0259 n\u0259zar\u0259tdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Z\u04d9nginl\u04d9\u015fdiril\u04d9n qida m\u0259hsullar\u0131na \u04d9sas\u04d9n duz, bu\u011fda v\u04d9 qar\u011f\u0131dal\u0131 unu, \u015f\u04d9k\u04d9r, bitki ya\u011flar\u0131, d\u00fcy\u00fc, s\u00fcd v\u0259 s\u00fcd m\u0259hsullar\u0131, alkoqolsuz i\u00e7kil\u0259r, haz\u0131r x\u00f6r\u0259kl\u0259r v\u0259 s. aiddir. Qida m\u0259hsullar\u0131n\u0131 z\u0259nginl\u0259\u015fdirm\u0259k m\u0259qs\u0259di il\u0259 vitaminl\u0259rd\u0259n, K-karotinoid v\u0259 dig\u0259r karotinoidl\u0259rin su v\u0259 ya\u011fda h\u0259ll olan preparatlar\u0131ndan, mineral madd\u0259 v\u0259 metallardan, bitki m\u0259n\u015f\u0259li \u00e7oxfunksiyal\u0131 \u0259lav\u0259l\u0259rd\u0259n v\u0259 dig\u0259rl\u0259rind\u0259n istifad\u0259 edilir. Qida m\u0259hsullar\u0131na mikronutriyentl\u0259rin \u0259lav\u0259 olunmas\u0131 reseptura v\u0259 texniki \u015f\u0259rtl\u0259r \u0259sas\u0131nda onlar\u0131n qida m\u0259hsullar\u0131n\u0131n t\u0259rkibind\u0259 elmi \u0259sasland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f profilaktik normalar\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259kl\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilir. Bu madd\u0259l\u0259rin z\u0259nginl\u0259\u015fdirilmi\u015f qida m\u0259hsullar\u0131n\u0131n t\u0259rkibind\u0259ki miqdar\u0131 is\u0259 texniki normativ s\u0259n\u0259dl\u0259rd\u0259ki normalla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f miqdarla t\u0259nziml\u0259nir. Un v\u0259 un m\u0259hsullar\u0131, el\u0259c\u0259 d\u0259 mayalar yod, B v\u0259 E vitaminl\u0259ri, nikotin, fol tur\u015fusu, K-karotinoidin suda h\u0259ll olan preparatlar\u0131 v\u0259 vitamin-mineral kompleksl\u0259ri il\u0259, x\u00f6r\u0259k duzu yodla, s\u00fcd v\u0259 s\u00fcd m\u0259hsullar\u0131 vitamin v\u0259 mikroelementl\u0259rl\u0259, k\u0259r\u0259 ya\u011f\u0131, marqarin v\u0259 bitki ya\u011flar\u0131 ya\u011fda v\u0259 suda h\u0259ll olan vitaminl\u0259rl\u0259, i\u00e7m\u0259li su bioloji aktiv makro v\u0259 mikroelementl\u0259rl\u0259 (yod, fl\u00fcor, kalsium, maqnezium, hidrokarbonatlar, natrium, kalium, selen), alkoqolsuz i\u00e7kil\u0259r A, C, PP, B qrupu vitaminl\u0259ri,&nbsp; kalsium, maqnezium, natrium v\u0259 kalium kimi makroelementl\u0259rl\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015fdirilir.<\/p>\n\n\n\n<p>Z\u0259nginl\u0259\u015fdirm\u0259 d\u00fczg\u00fcn apar\u0131ld\u0131qda qida m\u0259hsullar\u0131n\u0131n dad\u0131na, r\u04d9ngin\u04d9, g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcn\u04d9 v\u0259 t\u0259z\u0259liyin\u0259 m\u0259nfi t\u04d9sir g\u00f6st\u04d9rmir, yararl\u0131l\u0131q m\u00fcdd\u0259tini azaltm\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Haz\u0131rda d\u00fcnyada m\u0259cburi z\u0259nginl\u0259\u015fdirm\u0259 proqramlar\u0131 t\u0259tbiq olunur. Bunlar\u0131n aras\u0131nda unun z\u0259nginl\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 duzun yodla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 proqramlar\u0131 x\u00fcsusi yer tutur. Bel\u0259 ki, 1990-2008-ci ill\u0259r \u0259rzind\u0259 d\u00fcnyada yodla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f duz istehlak ed\u0259n ev t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131n\u0131n say\u0131 20%-d\u0259n 70%-\u0259 q\u0259d\u0259r y\u00fcks\u0259lib. Bu\u011fda ununun m\u0259cburi z\u0259nginl\u0259\u015fdirilm\u0259si ilk d\u0259f\u0259 1942-ci ild\u0259 t\u0259tbiq olunub v\u0259 haz\u0131rda 85 \u00f6lk\u0259d\u0259 bu proses h\u0259yata ke\u00e7irilir. \u015eimali v\u0259 C\u0259nubi Amerika \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 anadang\u0259lm\u0259 q\u00fcsur riskini azaltmaq \u00fc\u00e7\u00fcn bu\u011fda ununa fol tur\u015fusunun \u0259lav\u0259 edilm\u0259si m\u0259cburidir. Bundan ba\u015fqa, haz\u0131rda 27 \u00f6lk\u0259d\u0259 ya\u011f\u0131n A vitamini il\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015fdirilm\u0259si m\u0259cburi olub. H\u0259m\u00e7inin 14 \u00f6lk\u0259 s\u00fcd\u00fcn z\u0259nginl\u0259\u015fdirilm\u0259sini m\u0259cburi edib. Bunlardan 11-i s\u00fcd\u00fc A v\u0259 D vitaminl\u0259ri il\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015fdirir. Kosta Rikada s\u00fcd\u00fcn z\u0259nginl\u0259\u015fdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lav\u0259 olaraq d\u0259mir v\u0259 fol tur\u015fusundan, \u00c7in v\u0259 Kanadada is\u0259 kalsiumdan istifad\u0259 edilir. \u015e\u0259k\u0259rin A vitamini il\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015fdirilm\u0259si ilk d\u0259f\u0259 1975-ci ild\u0259 Qvatemalada t\u0259tbiq olunub. N\u0259tic\u0259d\u0259 A vitamini \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 22%-d\u0259n 5%-\u0259 q\u0259d\u0259r azal\u0131b. Malavi, Mozambik, Nigeriya, Ruanda, Zambiya v\u0259 Zimbabved\u0259 \u015f\u0259k\u0259rin m\u0259cburi z\u0259nginl\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 dair proqramlar var.<\/p>\n\n\n\n<p>Statistikaya g\u00f6r\u0259, d\u00fcnyada 1.88 milyard n\u0259f\u0259r, o c\u00fcml\u0259d\u0259n 241 milyon m\u0259kt\u0259b ya\u015fl\u0131 u\u015faq yod \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131ndan \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kir. Bu u\u015faqlar\u0131n 165 milyonu C\u0259nub-\u015f\u0259rqi Asiya, 76 milyonu is\u0259 Afrika \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 ya\u015fay\u0131r. Sutkal\u0131q yod dozas\u0131 ya\u015f\u0131 6-d\u0259k olan u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn 90 mkq, 6-12 ya\u015f aras\u0131ndak\u0131 u\u015faqlarda 120 mkq, ya\u015f\u0131 13-d\u0259n yuxar\u0131 olan v\u0259 yetkin insanlarda 150 mkq t\u0259\u015fkil edir. Hamil\u0259 v\u0259 loktasiya d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 olan qad\u0131nlar is\u0259 sutkada 250 mkq yod q\u0259bul etm\u0259lidirl\u0259r. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, yer k\u00fcr\u0259si \u0259halisinin t\u0259xmin\u0259n 1\/3 hiss\u0259si t\u0259bii yodun m\u00f6vcud olmad\u0131\u011f\u0131 yerl\u0259rd\u0259 ya\u015fay\u0131r. Yod \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131na qar\u015f\u0131 apar\u0131lan \u0259n geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015f m\u00fcbariz\u0259 strategiyas\u0131 duzun yodla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r ki, haz\u0131rda d\u00fcnyan\u0131n 120 \u00f6lk\u0259sind\u0259 bu \u00fcsuldan istifad\u0259 olunur. Bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259r bu i\u015fd\u0259 u\u011fur qazan\u0131b. Bildir\u0259k ki, s\u00fcd m\u0259hsullar\u0131 da yod m\u0259nb\u0259yi hesab edilir. Odur ki, s\u00fcd ver\u0259n heyvanlar\u0131n yem m\u0259hsullar\u0131n\u0131n yodla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 da \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biridir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131 (\u00dcST) t\u0259r\u0259find\u0259n 1991-ci ild\u0259 yod \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 ictimai sa\u011flaml\u0131q problemi kimi q\u0259bul olunub. Bu add\u0131m yod \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 x\u0259st\u0259likl\u0259rin profilaktikas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 at\u0131l\u0131b. 1992-ci ild\u0259 d\u00fcnya liderl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131nda ke\u00e7iril\u0259n U\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn \u00dcmumd\u00fcnya Sammitind\u0259 v\u0259 Qidalanma \u00fczr\u0259 Beyn\u0259lxalq Konfransda bu m\u0259s\u0259l\u0259 bir daha t\u0259sdiql\u0259nib. 1993-c\u00fc ild\u0259 \u00dcST v\u0259 Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n U\u015faq Fondu (UNICEF) yod \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 x\u0259st\u0259likl\u0259rinin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131na nail olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas strategiya kimi duzun yodla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u00f6vsiy\u0259 edib. 2005-ci ild\u0259 \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 Assambleyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n yod \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 x\u0259st\u0259likl\u0259rinin qlobal v\u0259ziyy\u0259ti haqq\u0131nda h\u0259r 3 ild\u0259n hesabat verilm\u0259sin\u0259 dair q\u0259tnam\u0259 q\u0259bul olunub. Bununla yod \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 x\u0259st\u0259likl\u0259rinin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n vacibliyi bir daha \u00f6n\u0259 \u00e7\u0259kilib.<\/p>\n\n\n\n<p>Yod qalxanab\u0259nz\u0259r v\u0259zinin tiroid hormonunun ifraz\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn vacib mikroelementl\u0259rd\u0259n biridir. Bel\u0259 ki, bu hormonlar orqanizmd\u0259 boy art\u0131m\u0131nda, metabolizm prosesl\u0259rinin inki\u015faf\u0131nda v\u0259 t\u0259nziml\u0259nm\u0259sind\u0259 i\u015ftirak edir. Qidalar\u0131n t\u0259rkibind\u0259 yodun olmas\u0131 torpa\u011f\u0131n yod t\u0259rkibind\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259, torpaq v\u0259 suda yodun konsentrasiyas\u0131n\u0131n a\u015fa\u011f\u0131 olmas\u0131 bitki v\u0259 heyvanlarda yod \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131na s\u0259b\u0259b olur. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259, m\u00fcxt\u0259lif rayonlar \u00fczr\u0259 \u0259hali populyasiyas\u0131n\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 h\u0259min \u0259razid\u0259ki qida m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259n as\u0131l\u0131 oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn qida m\u0259hsullar\u0131na yodun \u0259lav\u0259 olunmas\u0131, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 natrium xloridd\u0259n ibar\u0259t duz kristallar\u0131n\u0131n yodla z\u0259nginl\u0259\u015fdirilm\u0259si geni\u015f yay\u0131l\u0131b. Yod \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259li \u0259n y\u00fcks\u0259k risk qrupuna daxil olan \u015f\u0259xsl\u0259r yeniyetm\u0259 qad\u0131nlar v\u0259 yeni do\u011fulmu\u015f u\u015faqlard\u0131r. Bu hal yeni do\u011fulmu\u015f u\u015faqlar\u0131n psixi inki\u015faf\u0131nda risk yarad\u0131r. Ana s\u00fcd\u00fc is\u0259 6 aya q\u0259d\u0259r u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn yegan\u0259 yod m\u0259nb\u0259yi ola bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Duz yodla z\u0259nginl\u0259\u015fdirm\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox uy\u011fun qida m\u0259hsulu hesab edilir. Bel\u0259 ki, duz d\u00fcnyan\u0131n dem\u0259k olar ki, b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 \u0259hali t\u0259r\u0259find\u0259n g\u00fcnd\u0259lik istehlak edil\u0259n qida m\u0259hsuludur. Yodla\u015fd\u0131r\u0131lma duz \u0259lav\u0259 olunan qida m\u0259hsullar\u0131n\u0131n dad\u0131na v\u0259 ya qoxusuna t\u0259sir etmir. Bundan \u0259lav\u0259, duz bir \u00e7ox emal edilmi\u015f qida m\u0259hsullar\u0131n\u0131n (bulyon kublar\u0131, \u0259dviyyatlar, haz\u0131r \u015forbalar) \u0259sas inqrediyenti oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259min m\u0259hsullar yodla da z\u0259nginl\u0259\u015fmi\u015f olur.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Duza qat\u0131lan yodun miqdar\u0131 sutkal\u0131q istehlak edil\u0259n duzun miqdar\u0131na uy\u011fun olmal\u0131d\u0131r. Duz \u0259sas natrium m\u0259nb\u0259yi olsa da, onun normadan art\u0131q istehlak\u0131 hipertoniya, \u00fcr\u0259k-damar sistemi x\u0259st\u0259likl\u0259ri v\u0259 insultla n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259 bil\u0259r. Natrium istehlak\u0131n\u0131n normadan az olmas\u0131 is\u0259 arterial qan t\u0259zyiqinin a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259si v\u0259 bununla \u0259laq\u0259li qeyri-infeksion x\u0259st\u0259likl\u0259rin yaranma riskini art\u0131r\u0131r. Duz istehlak\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 v\u0259 h\u0259tta eyni d\u00f6vl\u0259tin inzibati \u0259razil\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u0259yi\u015f\u0259 bilir. M\u0259s\u0259l\u0259n, Braziliya \u0259halisi sutka \u0259rzind\u0259 1 qramdan az olmayaraq duz istehlak etdiyi halda, Koreya v\u0259 Yaponiyada bu g\u00f6st\u0259rici t\u0259xmin\u0259n 20 qramd\u0131r. Haz\u0131rda \u00dcST is\u0259 sutkal\u0131q natrium istehlak\u0131n\u0131n 2 qramdan az, duz istehlak\u0131n\u0131n 5 qram olmas\u0131n\u0131 t\u00f6vsiy\u0259 edir. U\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn t\u00f6vsiy\u0259 olunan maksimum q\u0259bul s\u0259viyy\u0259si b\u00f6y\u00fckl\u0259r\u0259 nisb\u0259t\u0259n a\u015fa\u011f\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Bu, hipertoniyas\u0131 olan v\u0259 ya olmayan b\u00fct\u00fcn \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 aiddir v\u0259 \u00dcST-nin kalium q\u0259buluna dair s\u0259n\u0259di, el\u0259c\u0259 d\u0259 dig\u0259r qida t\u0259limatlar\u0131 v\u0259 t\u00f6vsiy\u0259l\u0259ri il\u0259 tamamlanmal\u0131d\u0131r.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, qida m\u0259hsullar\u0131n\u0131n z\u0259nginl\u0259\u015fdirilm\u0259si b\u00fct\u00fcn \u0259hali \u00fc\u00e7\u00fcn k\u00fctl\u0259vi v\u0259 ya b\u00f6y\u00fck miqyasl\u0131, u\u015faqlar v\u0259 hamil\u0259 qad\u0131nlar kimi x\u00fcsusi \u0259hali qrupundan \u00f6tr\u00fc is\u0259 h\u0259d\u0259f proses kimi h\u0259yata ke\u00e7irilir. \u00dcST-nin \u201cQida m\u0259hsullar\u0131n\u0131n mikronutriyentl\u0259rl\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 dair T\u0259limatlar\u201dda t\u0259hl\u00fck\u0259siz maksimum h\u0259ddin hesablanmas\u0131 v\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn metodologiya t\u0259klif olunub. Buna baxmayaraq, z\u0259nginl\u0259\u015fdirilmi\u015f qidalar\u0131n \u00e7ox istehlak\u0131 zaman\u0131 \u0259hali, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 u\u015faqlar aras\u0131nda maksimum doza s\u0259viyy\u0259sind\u0259 \u00e7\u0259tinlikl\u0259r yarana bil\u0259r. Lakin ara\u015fd\u0131rmalar g\u00f6st\u0259rir ki, z\u0259nginl\u0259\u015fdirilmi\u015f qidalar da daxil olmaqla, mikronutriyentl\u0259rd\u0259n uzun m\u00fcdd\u0259t istifad\u0259 olunma m\u0259nfi t\u0259sirl\u0259rl\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259 bils\u0259 d\u0259, proses laz\u0131mi qaydada t\u0259nziml\u0259ndikd\u0259, z\u0259nginl\u0259\u015fdirm\u0259 minimal toksiklik riski da\u015f\u0131y\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00fcnya t\u04d9cr\u00fcb\u04d9sin\u0259 \u0259sas\u0259n, qidalar\u0131n z\u04d9nginl\u04d9\u015fdirilm\u04d9si qidalanma il\u0259 \u0259laq\u0259dar yaranan bir s\u0131ra x\u04d9st\u04d9likl\u04d9rin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131na k\u00f6m\u0259k edir. M\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 apar\u0131lan 50 t\u0259dqiqat\u0131n t\u0259hlili g\u00f6st\u0259rib ki, qidalar\u0131n yod, fol tur\u015fusu, A vitamini v\u0259 d\u0259mirl\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015fdirilm\u0259si ciddi x\u0259st\u0259likl\u0259rin k\u0259skin azalmas\u0131na s\u0259b\u0259b olub. Bu bax\u0131mdan d\u00fcnyada haz\u0131rda 2 milyard insan\u0131n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kdiyi anemiyan\u0131n \u0259sas\u0259n d\u04d9mir \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131ndan ba\u015f verdiyini n\u04d9z\u04d9r\u04d9 alsaq, qida m\u0259hsullar\u0131n\u0131n\u00a0 d\u0259mir preparatlar\u0131 il\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015fdirilm\u0259si yolu il\u0259 onun da qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu, art\u0131q t\u0259cr\u00fcb\u0259d\u0259 d\u0259 t\u0259sdiql\u0259nib. Bel\u0259 ki, \u00c7ind\u04d9 soya ya\u011f\u0131na d\u04d9mirin \u04d9lav\u04d9 edilm\u0259si anemiya hallar\u0131n\u0131n 1\/3 hiss\u0259sinin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nib. \u00c7ilid\u04d9 bu\u011fda ununa fol tur\u015fusu (B9 vitamini) \u04d9lav\u04d9 olunduqdan sonra bir il \u04d9rzind\u04d9 onur\u011fa kanal\u0131n\u0131n tam biti\u015fm\u0259m\u0259si hallar\u0131na (spina bifida) rast g\u0259lm\u0259 tezliyi 51% azal\u0131b. Hindistan\u0131n Karnataka \u015ftat\u0131nda duzun d\u0259mirl\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015fdirilm\u0259si 10 ay \u0259rzind\u0259 m\u0259kt\u0259blil\u0259r aras\u0131nda anemiya hallar\u0131n\u0131 16,8%-d\u0259n 7,7%-\u0259 q\u0259d\u0259r azald\u0131b. Braziliyan\u0131n San-Paulu \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 A, D vitaminl\u0259rind\u0259n v\u0259 d\u0259mirl\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015fdirilmi\u015f s\u00fcdd\u0259n istifad\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 anemiya 62,3%-d\u0259n 26,4%-\u0259 enib.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right\"><strong>Aynur H\u0259s\u0259nova<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Qida m\u0259hsullar\u0131n\u0131n z\u0259nginl\u0259\u015fdirilm\u0259sinin \u0259h\u0259miyy\u0259ti v\u0259 yod \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 yollar\u0131 M\u0259hsullar\u0131n qida d\u0259y\u0259rinin y\u00fcks\u0259ldilm\u0259si v\u0259 nutriyent (vitamin, mineral, z\u00fclal, ya\u011f, karbohidratlar) \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n yaranan x\u0259st\u0259likl\u0259rin profilaktikas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 m\u0259hsullara m\u00fc\u0259yy\u0259n x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rin verilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn onlarda \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n olmayan&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":6420,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[50],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14415"}],"collection":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=14415"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14415\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14417,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14415\/revisions\/14417"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6420"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=14415"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=14415"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=14415"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}