{"id":16039,"date":"2023-09-21T06:00:00","date_gmt":"2023-09-21T03:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/rockvell.com\/?p=16039"},"modified":"2023-09-20T22:57:47","modified_gmt":"2023-09-20T19:57:47","slug":"z%c9%99ng%c9%99zur-d%c9%99hlizi-region-dovl%c9%99tl%c9%99ri-ucun-yeni-imkanlar-yaradacaq","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rockvell.com\/?p=16039","title":{"rendered":"&#8220;Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizi region d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn yeni imkanlar yaradacaq&#8221;"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"has-medium-font-size\"><strong>&#8220;Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizi region d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn yeni imkanlar yaradacaq&#8221;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>Az\u0259rbaycan Qazax\u0131stan\u0131n C\u0259nubi Qafqazda \u0259n m\u00fch\u00fcm ticar\u0259t v\u0259 iqtisadi t\u0259r\u0259fda\u015f\u0131d\u0131r. \u018fminlikl\u0259 dem\u0259k olar ki, son ill\u0259r \u0259rzind\u0259 iki \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r yeni s\u0259viyy\u0259y\u0259 y\u00fcks\u0259lib v\u0259 bu istiqam\u0259td\u0259 d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 s\u0259f\u0259rl\u0259ri d\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131b.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 D\u00f6vl\u0259t G\u00f6mr\u00fck Komit\u0259sinin m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, 2022-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan il\u0259 Qazax\u0131stan aras\u0131nda ticar\u0259t d\u00f6vriyy\u0259si 598,5 milyon dollar t\u0259\u015fkil edib ki, bu da bir il \u0259vv\u0259lkind\u0259n 4,4 d\u0259f\u0259 \u00e7oxdur. Bu d\u00f6vrd\u0259 Az\u0259rbaycandan Qazax\u0131stana qeyri-neft ixrac\u0131 2,56 d\u0259f\u0259 artaraq 102,7 milyon dollar t\u0259\u015fkil edib.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Suallar\u0131m\u0131za Qazax\u0131stan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti yan\u0131nda Qazax\u0131stan Strateji Ara\u015fd\u0131rmalar \u0130nstitutunun Beyn\u0259lxalq Ara\u015fd\u0131rmalar M\u0259rk\u0259zinin apar\u0131c\u0131 eksperti <strong>Miras Jiyenbayev<\/strong> cavab verir.<\/em><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/whatsapp_image_2023-09-12_at_11.00.49.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-16040\" width=\"434\" height=\"318\" srcset=\"https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/whatsapp_image_2023-09-12_at_11.00.49.jpg 480w, https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/whatsapp_image_2023-09-12_at_11.00.49-300x220.jpg 300w, https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/whatsapp_image_2023-09-12_at_11.00.49-360x264.jpg 360w\" sizes=\"(max-width: 434px) 100vw, 434px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<ul>\n<li><strong>Qazax\u0131stan v\u0259 Az\u0259rbaycan aras\u0131nda ticar\u0259t-iqtisadi v\u0259 investisiya sah\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n perspektivl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 fikrinizi bilm\u0259k ist\u0259rdim.<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Qazax\u0131stan v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n intensiv iqtisadi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n y\u00fcks\u0259k perspektivl\u0259ri m\u00f6vcuddur. \u0130qtisadi \u0259laq\u0259l\u0259rin inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn dayan\u0131ql\u0131 \u0259saslar var: bura inki\u015faf g\u00fcnd\u0259minin sinxronla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259li siyasi dialoq v\u0259 ikit\u0259r\u0259fli m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin keyfiyy\u0259ti daxildir. Bu, iqtisadi v\u0259 investisiya \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131rma\u011fa imkan ver\u0259n aktivl\u0259rdir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130qtisadi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131nda praktiki olaraq he\u00e7 bir mane\u0259 v\u0259 m\u0259hdudiyy\u0259t yoxdur. Az\u0259rbaycanla Qazax\u0131stan aras\u0131nda ticar\u0259t d\u00f6vriyy\u0259sinin 1 milyard dollara \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259zif\u0259si, \u0259slind\u0259, minimum pland\u0131r v\u0259 bu plan yax\u0131n bir-iki ild\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r asanl\u0131qla h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259 bil\u0259r. Haz\u0131rk\u0131 ticar\u0259t d\u00f6vriyy\u0259si v\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 investisiyalar\u0131n h\u0259cmi kifay\u0259t deyil, qon\u015fular olaraq biz bu istiqam\u0259td\u0259 daha geni\u015f d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259liyik. Biz \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n iddial\u0131 m\u0259qs\u0259dl\u0259ri formala\u015fd\u0131rmal\u0131y\u0131q.<\/p>\n\n\n\n<ul>\n<li><strong>Az\u0259rbaycanla Qazax\u0131stan aras\u0131nda \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n hans\u0131 sah\u0259l\u0259rini daha perspektivli hesab etm\u0259k olar?<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Yeni regional \u0259laq\u0259l\u0259r ticar\u0259t, iqtisadi v\u0259 investisiya \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131m\u0131za konseptual \u0259lav\u0259 ola bil\u0259r. Qazax\u0131stanla Az\u0259rbaycan aras\u0131nda \u0259n y\u00fcks\u0259k siyasi etimad\u0131n iqtisadi etimada \u00e7evrilm\u0259sini t\u0259min etm\u0259k vacibdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bizim d\u0259niz s\u0259rh\u0259dimiz olan X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin tamh\u00fcquqlu birg\u0259 inki\u015faf q\u00fctb\u00fcn\u0259 \u00e7evrilm\u0259sini t\u0259min etm\u0259k \u00e7ox vacibdir. Bu, bizim siyasi v\u0259 iqtisadi m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rimizin asimmetriyas\u0131n\u0131 b\u0259rab\u0259rl\u0259\u015fdir\u0259 bil\u0259r. \u0130nfrastruktur layih\u0259l\u0259rinin b\u00fct\u00fcn spektri &#8211; onlar\u0131n planla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, dizayn\u0131 v\u0259 tikintisind\u0259n tutmu\u015f texniki xidm\u0259t\u0259 q\u0259d\u0259r &#8211; investisiyalar\u0131m\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn yeni perspektivli sah\u0259y\u0259 \u00e7evril\u0259 v\u0259 \u00f6lk\u0259nin inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcsb\u0259t t\u0259sirl\u0259r yarada bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<ul>\n<li><strong>M\u00f6vcud geosiyasi v\u0259ziyy\u0259ti n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, qlobal y\u00fckda\u015f\u0131malarda Orta D\u0259hlizin perspektivl\u0259rini v\u0259 onun inki\u015faf\u0131nda Az\u0259rbaycan v\u0259 Qazax\u0131stan\u0131n rolunu nec\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirirsiniz?<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Geosiyasi v\u0259ziyy\u0259t kifay\u0259t q\u0259d\u0259r q\u0131sa bir tarixi m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 xeyirxah ola bil\u0259r, lakin qalan vaxtda d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri ya \u201ckomfort zonas\u0131n\u0131\u201d t\u0259rk etm\u0259y\u0259 s\u00f6vq edir, onlar\u0131n inki\u015faf paradiqmalar\u0131n\u0131 v\u0259 konseptual yana\u015fmalar\u0131n\u0131 keyfiyy\u0259tc\u0259 d\u0259yi\u015fdirir, ya da d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin inki\u015faf\u0131n\u0131 uzun ill\u0259r geriy\u0259 \u00e7\u0259kir. M\u00f6vcud v\u0259ziyy\u0259t d\u0259 istisna deyil. Biz b\u00fct\u00fcn qlobal idar\u0259etm\u0259 sisteminin \u0259n dramatik b\u00f6hran\u0131n\u0131n \u015fahidi oluruq, burada b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259tl\u0259r aras\u0131nda qar\u015f\u0131durma d\u0259r\u0259c\u0259si b\u0259lk\u0259 d\u0259 Soyuq M\u00fcharib\u0259 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n daha y\u00fcks\u0259kdir. D\u00fcnya ayr\u0131-ayr\u0131 bloklara v\u0259 muxtar makroregionlara b\u00f6l\u00fcn\u0259r\u0259k inkl\u00fczivliyini itirir. Bu g\u00fcn Avrasiya Q\u0259rbl\u0259 \u015e\u0259rqi, \u00c7ini v\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131 birl\u0259\u015fdir\u0259n \u0259n\u0259n\u0259vi t\u0259chizat z\u0259ncirl\u0259rinin mahiyy\u0259tc\u0259 m\u0259hv edildiyi bir v\u0259ziyy\u0259td\u0259dir.<\/p>\n\n\n\n<p>Avropa v\u0259 Asiyan\u0131n b\u00f6y\u00fck iqtisadi m\u0259rk\u0259zl\u0259rinin bir-birind\u0259n qopdu\u011fu bir kontekstd\u0259 Orta D\u0259hliz layih\u0259si konseptual olaraq Avrasiya m\u0259kan\u0131n\u0131n yeni \u0259laq\u0259 \u015f\u0259b\u0259k\u0259sini yaratmaq c\u0259hdidir. \u018fvv\u0259lki d\u00f6vr\u00fcn n\u0259qliyyat d\u0259hlizl\u0259ri iqtisadi c\u0259h\u0259td\u0259n s\u0259rf\u0259li olsa da, bu b\u00f6hran alternativl\u0259rin \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259rini bir daha t\u0259sdiql\u0259di. Orta d\u0259hliz a\u011flabatan alternativdir v\u0259 onun uzunm\u00fcdd\u0259tli inki\u015faf\u0131n\u0131n prioritetl\u0259\u015fdirilm\u0259si vacibdir. Sonda bu, b\u00fct\u00fcn maraql\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin \u00e7ox\u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc iqtisadi t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi m\u0259s\u0259l\u0259sidir.<\/p>\n\n\n\n<ul>\n<li><strong>Az\u0259rbaycandan T\u00fcrkiy\u0259y\u0259, daha sonra is\u0259 Avropaya q\u0131sa mar\u015frut t\u0259klif ed\u0259c\u0259k Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizinin a\u00e7\u0131lmas\u0131 y\u00fckda\u015f\u0131ma sektorunun, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Qazax\u0131standan g\u0259tiril\u0259n y\u00fckl\u0259rin h\u0259cmin\u0259 hans\u0131 t\u00f6hf\u0259ni ver\u0259 bil\u0259r?<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Yeni d\u0259hlizl\u0259rin i\u015f\u0259 sal\u0131nmas\u0131n\u0131n m\u0259ntiqi son d\u0259r\u0259c\u0259 sad\u0259dir: regionlarda n\u0259 q\u0259d\u0259r \u0259l\u00e7atan v\u0259 perspektivli d\u0259hlizl\u0259rimiz olsa, qlobal prosesl\u0259rin ist\u0259nil\u0259n after\u015foklar\u0131 qar\u015f\u0131s\u0131nda bir o q\u0259d\u0259r dayan\u0131ql\u0131 ola bil\u0259rik. Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizi C\u0259nubi Qafqazla yana\u015f\u0131, region d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 yeni imkanlar yaradacaq.<\/p>\n\n\n\n<ul>\n<li><strong>T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 ikit\u0259r\u0259fli v\u0259 \u00e7oxt\u0259r\u0259fli \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q h\u0259r iki \u00f6lk\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn az \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb etmir. Sizc\u0259, t\u0259\u015fkilat \u00fczvl\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131nda duran \u0259sas probleml\u0259r hans\u0131lard\u0131r v\u0259 onlar\u0131n \u00f6hd\u0259sind\u0259n nec\u0259 g\u0259lm\u0259k olar?<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>B\u0259lk\u0259 d\u0259 T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131nda duran \u0259sas strateji problem \u0259tal\u0259tsiz inki\u015faf riskidir. T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n \u00fczvl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7oxt\u0259r\u0259fli \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q g\u00fcnd\u0259minin f\u0259all\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259k prinsipial \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. D\u00fcnyan\u0131n \u0259sasl\u0131 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015fdiyi bu g\u00fcn T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131 iqtisadi, humanitar, h\u0259rbi-siyasi v\u0259 sivilizasiya \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259rind\u0259 ir\u0259lil\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn nadir tarixi \u015fans \u0259ld\u0259 edir.<\/p>\n\n\n\n<ul>\n<li><strong>Trans Qafqaz mar\u015frutlar\u0131 Qazax\u0131stan \u00fc\u00e7\u00fcn hans\u0131 imkanlar a\u00e7\u0131r? Bu istiqam\u0259td\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259ti art\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259 etm\u0259k laz\u0131md\u0131r?<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>\u018fvv\u0259la, bu mar\u015frutlar\u0131n inki\u015faf\u0131 indi v\u0259 daha uzunm\u00fcdd\u0259tli perspektivd\u0259 yeni imkanlar yaratmaq dem\u0259kdir. Bu, Respublikam\u0131z\u0131n q\u0259rb rayonlar\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131 v\u0259 bu regionlar\u0131n iqtisadi inki\u015faf modell\u0259rinin struktur transformasiyas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcnl\u00fcy\u00fcd\u00fcr. \u018fg\u0259r bu g\u00fcn orada karbohidrogenl\u0259r \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131rsa, yax\u0131n 5-10 ild\u0259 Trans Qafqaz mar\u015frutlar\u0131n\u0131n inki\u015faf dinamikas\u0131 regionlar \u00fc\u00e7\u00fcn yeni iqtisadi modelin konturlar\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259c\u0259k. Bu, regional iqtisadiyyatlar\u0131 keyfiyy\u0259tc\u0259 yenid\u0259n i\u015f\u0259 salma\u011fa, n\u0259qliyyat v\u0259 logistika infrastrukturunu inki\u015faf etdirm\u0259y\u0259, m\u00fch\u00fcm infrastruktur obyektl\u0259rini yenil\u0259m\u0259y\u0259 v\u0259 modernl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259, \u00c7in, Az\u0259rbaycan, T\u00fcrkiy\u0259, A\u0130 v\u0259 b\u00fct\u00fcn regional t\u0259r\u0259fda\u015flarla ticar\u0259ti daha effektiv inki\u015faf etdirm\u0259y\u0259 imkan ver\u0259c\u0259k.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right\"><strong><a href=\"https:\/\/vergiler.az\/news\/articles\/25847.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\" title=\"\">Tamilla M\u0259mm\u0259dova<\/a><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizi region d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn yeni imkanlar yaradacaq&#8221; Az\u0259rbaycan Qazax\u0131stan\u0131n C\u0259nubi Qafqazda \u0259n m\u00fch\u00fcm ticar\u0259t v\u0259 iqtisadi t\u0259r\u0259fda\u015f\u0131d\u0131r. \u018fminlikl\u0259 dem\u0259k olar ki, son ill\u0259r \u0259rzind\u0259 iki \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r yeni s\u0259viyy\u0259y\u0259 y\u00fcks\u0259lib v\u0259 bu istiqam\u0259td\u0259&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":16040,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[41],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16039"}],"collection":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=16039"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16039\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16041,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16039\/revisions\/16041"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/16040"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=16039"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=16039"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=16039"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}