{"id":16084,"date":"2023-09-22T06:00:00","date_gmt":"2023-09-22T03:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/rockvell.com\/?p=16084"},"modified":"2023-09-21T19:32:07","modified_gmt":"2023-09-21T16:32:07","slug":"kibert%c9%99hluk%c9%99sizlik-sah%c9%99sind%c9%99-kadrlara-ciddi-t%c9%99l%c9%99bat-var","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rockvell.com\/?p=16084","title":{"rendered":"\u201cKibert\u0259hl\u00fck\u0259sizlik sah\u0259sind\u0259 kadrlara ciddi t\u0259l\u0259bat var\u201d"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"has-medium-font-size\"><strong>\u201cKibert\u0259hl\u00fck\u0259sizlik sah\u0259sind\u0259 kadrlara ciddi t\u0259l\u0259bat var\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>D\u00fcnyada 4S\u0130 texnologiyalar\u0131n\u0131n t\u0259tbiqi geni\u015fl\u0259ndikc\u0259 \u00f6lk\u0259l\u0259rin s\u00fcni intellekt \u00fczr\u0259 ayr\u0131ca strategiya q\u0259bul etm\u0259sin\u0259, bu sah\u0259 \u00fczr\u0259 bilik v\u0259 bacar\u0131qlar\u0131n \u00f6yr\u0259nilm\u0259sini d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n x\u00fcsusi siyas\u0259t yeritm\u0259sin\u0259 ehtiyac yaran\u0131r. Art\u0131q Az\u0259rbaycan da D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc S\u0259naye \u0130nqilab\u0131 texnologiyalar\u0131ndan istifad\u0259y\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck ver\u0259n bir \u00f6lk\u0259 olaraq, iqtisadiyyat\u0131n r\u0259q\u0259msalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131, m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r aras\u0131nda bu sah\u0259 \u00fczr\u0259 bacar\u0131qlar\u0131n daha \u00e7ox yay\u0131lmas\u0131n\u0131 v\u0259 inki\u015faf etdirilm\u0259sini, s\u00fcni intellektin daha geni\u015f t\u0259tbiqini t\u0259min etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irir.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u0130qtisadiyyat Nazirliyinin tabeliyind\u0259ki D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc S\u0259naye \u0130nqilab\u0131n\u0131n T\u0259hlili v\u0259 Koordinasiya M\u0259rk\u0259zinin (4S\u0130M) icra\u00e7\u0131 direktoru <strong>Fariz C\u0259f\u0259rov<\/strong> Az\u0259rbaycanda 4S\u0130 texnologiyalar\u0131n\u0131n t\u0259tbiqi istiqam\u0259tind\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259n i\u015fl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcsahib\u0259 verib.<\/em><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/farizz-1024x576.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-16085\" width=\"491\" height=\"276\" srcset=\"https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/farizz-1024x576.jpg 1024w, https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/farizz-300x169.jpg 300w, https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/farizz-768x432.jpg 768w, https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/farizz-1536x864.jpg 1536w, https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/farizz-360x203.jpg 360w, https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/farizz.jpg 1920w\" sizes=\"(max-width: 491px) 100vw, 491px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<ul>\n<li><strong>D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc S\u0259naye \u0130nqilab\u0131 texnologiyalar\u0131 sah\u0259sind\u0259 bilik v\u0259 bacar\u0131qlar dedikd\u0259 n\u0259l\u0259r ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcr?<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc S\u0259naye \u0130nqilab\u0131 bizim f\u0259rdi, i\u015f v\u0259 sosial h\u0259yat m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rimizi k\u00f6kl\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 d\u0259yi\u015f\u0259n haz\u0131rk\u0131 s\u00fcr\u0259tli texnoloji inki\u015faf d\u00f6vr\u00fcn\u00fc t\u0259svir ed\u0259n bir termindir. Buraya s\u00fcni intellekt, robototexnika, \u0259\u015fyalar\u0131n interneti, 3D \u00e7ap, kvant hesablamalar\u0131, blok\u00e7eyn, dron texnologiyalar\u0131, \u00f6z\u00fc-\u00f6z\u00fcn\u00fc idar\u0259ed\u0259n avtomobill\u0259r v\u0259 y\u00fczl\u0259rl\u0259 dig\u0259r texnologiyalar daxildir. \u00d6lk\u0259d\u0259 D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc S\u0259naye \u0130nqilab\u0131 texnologiyalar\u0131 sah\u0259sind\u0259 bilik v\u0259 bacar\u0131qlar\u0131n inki\u015faf etdirilm\u0259si v\u0259 \u0259m\u0259k bazar\u0131nda bu sah\u0259 \u00fczr\u0259 ixtisasl\u0131 kadrlar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131na d\u0259st\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc S\u0259naye \u0130nqilab\u0131n\u0131n T\u0259hlili v\u0259 Koordinasiya M\u0259rk\u0259zinin, Elm v\u0259 T\u0259hsil Nazirliyinin tabeliyind\u0259 T\u0259hsilin \u0130nki\u015faf\u0131 Fondu v\u0259 AB\u015e-nin \u201cCoursera\u201d \u015firk\u0259ti il\u0259 birg\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u201c4S\u0130 Akademiyas\u0131\u201d \u0259rs\u0259y\u0259 g\u0259tirilib. \u201cCoursera\u201d 100 milyondan \u00e7ox insan\u0131n t\u0259hsil ald\u0131\u011f\u0131, 7000-d\u0259n \u00e7ox kursun t\u0259dris olundu\u011fu onlayn t\u0259hsil platformas\u0131d\u0131r. Platformada Harvard, Stenford, Dyuk, Mi\u00e7iqan, London kimi 300-\u0259 yax\u0131n d\u00fcnyan\u0131n \u0259n n\u00fcfuzlu universitetl\u0259rinin sah\u0259vi kurslar\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, bakalavr v\u0259 magistr ali t\u0259hsil d\u0259r\u0259c\u0259sin\u0259 b\u0259rab\u0259r proqramlar\u0131 da t\u0259dris olunur. Bu platformada, h\u0259m\u00e7inin, Google, IBM, Microsoft, Amazon, Meta kimi qabaqc\u0131l texnologiya \u015firk\u0259tl\u0259rinin karyera v\u0259 \u015f\u0259xsi inki\u015fafa y\u00f6n\u0259lik kurslar\u0131 da m\u00f6vcuddur.<\/p>\n\n\n\n<p>Layih\u0259nin m\u0259qs\u0259di ondan ibar\u0259tdir ki, n\u00f6vb\u0259ti bir il \u0259rzind\u0259 h\u0259r 6 h\u0259ft\u0259d\u0259n bir 1000 \u015f\u0259xsin, toplamda 10 min\u0259 yax\u0131n v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131m\u0131z\u0131n s\u00fcni intellekt, ma\u015f\u0131n \u00f6yr\u0259nm\u0259si, B\u00f6y\u00fck veril\u0259nl\u0259r (Big Data), Data Analitika, blok\u00e7eyn v\u0259 bulud texnologiyalar\u0131, proqramla\u015fd\u0131rma dill\u0259ri, el\u0259c\u0259 d\u0259 liderlik, kommunikasiya kimi bacar\u0131qlar da daxil olmaqla \u00fcmumilikd\u0259 89 ixtisasla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f alt kateqoriyan\u0131 \u0259hat\u0259 ed\u0259n 800-\u0259 yax\u0131n kursdan \u00f6d\u0259ni\u015fsiz formada istifad\u0259 etm\u0259sin\u0259 \u015f\u0259rait yarad\u0131ls\u0131n. \u0130stifad\u0259\u00e7il\u0259r bu beyn\u0259lxalq t\u0259hsil platformas\u0131nda xarici universitetl\u0259rin, eyni zamanda beyn\u0259lxalq \u015firk\u0259tl\u0259rin t\u0259qdim etdiyi sertifikasiya kurslar\u0131ndan yararlanaraq yekunda imtahan verib beyn\u0259lxalq sertifikat \u0259ld\u0259 ed\u0259c\u0259kl\u0259r. Bu sertifikat\u0131n \u0259ld\u0259 edilm\u0259si onlar \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6d\u0259ni\u015fsiz olacaq. Art\u0131q bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r 6600-d\u0259n \u00e7ox v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131m\u0131z qeydiyyatdan ke\u00e7ib.<\/p>\n\n\n\n<ul>\n<li><strong>Az\u0259rbaycanda D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc S\u0259naye \u0130nqilab\u0131 texnologiyalar\u0131 sah\u0259sind\u0259 bilik v\u0259 bacar\u0131qlar\u0131n \u00f6yr\u0259dilm\u0259si v\u0259ziyy\u0259tini nec\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k olar?<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan 2030-cu il \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6lk\u0259nin sosial-iqtisadi inki\u015faf\u0131na dair be\u015f milli prioritet realla\u015fd\u0131rma\u011f\u0131 h\u0259d\u0259fl\u0259yir ki, bunlardan da biri r\u0259qab\u0259tli insan kapital\u0131n\u0131 formala\u015fd\u0131rmaq v\u0259 m\u00fcasir innovasiyalar m\u0259kan\u0131 yaratmaqd\u0131r. Bu m\u0259qs\u0259d insanlar\u0131n y\u00fcks\u0259k keyfiyy\u0259tli t\u0259hsil almaq imkanlar\u0131n\u0131 geni\u015fl\u0259ndirm\u0259yi, kadr haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259m\u0259k bazar\u0131n\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 v\u0259 pe\u015f\u0259 haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 sisteminin inki\u015faf etdirilm\u0259si t\u0259dbirl\u0259ri \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 beyn\u0259lxalq sertifikatlara uy\u011fun m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r haz\u0131rlanmas\u0131n\u0131 h\u0259d\u0259fl\u0259yir. Bu g\u00fcn m\u00fcxt\u0259lif universitetl\u0259rd\u0259 bununla ba\u011fl\u0131 proqramlar h\u0259yata ke\u00e7irilir. Proqramla\u015fd\u0131rma, dronlar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131, DATA Analitika v\u0259 s. istiqam\u0259tl\u0259r \u00fczr\u0259 m\u00fcxt\u0259lif kurslar t\u0259\u015fkil edilir. Eyni zamanda, \u00f6z\u0259l \u015firk\u0259tl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259 t\u0259qdim olunan kurslar var. \u0130nsanlar internetl\u0259 arzu etdikl\u0259ri \u00f6lk\u0259nin ist\u0259dikl\u0259ri kurslar\u0131ndan istifad\u0259 ed\u0259 bil\u0259rl\u0259r. Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycanda kifay\u0259t q\u0259d\u0259r g\u0259nc var ki, bu bilikl\u0259r\u0259 yiy\u0259l\u0259nibl\u0259r, onlar\u0131n b\u0259zil\u0259ri h\u0259tta o q\u0259d\u0259r r\u0259qab\u0259tqabiliyy\u0259tlidir ki, olduqlar\u0131 yerd\u0259n xarici \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 \u0130KT sah\u0259si \u00fczr\u0259 xidm\u0259t g\u00f6st\u0259rirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n 2022-ci il 22 iyul tarixli 3378 n\u00f6mr\u0259li S\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 t\u0259sdiq edilmi\u015f \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n 2022-2026-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 sosial-iqtisadi inki\u015faf Strategiyas\u0131\u201dnda, o c\u00fcml\u0259d\u0259n yeni haz\u0131rlanan \u201cYeni N\u0259sil \u0130qtisadiyyat Strategiyas\u0131\u201dnda n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan h\u0259d\u0259fl\u0259r kifay\u0259t q\u0259d\u0259r \u0259hat\u0259lidir v\u0259 D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc S\u0259naye \u0130nqilab\u0131 texnologiyalar\u0131n\u0131n t\u0259tbiqi v\u0259 bu istiqam\u0259td\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131m\u0131za bilik v\u0259 bacar\u0131qlar\u0131n \u00f6yr\u0259dilm\u0259sinin t\u0259min edilm\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub.<\/p>\n\n\n\n<p>Texnologiyalar h\u0259ddind\u0259n art\u0131q s\u00fcr\u0259tl\u0259 inki\u015faf etdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259, onunla ayaqla\u015fmaq \u00e7\u0259tindir, m\u00fct\u0259madi olaraq bilikl\u0259ri yenil\u0259m\u0259yi v\u0259 daim \u00f6yr\u0259nm\u0259yi \u0259sas g\u00f6t\u00fcrm\u0259k vacibdir. Bu bax\u0131mdan, \u201c4S\u0130 Akademiyas\u0131\u201d platformas\u0131 bu istiqam\u0259td\u0259 m\u0259qs\u0259dl\u0259r\u0259 \u00e7atmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0130qtisadiyyat Nazirliyi t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259\u015fkil edil\u0259n bir pilot layih\u0259dir. T\u0259bii ki, 10 min \u015f\u0259xs\u0259 bu platforma vasit\u0259sil\u0259 kurslar\u0131 t\u0259qdim etm\u0259kl\u0259 b\u00fct\u00fcn Az\u0259rbaycan \u00fczr\u0259 sah\u0259vi ehtiyaclar\u0131 t\u0259min etm\u0259k yet\u0259rli olmayacaq. Amma \u201cCoursera\u201d platformas\u0131nda bizim t\u0259qdim etdiyimiz proqramlarla yana\u015f\u0131, v\u0259t\u0259nda\u015flar \u00f6zl\u0259ri b\u0259z\u0259n \u00f6d\u0259ni\u015fli, b\u0259z\u0259n \u00f6d\u0259ni\u015fsiz proqramlardan istifad\u0259 edirl\u0259r. Bel\u0259 ki, 125 min Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131 bu g\u00fcn 10 il\u0259 yax\u0131n ya\u015f\u0131 olan, 100-\u0259 yax\u0131n \u00f6lk\u0259d\u0259n insanlar\u0131n daxil oldu\u011fu \u201cCoursera\u201d platformas\u0131ndan istifad\u0259 edir. \u201cCoursera\u201dn\u0131n d\u00fcnya \u00fczr\u0259 129 milyon istifad\u0259\u00e7isi var.<\/p>\n\n\n\n<ul>\n<li><strong>Texnologiyalar\u0131n yenil\u0259nm\u0259si bilik v\u0259 bacar\u0131qlar\u0131n da daim yenil\u0259nm\u0259sini t\u0259l\u0259b edir. Bu bax\u0131mdan, Az\u0259rbaycan universitetl\u0259rind\u0259 qeyd edil\u0259n sah\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 t\u0259hsil alan g\u0259ncl\u0259r m\u00fcasir d\u00f6vr\u00fcn t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011fun praktiki bilikl\u0259r\u0259 yiy\u0259l\u0259nirl\u0259rmi?<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Bu g\u00fcn universitetl\u0259rin bir \u00e7oxunda s\u0259nayenin t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011fun olaraq, kurrikulumlar yenil\u0259nir, t\u0259hsilin m\u0259zmunu beyn\u0259lxalq sertifikatlara uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r v\u0259 bu proses davaml\u0131d\u0131r. Art\u0131q b\u0259zi univerisitetl\u0259r DATA Analitika, s\u00fcni intellekt, proqramla\u015fd\u0131rma v\u0259 s. il\u0259 ba\u011fl\u0131 x\u00fcsusi fak\u00fclt\u0259l\u0259r, laboratoriyalar yarad\u0131blar, ara\u015fd\u0131rma m\u0259rk\u0259zl\u0259ri qurublar, x\u00fcsusi kurslar t\u0259dris edirl\u0259r. Bir \u00e7ox universitetl\u0259rd\u0259 elm v\u0259 s\u0259naye aras\u0131nda \u0259laq\u0259nin qurulmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn inkubasiya, akselerasiya m\u0259rk\u0259zl\u0259ri qurulmaqla daxili startaplara d\u0259st\u0259k proqramlar\u0131 t\u0259sis edilib. Amma bu istiqam\u0259td\u0259 g\u00f6r\u00fclm\u0259li i\u015fl\u0259r \u00e7oxdur. Biz d\u0259 D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc S\u0259naye \u0130nqliban\u0131n T\u0259hlili v\u0259 Koordinasiya M\u0259rk\u0259zi olaraq, d\u00fcnya t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259rini Az\u0259rbaycana g\u0259tirm\u0259k, D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc S\u0259naye \u0130nqilab\u0131 texnologiyalar\u0131n\u0131n t\u0259bli\u011fi, eyni zamanda s\u0259nayed\u0259 t\u0259tbiqi \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcxt\u0259lif maraql\u0131 t\u0259r\u0259fl\u0259r, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u00f6lk\u0259d\u0259ki universitetl\u0259rl\u0259, Elm v\u0259 T\u0259hsil Nazirliyi il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edirik. Ba\u015fqa \u00f6lk\u0259l\u0259rin t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259rinin g\u0259tirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 art\u0131q bir s\u0131ra layih\u0259l\u0259rimiz h\u0259yata ke\u00e7irilib.<\/p>\n\n\n\n<ul>\n<li><strong>Az\u0259rbaycanda r\u0259q\u0259msal iqtisadiyyatla ba\u011fl\u0131 hans\u0131 ixtisaslar \u00fczr\u0259 kadrlara daha \u00e7ox t\u0259l\u0259bat var?<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Haz\u0131rda \u0130qtisadiyyat Nazirliyi beyn\u0259lxalq m\u0259sl\u0259h\u0259t \u015firk\u0259ti il\u0259 birg\u0259 \u201cYeni N\u0259sil \u0130qtisadiyyat Strategiyas\u0131\u201d haz\u0131rlay\u0131r. Bu prosesd\u0259 D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc S\u0259naye \u0130nqliban\u0131n T\u0259hlili v\u0259 Koordinasiya M\u0259rk\u0259zi \u0259sas koordinasiyan\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irir. Kifay\u0259t q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck sah\u0259dir, yeni bilik v\u0259 bacar\u0131qlara ehtiyac var. M\u0259n ist\u0259rdim ki, D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc S\u0259naye \u0130nqilab\u0131 texnologiyalar\u0131 sah\u0259sind\u0259 bilikl\u0259r yaln\u0131z texnologiya il\u0259 yekunla\u015fmas\u0131n. \u00c7\u00fcnki layih\u0259l\u0259ri \u0259rs\u0259y\u0259 g\u0259tirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn layih\u0259 menecerl\u0259rin\u0259, dizaynerl\u0259r\u0259, binzes analitikl\u0259rin\u0259, sah\u0259vi h\u00fcquq\u015f\u00fcnaslara v\u0259 dig\u0259r bu kimi \u0259n\u0259n\u0259vi, amma yeni s\u0259ri\u015ft\u0259l\u0259r\u0259 yiy\u0259l\u0259nmi\u015f ixtisasl\u0131 kadrlara ehtiyac var. Bununla yana\u015f\u0131, s\u00fcni intellekt, veril\u0259nl\u0259r bazas\u0131n\u0131n idar\u0259edilm\u0259si, datalar\u0131n viziualla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, t\u0259hlili, analitikas\u0131n\u0131n apar\u0131lmas\u0131, dronlar\u0131n idar\u0259olunmas\u0131, m\u00fcxt\u0259lif elektrik cihazlar\u0131n\u0131n, robotlar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 \u00fczr\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r\u0259 ehtiyac var. Eyni zamanda, kibert\u0259hl\u00fck\u0259sizlik sah\u0259sind\u0259 kadrlara ciddi t\u0259l\u0259bat var. Bu istiqam\u0259t daim r\u0259q\u0259msalla\u015fd\u0131qca kibert\u0259hl\u00fck\u0259sizlik m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri daha \u00e7ox g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259lir, bu sah\u0259 \u00fczr\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin yeti\u015fm\u0259sin\u0259 b\u00f6y\u00fck ehtiyac yaran\u0131r. Art\u0131q b\u0259zi ali m\u0259kt\u0259bl\u0259rin xarici universitetl\u0259rl\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycanda bir s\u0131ra layih\u0259l\u0259rin icras\u0131na ba\u015flan\u0131l\u0131b, f\u0259rqli istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259 kurslar v\u0259 t\u0259liml\u0259r t\u0259dris edilir. Yeni n\u0259sil iqtisadiyyat strategiyas\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 bu sah\u0259 \u00fczr\u0259 ehtiyac duyulan insan resurslar\u0131n\u0131n say\u0131 v\u0259 onlar\u0131n sahib olmal\u0131 oldu\u011fu bilik v\u0259 bacar\u0131qlar\u0131n da siyah\u0131s\u0131 haz\u0131rlanacaq.<\/p>\n\n\n\n<ul>\n<li><strong>Az\u0259rbaycan adlar\u0131n\u0131 sadalad\u0131\u011f\u0131n\u0131z istiqam\u0259tl\u0259r \u00fczr\u0259 kadrlara olan t\u0259l\u0259bat\u0131n\u0131 n\u0259 zaman \u00f6z\u00fc \u00f6d\u0259y\u0259 bil\u0259r?<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>\u018fslind\u0259, d\u00fcnyan\u0131n el\u0259 bir \u00f6lk\u0259si yoxdur ki, \u00f6z daxili bazar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259l\u0259b olunan sayda m\u00fct\u0259x\u0259ssis yeti\u015fdirib t\u0259min ed\u0259 bilsin. \u018fn qabaqc\u0131l \u00f6lk\u0259l\u0259r bel\u0259, ist\u0259r fiziki, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 m\u0259saf\u0259d\u0259n olmaqla \u0130KT m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rini i\u015f\u0259 c\u0259lb edirl\u0259r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 bu sah\u0259 \u00fczr\u0259 kadr t\u0259minat\u0131n\u0131 tam t\u0259min etm\u0259yin zaman\u0131n\u0131 dem\u0259k \u00e7\u0259tindir, \u00e7\u00fcnki texnologiya h\u0259ddind\u0259n art\u0131q s\u00fcr\u0259tl\u0259 inki\u015faf edir, \u0259m\u0259k bazar\u0131nda bu kadrlara olan t\u0259l\u0259bat layih\u0259l\u0259rin say\u0131ndan, r\u0259q\u0259msalla\u015fma s\u00fcr\u0259tind\u0259n as\u0131l\u0131 olaraq, d\u0259yi\u015fir. M\u0259lumdur ki, b\u0259z\u0259n daxili \u0259m\u0259k bazar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn kadrlar yeti\u015fdiririk, amma onlar Az\u0259rbaycandan dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 ged\u0259, yaxud burada ya\u015faya-ya\u015faya m\u0259saf\u0259d\u0259n ba\u015fqa \u00f6lk\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn i\u015fl\u0259y\u0259 bil\u0259rl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<ul>\n<li><strong>G\u0259l\u0259c\u0259k d\u00f6vr \u00fc\u00e7\u00fcn hans\u0131 ixtisaslar \u00fczr\u0259 kadrlara daha \u00e7ox ehtiyac yaranacaq?<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>D\u00fcnya \u0130qtisadi Forumunun 2023-c\u00fc ild\u0259 i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6rm\u00fc\u015f \u201cFuture of Jobs\u201d hesabat\u0131na \u0259sas\u0259n, n\u00f6vb\u0259ti 5 il \u0259rzind\u0259 i\u015f m\u00fchitind\u0259 bacar\u0131qlar\u0131n 44%-i tranformasiyaya m\u0259ruz qalacaq v\u0259 \u0259n \u00e7ox t\u0259l\u0259b olunanlar s\u0131ras\u0131nda analitik bacar\u0131qlar, yarad\u0131c\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259, texnoloji savadl\u0131l\u0131q yer alacaq. T\u0259kc\u0259 2027-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r b\u00fct\u00fcn biznes tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131n\u0131n 42%-i, informasiya v\u0259 m\u0259lumatlar\u0131n emal\u0131 \u00fczr\u0259 i\u015fl\u0259rin is\u0259 65%-i avtomatla\u015fd\u0131r\u0131lacaq.<\/p>\n\n\n\n<p>Eyni zamanda, hesabatda qeyd olunur ki, h\u0259r 10 i\u015f\u00e7id\u0259n 6-s\u0131 \u0259lav\u0259 bacar\u0131qlara ehtiyac duyacaq, lakin bir \u00e7oxunun ist\u0259diyi resurslara \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131, t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, olmayacaq. Bu is\u0259 o dem\u0259kdir ki, haz\u0131rda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z s\u0259naye inqilab\u0131 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn yeni \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar yarad\u0131r. Maraql\u0131d\u0131r ki, texnologiya il\u0259 yana\u015f\u0131, qeyri-texnologiya sah\u0259si \u00fczr\u0259 olan i\u015fl\u0259r\u0259 d\u0259 ehtiyac\u0131n olaca\u011f\u0131 qeyd edilir. Bunlar kreativ v\u0259 analitik d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259 bacar\u0131\u011f\u0131, strateji bax\u0131\u015f, strateji planlama, probleml\u0259rin h\u0259lli sah\u0259l\u0259ridir. Bununla yana\u015f\u0131, psixologiya sah\u0259si x\u00fcsusil\u0259 aktualla\u015facaq, \u00e7\u00fcnki insanlar sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259n, internetd\u0259n istifad\u0259 etdikc\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259qapanma yaran\u0131r. Bu bax\u0131mdan, insanlar\u0131n sosialla\u015fmas\u0131na b\u00f6y\u00fck ehtiyac yaran\u0131r. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 bu sah\u0259 \u00fczr\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r\u0259 t\u0259l\u0259bat olacaq. S\u00fcni intellekt, analitika v\u0259 datan\u0131n t\u0259hlili ixtisaslar\u0131 \u00fczr\u0259 kadrlara, h\u0259m\u00e7inin datan\u0131 ba\u015fa d\u00fc\u015f\u0259n h\u00fcquq\u015f\u00fcnaslara da b\u00f6y\u00fck ehtiyac yaranacaq. B\u0259z\u0259n sual verilir ki, pe\u015f\u0259l\u0259r aradan qalxacaqm\u0131? Hesablamalara g\u00f6r\u0259, bir s\u0131ra pe\u015f\u0259l\u0259r aradan qalxsa da, yeni pe\u015f\u0259l\u0259r, \u00e7oxlu i\u015f yerl\u0259ri yaranacaq. \u00c7\u00fcnki bir robot yarad\u0131lan zaman ona xidm\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n, idar\u0259ed\u0259n, proqram\u0131n\u0131 yazan \u015f\u0259xsin d\u0259 olmas\u0131 laz\u0131md\u0131r. Onlarla, y\u00fczl\u0259rl\u0259 yeni pe\u015f\u0259l\u0259r formala\u015falacaq. Uzun m\u00fcdd\u0259t m\u00fczakir\u0259 olundu ki, telefonlar yarand\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn kameramanlara v\u0259 fotoqraflara ehtiyac yoxdur. Ancaq fotoqraflar haz\u0131rda o cihazlardan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k daha \u00e7ox \u015f\u0259kil \u00e7\u0259k\u0259 bilirl\u0259r. Dolay\u0131s\u0131 il\u0259 yeni texnologiyalar\u0131 \u00f6yr\u0259n\u0259n pe\u015f\u0259 sahibl\u0259ri daha s\u00fcr\u0259tli xidm\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259 bilirl\u0259r. M\u0259s\u0259l\u0259n, h\u0259kiml\u0259r s\u00fcni intellekti t\u0259tbiq edib diaqnostika prosesini daha da s\u00fcr\u0259tl\u0259ndir\u0259 bil\u0259rl\u0259r. Bu, o dem\u0259kdir ki, onlar\u0131n m\u00fcalic\u0259y\u0259, insanlarla \u00fcnsiyy\u0259t\u0259 daha \u00e7ox vaxtlar\u0131 qalacaq. Bir n\u00f6v texnologiya il\u0259 insan aras\u0131nda \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q modeli formala\u015f\u0131r. Texnologiya insanlara daha \u00e7ox k\u00f6m\u0259k etm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<ul>\n<li><strong>Az\u0259rbaycanda s\u00fcni intellektin praktiki olaraq, t\u0259tbiq edildiyi sah\u0259l\u0259r hans\u0131lard\u0131r?<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>\u00d6lk\u0259mizd\u0259 s\u00fcni intellekt daha \u00e7ox s\u0259nayed\u0259, istehsalda, logistika v\u0259 n\u0259qliyyat sistemind\u0259, sat\u0131nalma prosesind\u0259, s\u0259hiyy\u0259d\u0259, bank sektorunda t\u0259tbiq edilir. Bir s\u0131ra d\u00f6vl\u0259t xidm\u0259tl\u0259rind\u0259 d\u0259 s\u00fcni intellektl\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259tbiql\u0259r haz\u0131rlan\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<ul>\n<li><strong>4S\u0130 Akademiyas\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flamas\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n r\u0259q\u0259msal iqtisadiyyat \u00fczr\u0259 kadrlara olan t\u0259l\u0259bat\u0131n\u0131n \u00f6d\u0259nilm\u0259sin\u0259 hans\u0131 formada t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k?<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>\u201cCoursera\u201dn\u0131n da hesablamalar\u0131na g\u00f6r\u0259, h\u0259r kursa ba\u015flayan onu bitirmir. Bu, bir pilot layih\u0259dir, biz ist\u0259yirik ki, bu sah\u0259y\u0259 olan mara\u011f\u0131, m\u0259lumatland\u0131rman\u0131 art\u0131raq. Sonrak\u0131 d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 insanlar\u0131n oxuduqlar\u0131, \u00f6yr\u0259ndikl\u0259ri v\u0259 haz\u0131rda i\u015fl\u0259dikl\u0259ri yerl\u0259rd\u0259 t\u0259dqiqatlar apard\u0131qdan sonra dey\u0259 bil\u0259rik ki, platforma Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259l\u0259bat\u0131n\u0131n \u00f6d\u0259nilm\u0259sin\u0259 nec\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rib. Amma haz\u0131rda bunu s\u00f6yl\u0259m\u0259k \u00e7ox \u00e7\u0259tindir.<\/p>\n\n\n\n<ul>\n<li><strong>4S\u0130 texnologiyalar\u0131 sah\u0259sind\u0259 bilik v\u0259 bacar\u0131qlara yiy\u0259l\u0259nm\u0259 r\u0259qab\u0259tli \u0259m\u0259k bazar\u0131nda i\u015fl\u0259 t\u0259min olunma imkanlar\u0131na nec\u0259 t\u0259sir edir?<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Hesablamalara g\u00f6r\u0259, bu tipli platformalarda qeyd olunan sah\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 t\u0259hsil alan insanlar\u0131n 70 faizi yeni i\u015f tapa v\u0259 ya karyeralar\u0131nda ir\u0259lil\u0259y\u0259 bilirl\u0259r. \u00c7\u00fcnki bunlar \u00e7ox praktik kurslard\u0131r, \u015f\u0259xs\u0259 birba\u015fa bilik v\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259 verir. M\u0259s\u0259l\u0259n, proqramla\u015fd\u0131rma, yaxud s\u00fcni intellekt sah\u0259sind\u0259 t\u0259hsil alan h\u0259r hans\u0131 \u015f\u0259xs\u0259 real tap\u015f\u0131r\u0131q verilir, o, real tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131 icra edir, sistem\u0259 y\u00fckl\u0259yir. H\u0259min \u015f\u0259xs sabah h\u0259r hans\u0131 i\u015f \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcraci\u0259t etdiyi zaman \u00f6z platformas\u0131ndak\u0131 n\u0259tic\u0259sini i\u015f\u0259g\u00f6t\u00fcr\u0259n\u0259 \u0259yani \u015f\u0259kild\u0259 g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259c\u0259k.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right\"><strong><a href=\"https:\/\/vergiler.az\/news\/articles\/26006.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\" title=\"\">\u0130lham\u0259 \u0130sabalayeva<\/a><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cKibert\u0259hl\u00fck\u0259sizlik sah\u0259sind\u0259 kadrlara ciddi t\u0259l\u0259bat var\u201d D\u00fcnyada 4S\u0130 texnologiyalar\u0131n\u0131n t\u0259tbiqi geni\u015fl\u0259ndikc\u0259 \u00f6lk\u0259l\u0259rin s\u00fcni intellekt \u00fczr\u0259 ayr\u0131ca strategiya q\u0259bul etm\u0259sin\u0259, bu sah\u0259 \u00fczr\u0259 bilik v\u0259 bacar\u0131qlar\u0131n \u00f6yr\u0259nilm\u0259sini d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n x\u00fcsusi siyas\u0259t yeritm\u0259sin\u0259 ehtiyac yaran\u0131r. Art\u0131q Az\u0259rbaycan da&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":16085,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16084"}],"collection":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=16084"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16084\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16086,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16084\/revisions\/16086"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/16085"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=16084"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=16084"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=16084"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}