{"id":1912,"date":"2022-06-30T10:49:26","date_gmt":"2022-06-30T07:49:26","guid":{"rendered":"https:\/\/rockvell.com\/?p=1912"},"modified":"2022-07-08T19:56:17","modified_gmt":"2022-07-08T16:56:17","slug":"diqq%c9%99t-t%c9%99hluk%c9%99-kaspersky-fisinqin-5-taninmis-novu-v%c9%99-onlardan-qorunmaq-bar%c9%99d%c9%99-danisir-%ef%bf%bc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rockvell.com\/?p=1912","title":{"rendered":"\u201cDiqq\u0259t, t\u0259hl\u00fck\u0259!\u201d: Kaspersky fi\u015finqin 5 tan\u0131nm\u0131\u015f n\u00f6v\u00fc v\u0259 onlardan qorunmaq bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015f\u0131r"},"content":{"rendered":"\n<p>Az\u0259rbaycan m\u0259tbuat\u0131nda yay\u0131lan <a href=\"https:\/\/news.day.az\/hitech\/1471564.html\">m\u0259lumatlara<\/a> g\u00f6r\u0259, \u00f6lk\u0259d\u0259 kiber f\u0131r\u0131ldaq\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u0259sas n\u00f6vl\u0259rind\u0259n biri fi\u015finqdir. \u00dcst\u0259lik, <a href=\"https:\/\/ednews.net\/ru\/news\/sience\/524990-obsheqo-tchisla-kiberatak-sostavlyayut-fishinqovie\">bir s\u0131ra m\u0259lumatlar<\/a> fi\u015finq h\u00fccumlar\u0131n\u0131n kiberh\u00fccumlar\u0131n \u00fcmumi say\u0131n\u0131n 91%-ni t\u0259\u015fkil etdiyini qeyd edir. Bildirilir ki, \u00e7ox vaxt istifad\u0259\u00e7il\u0259r saxta mesaj\u0131 adi elektron po\u00e7t m\u0259ktubundan ay\u0131ra bilmirl\u0259r. R\u0259q\u0259msal savadl\u0131l\u0131\u011f\u0131n a\u015fa\u011f\u0131 olmas\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n \u015firk\u0259t i\u015f\u00e7il\u0259ri tez-tez fi\u015finq linkl\u0259rin\u0259 ke\u00e7id edir v\u0259 z\u0259if \u015fifr\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259 edirl\u0259r. Bununla bel\u0259, problemi yeni adland\u0131rmaq olmaz: Kaspersky-nin ara\u015fd\u0131rmas\u0131na g\u00f6r\u0259, d\u00fcnya \u00fczr\u0259 \u015firk\u0259tl\u0259rin 52%-i i\u015f\u00e7il\u0259rin \u00f6zl\u0259rini korporativ t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik sistemi \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n b\u00f6y\u00fck t\u0259hl\u00fck\u0259 hesab edirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cM\u00fcasir i\u015f\u00e7il\u0259r n\u0259inki ilkin komp\u00fcter bilikl\u0259rin\u0259 v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif proqramlarda i\u015fl\u0259m\u0259k bacar\u0131\u011f\u0131na malik olmal\u0131d\u0131rlar, h\u0259m d\u0259 kibergigiyenan\u0131n \u0259saslar\u0131n\u0131 bilm\u0259lidirl\u0259r. \u0130nformasiya t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi sah\u0259sind\u0259 biliy\u0259 qar\u015f\u0131 etinas\u0131zl\u0131q s\u0259b\u0259bind\u0259n insanlar h\u0259l\u0259 d\u0259 informasiya t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi z\u0259ncirinin \u0259n z\u0259if halqas\u0131d\u0131r v\u0259 bu s\u0259b\u0259bd\u0259n t\u0259cav\u00fczkarlar\u0131n h\u00fccumlar\u0131 daha u\u011furlu olur. Ola bilsin ki, \u0259m\u0259kda\u015flar alqoritml\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259yi \u00f6yr\u0259ns\u0259l\u0259r, t\u0259cav\u00fczkarlar\u0131n t\u0259l\u0259sin\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259k riskl\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131 b\u00f6y\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcd\u0259 al\u0131na bil\u0259r: \u201cm\u0259ktub alark\u0259n onun fi\u015finq olub-olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 yoxlay\u0131n,\u201d dey\u0259 Kaspersky-nin Az\u0259rbaycandak\u0131 r\u0259smi n\u00fcmay\u0259nd\u0259si M\u00fc\u015fviq M\u0259mm\u0259dov bildirir.<\/p>\n\n\n\n<p>R\u0259q\u0259msal savadl\u0131l\u0131q s\u0259viyy\u0259nizi art\u0131rmaq v\u0259 istifad\u0259\u00e7il\u0259r\u0259 v\u0259 m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259r\u0259 kiberh\u00fccum riskinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn fi\u015finqin n\u0259 oldu\u011funu v\u0259 hans\u0131 formada ba\u015f ver\u0259 bil\u0259c\u0259yini anlama\u011fa d\u0259y\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Fi\u015finq (ingilis dilind\u0259 \u201cphishing\u201d v\u0259 ya \u201cfishing\u201d \u2013 bal\u0131q ovu) <\/strong>&#8211; m\u0259qs\u0259di istifad\u0259\u00e7inin identifikasiyas\u0131 m\u0259lumatlar\u0131n\u0131 (\u015fifr\u0259l\u0259r, kredit kart\u0131 v\u0259 bank hesab\u0131 n\u00f6mr\u0259l\u0259ri) \u0259ld\u0259 etm\u0259k olan internet f\u0131r\u0131ldaq\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir n\u00f6v\u00fcd\u00fcr. \u0130stifad\u0259\u00e7il\u0259r po\u00e7tla banklardan, brendl\u0259rd\u0259n, provayderl\u0259rd\u0259n, \u00f6d\u0259ni\u015f sisteml\u0259rind\u0259n v\u0259 dig\u0259r t\u0259\u015fkilatlardan \u015f\u0259xsi m\u0259lumatlar\u0131n h\u0259r hans\u0131 s\u0259b\u0259bd\u0259n t\u0259cili \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si\/yenil\u0259nm\u0259si t\u0259l\u0259bi il\u0259 saxta m\u0259ktublar al\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Elektron po\u00e7t fi\u015finqi:<\/strong> t\u0259cav\u00fczkarlar\u0131n \u00f6zl\u0259rini qanuni bir \u015firk\u0259t kimi t\u0259qdim etdikl\u0259ri v\u0259 sahib olduqlar\u0131 b\u00fct\u00fcn elektron po\u00e7t \u00fcnvanlar\u0131na toplu m\u0259ktublar g\u00f6nd\u0259rdikl\u0259ri \u0259n geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015f fi\u015finq n\u00f6v\u00fc. Son zamanlarda, b\u00f6y\u00fck gerid\u00f6n\u00fc\u015f g\u0259tirm\u0259diyi \u00fc\u00e7\u00fcn getdikc\u0259 daha az yay\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>H\u0259d\u0259fli fi\u015finq:<\/strong> \u015firk\u0259t daxilind\u0259 konkret insanlar\u0131 h\u0259d\u0259f al\u0131r. Potensial qurban haqq\u0131nda m\u00fcxt\u0259lif kanallardan m\u0259lumat ald\u0131qdan sonra t\u0259cav\u00fczkarlar t\u0259r\u0259fda\u015fdan v\u0259 ya m\u00fc\u015ft\u0259rid\u0259n oldu\u011funu iddia etdikl\u0259ri f\u0259rdi i\u015f m\u0259ktubu g\u00f6nd\u0259rirl\u0259r. Qurbana ad\u0131 il\u0259 m\u00fcraci\u0259t edirl\u0259r, ona &#8220;vacib s\u0259n\u0259d&#8221;-\u0259 ke\u00e7id linki g\u00f6nd\u0259rirl\u0259r ki, ona klikl\u0259m\u0259kl\u0259 s\u0259n\u0259di y\u00fckl\u0259m\u0259k v\u0259 saxta s\u0259hif\u0259d\u0259 m\u0259lumatlar\u0131 saxlamaq olar. Eyni zamanda, menecerl\u0259r d\u0259 f\u0131r\u0131ldaq\u00e7\u0131lara qar\u015f\u0131 immunitet\u0259 malik deyill\u0259r: \u015firk\u0259tin top menecerl\u0259rini aldatmaq c\u0259hdl\u0259ri \u201cbalina ovu\u201d adlan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Business Email Compromise v\u0259 ya BEC h\u00fccumlar\u0131<\/strong>: korporativ e-po\u00e7tlar\u0131n bo\u015fluqlar\u0131ndan istifad\u0259ni ehtiva ed\u0259n h\u00fccumlar. T\u0259cav\u00fczkar \u015firk\u0259t v\u0259 ya \u015f\u00f6b\u0259 r\u0259hb\u0259rinin hesab\u0131na daxil olur v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc \u0259m\u0259kda\u015f kimi t\u0259qdim ed\u0259r\u0259k \u201c\u00f6z i\u015f\u00e7il\u0259rin\u0259\u201d m\u0259ktublar g\u00f6nd\u0259rir. M\u0259qs\u0259dl\u0259rd\u0259n biri qurban\u0131 bank k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259si etm\u0259y\u0259, m\u0259s\u0259l\u0259n, hesab\u0131 \u00f6d\u0259m\u0259y\u0259 inand\u0131rmaqd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Elektron po\u00e7tdan k\u0259nar fi\u015finq<\/strong>: f\u0131r\u0131ldaq\u00e7\u0131lar fi\u015finq linkl\u0259ri g\u00f6nd\u0259rm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn SMS, messencerl\u0259r v\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259 bil\u0259rl\u0259r. \u018fm\u0259liyyat prinsipi &#8220;po\u00e7t&#8221; fi\u015finqi il\u0259 eynidir. T\u0259cav\u00fczkarlar h\u0259tta b\u00f6y\u00fck m\u0259bl\u0259\u011fd\u0259 borcunuzun v\u0259 ya \u00f6d\u0259nilm\u0259mi\u015f c\u0259rim\u0259niz oldu\u011funu bildirir\u0259r\u0259k bank v\u0259 ya d\u00f6vl\u0259t m\u00fc\u0259ssis\u0259sinin ad\u0131ndan s\u0259sli mesajlar g\u00f6nd\u0259r\u0259 bil\u0259rl\u0259r. T\u0259f\u0259rr\u00fcatlar \u00fc\u00e7\u00fcn sizd\u0259n \u015f\u0259xsiyy\u0259tinizi t\u0259sdiq etm\u0259yiniz v\u0259 kredit kart\u0131 m\u0259lumatlar\u0131n\u0131z\u0131 t\u0259qdim etm\u0259yiniz xahi\u015f olunur.<\/p>\n\n\n\n<p>Fi\u015finq\u0259 qar\u015f\u0131 effektiv m\u00fcdafi\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn Kaspersky t\u00f6vsiy\u0259 edir:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>T\u0259cililik elementin\u0259 diqq\u0259t yetirin<\/strong>: tez-tez t\u0259cav\u00fczkarlar, qurban\u0131n m\u0259ktubun b\u00fct\u00fcn t\u0259l\u0259bl\u0259rini \u0259lav\u0259 sual verm\u0259d\u0259n tamamlayaca\u011f\u0131 stresli bir v\u0259ziyy\u0259t yaratma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Qurban m\u0259ktuba etibar etdikd\u0259 bunu h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k daha asand\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>T\u0259nqidi d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259ni inki\u015faf etdirin<\/strong>: h\u0259r hans\u0131 bir m\u0259ktuba qar\u015f\u0131 diqq\u0259tli olun. Maraqdan olsa bel\u0259, linkl\u0259r\u0259 klikl\u0259m\u0259yin v\u0259 ya nam\u0259lum v\u0259 ya \u015f\u00fcbh\u0259li mesajlara cavab verm\u0259yin. Nam\u0259lum icra\u00e7\u0131lar\u0131n e-po\u00e7tlar\u0131nda g\u00f6nd\u0259ril\u0259n fayllar\u0131 a\u00e7may\u0131n.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Daha az r\u0259q\u0259msal iz burax\u0131n<\/strong>: \u015f\u0259xsi v\u0259 ya i\u015f e-po\u00e7t \u00fcnvan\u0131n\u0131z\u0131 ictimai internet resurslar\u0131nda yerl\u0259\u015fdirm\u0259yin (yaxud bunu qrafik \u015f\u0259kild\u0259 edin). Sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 i\u015f v\u0259 ya \u015f\u0259xsi h\u0259yat\u0131n\u0131zla ba\u011fl\u0131 t\u0259f\u0259rr\u00fcatlar payla\u015fmay\u0131n.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130\u015f\u00e7il\u0259r\u0259 r\u0259q\u0259msal savadl\u0131l\u0131\u011f\u0131n n\u0259 oldu\u011funu \u00f6yr\u0259din<\/strong>: m\u0259xfi m\u0259lumatlar\u0131 yaln\u0131z autentifikasiyas\u0131 aktivl\u0259\u015fdirilmi\u015f etibarl\u0131 bulud xidm\u0259tl\u0259rind\u0259 saxlay\u0131n; r\u0259smi m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259n y\u00fckl\u0259nmi\u015f qanuni proqramlardan istifad\u0259 edin. M\u0259s\u0259l\u0259n, Kaspersky Automated Security Awareness Platform i\u015f\u00e7il\u0259rin kibersavadl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131na k\u00f6m\u0259k ed\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Kibert\u0259hl\u00fck\u0259sizlik bilikl\u0259rinin h\u0259qiq\u0259t\u0259n faydal\u0131 oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rin<\/strong>: i\u015f\u00e7il\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn kibert\u0259hl\u00fck\u0259sizlik t\u0259liml\u0259ri \u00e7ox vaxt dar\u0131xd\u0131r\u0131c\u0131 v\u0259 \u201cr\u0259smiyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn\u201d olur. \u00c7al\u0131\u015f\u0131n ki, i\u015f\u00e7i hey\u0259ti t\u0259limi \u0259yl\u0259nc\u0259li, m\u00fcmk\u00fcn q\u0259d\u0259r faydal\u0131 olsun. \u0130\u015f\u00e7il\u0259ri \u00f6z dostlar\u0131, u\u015faqlar\u0131, valideynl\u0259ri il\u0259 b\u00f6l\u00fc\u015fm\u0259k ist\u0259dikl\u0259ri bilikl\u0259rl\u0259 t\u0259chiz edin. Ba\u015f ver\u0259 bil\u0259c\u0259k m\u00fcmk\u00fcn hallar\u0131n t\u0259dqiqat\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 master-klass ke\u00e7in: \u201cm\u0259n \u015f\u00fcbh\u0259li m\u0259ktub ald\u0131m\u201d, \u201cv\u0259kil m\u0259n\u0259 yaz\u0131b 5 d\u0259qiq\u0259 \u0259rzind\u0259 pul k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259yi xahi\u015f edir\u201d v\u0259 s.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"682\" data-id=\"1913\" src=\"https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/K_.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-1913\" srcset=\"https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/K_.png 1024w, https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/K_-300x200.png 300w, https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/K_-768x512.png 768w, https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/K_-360x240.png 360w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n<\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan m\u0259tbuat\u0131nda yay\u0131lan m\u0259lumatlara g\u00f6r\u0259, \u00f6lk\u0259d\u0259 kiber f\u0131r\u0131ldaq\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u0259sas n\u00f6vl\u0259rind\u0259n biri fi\u015finqdir. \u00dcst\u0259lik, bir s\u0131ra m\u0259lumatlar fi\u015finq h\u00fccumlar\u0131n\u0131n kiberh\u00fccumlar\u0131n \u00fcmumi say\u0131n\u0131n 91%-ni t\u0259\u015fkil etdiyini qeyd edir. Bildirilir ki, \u00e7ox vaxt istifad\u0259\u00e7il\u0259r saxta mesaj\u0131 adi elektron&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1913,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1912"}],"collection":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1912"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1912\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2207,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1912\/revisions\/2207"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1913"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1912"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1912"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1912"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}