{"id":24429,"date":"2024-05-31T02:00:00","date_gmt":"2024-05-30T23:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/rockvell.com\/?p=24429"},"modified":"2024-05-31T07:48:48","modified_gmt":"2024-05-31T04:48:48","slug":"2024-cu-ilin-birinci-rubund%c9%99-az%c9%99rbaycanda-s%c9%99naye-sah%c9%99sind%c9%99ki-t%c9%99hdidl%c9%99rin-artim-dinamikasini-aciqlayib","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rockvell.com\/?p=24429","title":{"rendered":"2024-c\u00fc ilin birinci r\u00fcb\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycanda s\u0259naye sah\u0259sind\u0259ki t\u0259hdidl\u0259rin art\u0131m dinamikas\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131qlay\u0131b"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"has-medium-font-size\"><strong>Kaspersky<\/strong><strong> <\/strong><strong>ICS<\/strong><strong> <\/strong><strong>CERT<\/strong><strong> <\/strong><strong>m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri 2024-c\u00fc ilin birinci r\u00fcb\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycanda s\u0259naye sah\u0259sind\u0259ki t\u0259hdidl\u0259rin art\u0131m dinamikas\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131qlay\u0131b <\/strong><strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>2024-c\u00fc ilin birinci r\u00fcb\u00fcnd\u0259 s\u0259naye sisteml\u0259rinin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi v\u0259 \u201cKaspersky ICS CERT\u201d insidentl\u0259r\u0259 cavab \u00fczr\u0259 t\u0259dqiqat m\u0259rk\u0259zinin m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, Az\u0259rbaycanda avtomatla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f idar\u0259etm\u0259 sistemi (A\u0130S) komp\u00fcterl\u0259rinin 23,1%-d\u0259 z\u0259r\u0259rli obyektl\u0259r bloklan\u0131b*. 2023-c\u00fc ilin birinci r\u00fcb\u00fc il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 h\u00fccumlar\u0131n say\u0131n\u0131n azalmas\u0131na (29,6%-d\u0259n 6,5 faiz b\u0259ndi) baxmayaraq, h\u00fccumlar\u0131n \u00f6zl\u0259ri daha m\u00fcr\u0259kk\u0259b v\u0259 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc xarakter almaqdad\u0131r. H\u00fccumlar n\u0259 q\u0259d\u0259r m\u00fcr\u0259kk\u0259bdirs\u0259, h\u0259tta daha nadir hallarda ba\u015f vers\u0259l\u0259r bel\u0259, onlar\u0131n daha ciddi ziyan vurma ehtimal\u0131 bir o q\u0259d\u0259r y\u00fcks\u0259kdir.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"650\" height=\"433\" src=\"https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Kaspersky.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-11072\" style=\"width:343px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Kaspersky.png 650w, https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Kaspersky-300x200.png 300w, https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Kaspersky-360x240.png 360w\" sizes=\"(max-width: 650px) 100vw, 650px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p><em>Az\u0259rbaycanda z\u0259r\u0259rli obyektl\u0259rin blokland\u0131\u011f\u0131 A\u0130S komp\u00fcterl\u0259rinin r\u00fcbl\u0259r \u00fczr\u0259 pay\u0131 <\/em><em><\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycanda tikinti s\u0259nayesind\u0259 z\u0259r\u0259rli obyektl\u0259rin blokland\u0131\u011f\u0131 s\u0259naye komp\u00fcterl\u0259rinin pay\u0131 qlobal orta g\u00f6st\u0259ricid\u0259n y\u00fcks\u0259k olub: d\u00fcnya \u00fczr\u0259 23,7% il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 34,7%.<\/p>\n\n\n\n<p><em>Az\u0259rbaycanda z\u0259r\u0259rli obyektl\u0259rin blokland\u0131\u011f\u0131 A\u0130S komp\u00fcterl\u0259rinin s\u0259nayel\u0259r \u00fczr\u0259 pay\u0131 <\/em><em><\/em><\/p>\n\n\n\n<p>\u0130nternet s\u0259hif\u0259l\u0259ri v\u0259 e-po\u00e7tlar vasit\u0259sil\u0259 fi\u015finq h\u00fccumu t\u0259cav\u00fczkarlar\u0131n s\u0259naye obyektl\u0259rin\u0259 h\u00fccum etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn sistem\u0259 ilkin m\u00fcdaxil\u0259nin \u0259n \u00fcmumi yollar\u0131ndan biri olaraq qal\u0131r. 2024-c\u00fc ilin birinci r\u00fcb\u00fcn\u00fcn sonunda Az\u0259rbaycandak\u0131 A\u0130S komp\u00fcterl\u0259rinin 6,4 faizind\u0259 z\u0259r\u0259rli internet resurslar\u0131 bloklan\u0131b. Bu resurslar\u0131n \u0259h\u0259miyy\u0259tli bir hiss\u0259si z\u0259r\u0259rli skriptl\u0259rin v\u0259 fi\u015finq s\u0259hif\u0259l\u0259rinin yay\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 olunur (onlar A\u0130S komp\u00fcterl\u0259rinin 4,6%-d\u0259 bloklan\u0131b).<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cT\u0259cav\u00fczkarlar s\u0259naye sisteml\u0259rin\u0259 h\u00fccumlar\u0131n t\u0259\u015fkili \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00f6vcud v\u0259 yeni h\u00fccum taktikalar\u0131n\u0131 t\u0259kmill\u0259\u015fdirirl\u0259r. Yadda saxlamaq laz\u0131md\u0131r ki, i\u015f\u00e7il\u0259r t\u0259\u015fkilatlar\u0131n kiberm\u00fcdafi\u0259sinin z\u0259if b\u0259ndi olaraq qal\u0131rlar: m\u0259hz i\u015f\u00e7il\u0259r tez-tez h\u0259d\u0259fli fi\u015finqin qurban\u0131na \u00e7evrilir v\u0259 t\u0259cav\u00fczkarlara t\u0259\u015fkilat\u0131n infrastrukturuna n\u00fcfuz etm\u0259y\u0259 imkan verirl\u0259r. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 eyni vaxtda \u00e7oxs\u0259viyy\u0259li kiberm\u00fcdafi\u0259ni h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k, s\u0259naye sisteml\u0259rini qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcasir h\u0259ll\u0259r t\u0259tbiq etm\u0259k v\u0259 i\u015f\u00e7il\u0259rin kibersavadl\u0131l\u0131q s\u0259viyy\u0259sini art\u0131rmaq laz\u0131md\u0131r\u201d, &#8211; dey\u0259 Kaspersky-nin Az\u0259rbaycandak\u0131 r\u0259smi n\u00fcmay\u0259nd\u0259si M\u00fc\u015fviq M\u0259mm\u0259dov bildirir.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"711\" height=\"469\" src=\"https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/15.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-24430\" style=\"width:454px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/15.png 711w, https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/15-300x198.png 300w, https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/15-360x237.png 360w\" sizes=\"(max-width: 711px) 100vw, 711px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>A\u0130S komp\u00fcterl\u0259rini kibert\u0259hdidl\u0259rd\u0259n qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn Kaspersky t\u00f6vsiy\u0259 edir:<\/p>\n\n\n\n<ul>\n<li>OT infrastrukturunun bir hiss\u0259si kimi \u0259m\u0259liyyat sisteml\u0259rini v\u0259 proqramlar\u0131 m\u00fcnt\u0259z\u0259m olaraq yenil\u0259yin v\u0259 burax\u0131lan kimi yeni yamaqlar\u0131 qura\u015fd\u0131r\u0131n;<\/li>\n\n\n\n<li>t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik probleml\u0259rini operativ tan\u0131maq v\u0259 aradan qald\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn OT sisteml\u0259rinin t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik auditini apar\u0131n;<\/li>\n\n\n\n<li>texnoloji proses\u0259 v\u0259 m\u00fc\u0259ssis\u0259nin \u0259sas aktivl\u0259rin\u0259 potensial t\u0259hl\u00fck\u0259 yaradan h\u00fccumlardan \u0259n effektiv m\u00fcdafi\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn avtomatla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f idar\u0259etm\u0259 sistemi (A\u0130S) komp\u00fcterl\u0259rinin \u015f\u0259b\u0259k\u0259 trafikinin monitorinqi, kibert\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259rin v\u0259 texnoloji \u015f\u0259b\u0259k\u0259nin bo\u015fluqlar\u0131n\u0131n t\u0259hlili v\u0259 a\u015fkarlanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259ll\u0259rd\u0259n istifad\u0259 edin;<\/li>\n\n\n\n<li>m\u00fcxt\u0259lif, o c\u00fcml\u0259d\u0259n yeni v\u0259 qabaqc\u0131l, z\u0259r\u0259rli texnikalara cavab keyfiyy\u0259tinin yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn informasiya t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri v\u0259 OT m\u00fch\u0259ndisl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259lim ke\u00e7in;<\/li>\n\n\n\n<li>A\u0130S-in qorunmas\u0131na cavabdeh olan m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri m\u00fcasir kibert\u0259hl\u00fck\u0259 t\u0259hlili vasit\u0259l\u0259ri il\u0259 t\u0259min edin. \u201c<a href=\"https:\/\/www.kaspersky.ru\/enterprise-security\/threat-intelligence\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\" title=\"\">ICS Threat Intelligence Reporting<\/a>\u201d xidm\u0259ti cari kibert\u0259hdidl\u0259r v\u0259 h\u00fccum vektorlar\u0131, h\u0259m\u00e7inin OT-d\u0259 \u0259n h\u0259ssas elementl\u0259r v\u0259 onlar\u0131n h\u00fccumlara qar\u015f\u0131 m\u00fcqavim\u0259tini nec\u0259 art\u0131rmaq bar\u0259d\u0259 m\u0259lumatlar\u0131 toplay\u0131r;<\/li>\n\n\n\n<li>b\u00fct\u00fcn kritik s\u0259naye sisteml\u0259rinin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini t\u0259min etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u201c<a href=\"https:\/\/ics.kaspersky.ru\/products\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\" title=\"\">Kaspersky Industrial CyberSecurity<\/a>\u201d kimi OT son n\u00f6qt\u0259l\u0259ri v\u0259 \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik h\u0259ll\u0259rind\u0259n istifad\u0259 edin;<\/li>\n\n\n\n<li>\u0130T infrastrukturunu kibert\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259rd\u0259n qoruyun. <a href=\"https:\/\/www.kaspersky.ru\/enterprise-security\/endpoint\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\" title=\"\">\u0130nteqrasiya edilmi\u015f son n\u00f6qt\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik m\u0259hsullar\u0131<\/a> kibert\u0259hl\u00fck\u0259nin a\u015fkarlanmas\u0131 v\u0259 onlara cavab verm\u0259 imkanlar\u0131 t\u0259min edir<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Kaspersky ICS CERT haqq\u0131nda<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Kaspersky ICS CERT \u2013 s\u0259naye sisteml\u0259rinin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi v\u0259 informasiya t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi insidentl\u0259rin\u0259 reaksiya \u00fczr\u0259 Kaspersky t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131lm\u0131\u015f t\u0259dqiqat m\u0259rk\u0259zidir. \u018ftrafl\u0131 m\u0259lumat: <a href=\"https:\/\/ics-cert.kaspersky.ru\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\" title=\"\">https:\/\/ics-cert.kaspersky.ru\/<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p><em>* \u0130dar\u0259etm\u0259 v\u0259 m\u0259lumatlar\u0131n toplanmas\u0131 serverl\u0259ri (SCADA), m\u0259lumat saxlama serverl\u0259ri, m\u0259lumat \u015fl\u00fczl\u0259ri, m\u00fch\u0259ndisl\u0259r v\u0259 operatorlar \u00fc\u00e7\u00fcn stasionar i\u015f stansiyalar\u0131, m\u00fch\u0259ndisl\u0259r v\u0259 operatorlar \u00fc\u00e7\u00fcn mobil i\u015f stansiyalar\u0131, texnoloji \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rin idar\u0259 edilm\u0259si v\u0259 s\u0259naye avtomatla\u015fd\u0131rma sisteml\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn proqram t\u0259minat\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131nda istifad\u0259 olunan komp\u00fcterl\u0259r.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kaspersky ICS CERT m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri 2024-c\u00fc ilin birinci r\u00fcb\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycanda s\u0259naye sah\u0259sind\u0259ki t\u0259hdidl\u0259rin art\u0131m dinamikas\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131qlay\u0131b 2024-c\u00fc ilin birinci r\u00fcb\u00fcnd\u0259 s\u0259naye sisteml\u0259rinin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi v\u0259 \u201cKaspersky ICS CERT\u201d insidentl\u0259r\u0259 cavab \u00fczr\u0259 t\u0259dqiqat m\u0259rk\u0259zinin m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, Az\u0259rbaycanda avtomatla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":11072,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24429"}],"collection":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=24429"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24429\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24431,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24429\/revisions\/24431"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11072"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=24429"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=24429"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=24429"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}