{"id":2752,"date":"2022-08-15T12:57:32","date_gmt":"2022-08-15T09:57:32","guid":{"rendered":"https:\/\/rockvell.com\/?p=2752"},"modified":"2022-08-15T12:57:34","modified_gmt":"2022-08-15T09:57:34","slug":"s%c9%99xsi-m%c9%99lumatlarinizi-nec%c9%99-qorumaq-olar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rockvell.com\/?p=2752","title":{"rendered":"\u015e\u0259xsi m\u0259lumatlar\u0131n\u0131z\u0131 nec\u0259 qorumaq olar?"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>M\u00fc\u0259llifl\u0259r:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fc\u015fviq M\u0259mm\u0259dov, Kaspersky-nin Az\u0259rbaycandak\u0131 r\u0259smi n\u00fcmay\u0259nd\u0259si<\/p>\n\n\n\n<p>El\u00e7in S\u00fcleymanl\u0131, v\u0259kil, Az\u0259rbaycan V\u0259kill\u0259r Kollegiyas\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u015e\u0259xsi m\u0259lumatlar dedikd\u0259 n\u0259 ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcr?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u00fc\u015fviq M\u0259mm\u0259dov: <\/strong>\u015e\u0259xsi m\u0259lumatlar fiziki \u015f\u0259xsin kimliyini m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edil\u0259 bil\u0259n m\u0259lumatlard\u0131r: ad, soyad, ata ad\u0131, cinsi, do\u011fum yeri v\u0259 \u00fcnvan\u0131, ail\u0259 v\u0259ziyy\u0259ti. Y\u0259ni birba\u015fa v\u0259 ya dolay\u0131 yolla insan\u0131n \u015f\u0259xsiyy\u0259tini m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259y\u0259 imkan ver\u0259n m\u0259lumatlar. \u015e\u0259xsi m\u0259lumatlara m\u00fcxt\u0259lif tibbi m\u0259lumatlar v\u0259 ya \u0259mlak haqq\u0131nda m\u0259lumatlar da aid edil\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bununla bel\u0259, h\u00fcquqi ifad\u0259 il\u0259 yana\u015f\u0131, kibert\u0259hl\u00fck\u0259sizlik sah\u0259sind\u0259 istifad\u0259 olunan bir t\u0259rif d\u0259 var. Orada \u015f\u0259xsi m\u0259lumatlara t\u0259cav\u00fczkarlar\u0131n istifad\u0259\u00e7iy\u0259 z\u0259r\u0259r verm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 ed\u0259 bil\u0259c\u0259yi h\u0259r hans\u0131 m\u0259lumatlar aiddir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u015eirk\u0259tl\u0259r \u015f\u0259xsi m\u0259lumatlar\u0131 n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn saxlay\u0131rlar?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>El\u00e7in Sleymanl\u0131<\/strong>: \u015eirk\u0259tl\u0259r bu m\u0259lumatlar\u0131 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 m\u0259lumat sahibl\u0259ri il\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259 istifad\u0259 v\u0259 identifikasiyan\u0131n rahatl\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn saxlay\u0131rlar. \u015e\u0259xsin&nbsp; kimliyini birba\u015fa v\u0259 ya dolay\u0131 yolla m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 imkan ver\u0259n ist\u0259nil\u0259n m\u0259lumat \u015f\u0259xsi m\u0259lumat say\u0131l\u0131r. Onlar\u0131n qorunmas\u0131nda \u0259sas m\u0259qs\u0259d \u015f\u0259xsin fundamental insan v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n, \u015f\u0259xsi v\u0259 ail\u0259 h\u0259yat\u0131na dair sirrl\u0259rini saxlamaq h\u00fcququnu m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259kd\u0259n ibar\u0259tdir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015e\u0259xsi m\u0259lumatlar\u0131n toplan\u0131lmas\u0131n\u0131n, emal\u0131n\u0131n v\u0259 m\u00fchafiz\u0259sinin qanunvericilik \u0259saslar\u0131n\u0131 v\u0259 \u00fcmumi prinsipl\u0259rini&nbsp; \u201c\u015e\u0259xsi m\u0259lumatlar haqq\u0131nda Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 qanunu\u201d m\u00fc\u0259yy\u0259n edir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u015e\u0259xsi m\u0259lumatlar\u0131 emal etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn icaz\u0259 almaq haqq\u0131nda n\u0259 bilm\u0259k laz\u0131md\u0131r?<\/strong><strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>El\u00e7in S\u00fcleymanl\u0131:<\/strong> \u201c\u015e\u0259xsi m\u0259lumatlar haqq\u0131nda Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 qanunu\u201d-na uy\u011fun olaraq, subyektin \u015f\u0259xsi m\u0259lumatlar\u0131n toplanmas\u0131 v\u0259 emal\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn&nbsp; raz\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u0259sas\u0131nda subyektin kimliyini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 imkan ver\u0259n m\u0259lumatlar m\u00fcvafiq informasiya sistemind\u0259 m\u0259yy\u0259n edilmi\u015f saxlama m\u00fcdd\u0259ti ba\u015fa \u00e7atd\u0131qdan v\u0259 ya \u015f\u0259xsin \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra qanunvericilik \u0259sas\u0131nda m\u0259hv edilm\u0259y\u0259 v\u0259 ya toplanm\u0131\u015f m\u0259lumatlar\u0131n arxivl\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 tabe tutulur.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>V\u0259fat etmi\u015f \u015f\u0259xsl\u0259r bar\u0259sind\u0259 \u015f\u0259xsi m\u0259lumatlar\u0131n emal\u0131 subyektin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda qada\u011fan olunmay\u0131bsa, subyektd\u0259n onun \u015f\u0259xsi m\u0259lumatlar\u0131n\u0131n toplanmas\u0131 v\u0259 emal\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn raz\u0131l\u0131\u011f\u0131n al\u0131nmas\u0131 haqq\u0131nda s\u00fcbutun t\u0259qdim olunmas\u0131 m\u00fclkiyy\u0259t\u00e7inin v\u0259 ya operatorun \u00f6hd\u0259liyi hesab olunur.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Telefon \u00fcz\u0259rind\u0259n \u015f\u0259xsi m\u0259lumatlar\u0131n emal\u0131na raz\u0131l\u0131q almaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcrm\u00fc?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>El\u00e7in S\u00fcleymanl\u0131:<\/strong> \u201c\u015e\u0259xsi m\u0259lumatlar haqq\u0131nda Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 qanunu\u201d&nbsp; \u015f\u0259xsi m\u0259lumatlar\u0131n toplanmas\u0131 v\u0259 emal\u0131na dair raz\u0131l\u0131\u011f\u0131n telefon vasit\u0259sil\u0259 al\u0131nmas\u0131na dair h\u0259r hans\u0131 bir m\u00fcdd\u0259a, o c\u00fcml\u0259d\u0259n, qada\u011fa ehtiva etmir. Qanunun&nbsp; t\u0259l\u0259bind\u0259n g\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, yaz\u0131l\u0131 raz\u0131l\u0131q v\u0259 qeyd edil\u0259n \u015f\u0259rtl\u0259r\u0259 \u0259m\u0259l edilm\u0259si \u015f\u0259xsi m\u0259lumatlar\u0131n toplanmas\u0131 v\u0259 emal\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yet\u0259rli hesab olunur.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Onlayn ma\u011fazalarda al\u0131\u015f-veri\u015f ed\u0259rk\u0259n \u015f\u0259xsi m\u0259lumatlar\u0131n emal\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn raz\u0131l\u0131\u011f\u0131n al\u0131nmas\u0131n\u0131n n\u0259 s\u00fcbut edir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>El\u00e7in S\u00fcleymanl\u0131:<\/strong> \u201c\u015e\u0259xsi m\u0259lumatlar haqq\u0131nda Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 qanunu\u201d&nbsp; internet-ma\u011fazalardan mal alark\u0259n \u015f\u0259xsi m\u0259lumatlar\u0131n i\u015fl\u0259nm\u0259sinin x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 dair h\u0259r hans\u0131 bir m\u00fcdd\u0259a ir\u0259li s\u00fcrm\u00fcr. Hesab edir\u0259m ki, bu, qanunun \u00fcmumi t\u0259l\u0259bl\u0259rinin \u00fcmumi t\u0259fsiri il\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259lidir. Bel\u0259 ki, internet informasiya-telekommunikasiya \u015f\u0259b\u0259k\u0259sind\u0259ki onlayn ma\u011fazan\u0131n sayt\u0131nda mallar\u0131n al\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259riz\u0259nin veb formas\u0131n\u0131 doldurark\u0259n operator t\u0259r\u0259find\u0259n subyektd\u0259n onun m\u0259lumatlar\u0131n\u0131n emal\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn raz\u0131l\u0131q almas\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259r\u0259n elektron r\u0259q\u0259msal imza kriteriya hesab olunmur. Bundan \u0259lav\u0259, operatorun (internet-ma\u011faza) mallar\u0131n sat\u0131\u015f\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259klifl\u0259ri b\u0259zi hallarda a\u00e7\u0131q t\u0259klif (oferta) say\u0131la bil\u0259r. Bu is\u0259 \u00f6zl\u00fcy\u00fcnd\u0259 \u015f\u0259xsl\u0259rin qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259n qrupuna \u00fcnvanlanm\u0131\u015f t\u0259klifdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n M\u00fclki M\u0259c\u0259ll\u0259sinin 408.2-ci madd\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n, \u0259g\u0259r t\u0259klifd\u0259 ayr\u0131-c\u00fcr g\u00f6st\u0259rilm\u0259yibs\u0259, \u015f\u0259xsl\u0259rin qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259n qrupuna \u00fcnvanlanm\u0131\u015f reklam v\u0259 ya dig\u0259r t\u0259klifl\u0259r oferta etm\u0259y\u0259 d\u0259v\u0259t say\u0131l\u0131r. Bel\u0259likl\u0259, \u015f\u0259xsi m\u0259lumatlar\u0131n subyekti g\u00f6st\u0259ril\u0259n t\u0259klifi vur\u011fulay\u0131r, bununla da mallar\u0131n al\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259riz\u0259 doldurulark\u0259n t\u0259qdim olunan \u015f\u0259xsi m\u0259lumatlar\u0131n\u0131n i\u015fl\u0259nm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 irad\u0259sini v\u0259 raz\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifad\u0259 ed\u0259n m\u00fc\u0259yy\u0259n h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri icra etmi\u015f olur. Bir daha bildirm\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, \u015f\u0259xsi m\u0259lumatlar\u0131n telefonla, SMS mesajlar\u0131 vasit\u0259sil\u0259 emal\u0131na raz\u0131l\u0131q almaq m\u00f6vcud qanunvericilikl\u0259 im\u00fc\u0259yy\u0259n edilmir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u015e\u0259xsi m\u0259lumatlar\u0131n yay\u0131lmas\u0131 onun sahibin\u0259 hans\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259ri t\u00f6r\u0259d\u0259 bil\u0259r?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u00fc\u015fviq M\u0259mm\u0259dov: <\/strong>\u0130nsan \u00f6z\u00fc haqq\u0131nda h\u0259r hans\u0131 bir m\u0259lumat yaymaqla, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, sosial m\u00fch\u0259ndisliyin qurban\u0131na \u00e7evril\u0259 bil\u0259r. \u0130stifad\u0259\u00e7i tez-tez x\u00fcsusi ziyar\u0259t yerl\u0259rinin i\u015far\u0259si olan foto\u015f\u0259kill\u0259rini yerl\u0259\u015fdirib \u00f6z\u00fc haqq\u0131nda \u0259trafl\u0131 m\u0259lumat payla\u015fsa, t\u0259cav\u00fczkar bundan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k asanl\u0131qla onun psixoloji portretini yarada bil\u0259r. Bu c\u00fcr m\u0259lumatlar say\u0259sind\u0259 f\u0131r\u0131ldaq\u00e7\u0131 asanl\u0131qla istifad\u0259\u00e7ininin etibar\u0131n\u0131 qazana v\u0259 onu aldatma\u011fa c\u0259hd ed\u0259 bil\u0259r. T\u0259cav\u00fczkar\u0131n \u0259lind\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00e7ox \u015f\u0259xsi m\u0259lumat olarsa, istifad\u0259\u00e7i onunla s\u00f6hb\u0259t\u0259 bir o q\u0259d\u0259r \u00e7ox etibar ed\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015e\u0259xsi m\u0259lumatlardan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k t\u0259cav\u00fczkarlar istifad\u0259\u00e7inin pullar\u0131n\u0131 o\u011furlaya bil\u0259rl\u0259r. \u018fn \u00e7ox yay\u0131lm\u0131\u015f f\u0131r\u0131ldaq \u00fcsullar\u0131ndan biri bank\u0131n d\u0259st\u0259k xidm\u0259tini t\u0259qlid ed\u0259n z\u0259ngdir. \u018fg\u0259r istifad\u0259\u00e7i \u00f6z ad\u0131n\u0131, kart n\u00f6mr\u0259sini v\u0259 telefon n\u00f6mr\u0259sini \u015f\u0259b\u0259k\u0259y\u0259 yerl\u0259\u015fdiribs\u0259, f\u0131r\u0131ldaq\u00e7\u0131lar\u0131n ondan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k ona z\u0259ng vurmas\u0131 v\u0259 qurban\u0131n onlayn bank hesablar\u0131na daxil olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruri m\u0259lumatlar\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 riski y\u00fcks\u0259kdir. Son zamanlar biz istifad\u0259\u00e7il\u0259ri aldatmaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259cav\u00fczkarlar t\u0259r\u0259find\u0259n getdikc\u0259 daha m\u00fcr\u0259kk\u0259b sxeml\u0259rin istifad\u0259si m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015e\u0259xsi m\u0259lumatlara aid m\u0259lumatlardan (anan\u0131n q\u0131zl\u0131q soyad\u0131, do\u011fum g\u00fcn\u00fc) hesab \u015fifr\u0259l\u0259rini yaratmaq \u00fc\u00e7\u00fcn tez-tez istifad\u0259 olunur. Onu \u0259l\u0259 ke\u00e7ir\u0259n t\u0259cav\u00fczkarlar istifad\u0259\u00e7inin hesab\u0131na daxil ola bil\u0259rl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0259m\u00e7inin, \u015f\u0259xsi m\u0259lumatlar istifad\u0259\u00e7inin valideynl\u0259rini, dostlar\u0131n\u0131 v\u0259 ya h\u0259mkarlar\u0131n\u0131 aldatmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 istifad\u0259 edil\u0259 bil\u0259r. Bel\u0259 ki, avtomobil haqq\u0131nda m\u0259lumatlar\u0131 bil\u0259n t\u0259cav\u00fczkar qurbana q\u0259zaya u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etdiyi qohumunun ad\u0131ndan z\u0259ng etm\u0259y\u0259 c\u0259hd ed\u0259 bil\u0259r v\u0259 ya tibbi m\u0259lumatlara \u00e7\u0131x\u0131\u015f \u0259ld\u0259 ed\u0259r\u0259k, m\u00fcalic\u0259 v\u0259 ya d\u0259rmanlar\u0131 \u201cs\u0259rf\u0259li qiym\u0259tl\u0259rl\u0259\u201d t\u0259klif ed\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u015e\u0259xsi m\u0259lumatlar\u0131 kim\u0259 \u00f6t\u00fcrm\u0259k olar, kim\u0259 olmaz?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u00fc\u015fviq M\u0259mm\u0259dov: <\/strong>M\u0259lumatlar\u0131n\u0131z\u0131 kim\u0259 v\u0259 nec\u0259 \u00f6t\u00fcrd\u00fcy\u00fcn\u00fcz\u0259 diqq\u0259t etm\u0259k \u00e7ox vacibdir. G\u00fcnd\u0259lik h\u0259yat\u0131m\u0131z el\u0259 inki\u015faf edir ki, h\u0259min m\u0259lumatlar\u0131 tez-tez payla\u015fma\u011fa m\u0259cbur oluruq. \u0130ndiki d\u00f6vrd\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc m\u0259lumat s\u0131zmas\u0131ndan qorumaq olduqca \u00e7\u0259tindir. Ancaq \u00e7ox g\u00fcman ki, t\u0259cav\u00fczkarlar\u0131n h\u0259yat\u0131n\u0131 asanla\u015fd\u0131rmamaq \u00fc\u00e7\u00fcn add\u0131mlar atmaq olar. M\u0259s\u0259l\u0259n, s\u0259n\u0259dl\u0259rin v\u0259 ya telefon n\u00f6mr\u0259l\u0259rinin skan\u0131n\u0131 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 v\u0259 ya bulud \u0259sasl\u0131 m\u0259lumat arxivl\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015fdirm\u0259yin. \u015e\u0259xsi m\u0259lumatlar\u0131 \u015fifr\u0259l\u0259nmi\u015f formada payla\u015f\u0131n. H\u0259r bir hesab \u00fc\u00e7\u00fcn etibarl\u0131 v\u0259 ayr\u0131ca \u015fifr\u0259d\u0259n istifad\u0259 edin. T\u0259cav\u00fczkarlar\u0131n m\u0259lumatlar\u0131n\u0131zdan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k sizi aldatma\u011fa c\u0259hd ed\u0259 bil\u0259c\u0259yin\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 haz\u0131r olmal\u0131s\u0131n\u0131z.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>R\u0259q\u0259msal izl\u0259ri nec\u0259 azlatmaq v\u0259 ya \u015f\u0259xsi m\u0259lumatlar\u0131 nec\u0259 anoniml\u0259\u015fdirm\u0259k olar?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u00fc\u015fviq M\u0259mm\u0259dov: <\/strong>Yax\u015f\u0131 olar ki, sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 art\u0131q m\u0259lumatlar\u0131 a\u00e7\u0131qlamaqdan \u00e7\u0259kin\u0259siniz. Sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 m\u0259xfilik parametrl\u0259rini yoxlaya bil\u0259rsiniz &#8211; bu add\u0131m payla\u015f\u0131mlar\u0131 k\u0259nar izl\u0259m\u0259l\u0259rd\u0259n gizl\u0259tm\u0259y\u0259 k\u00f6m\u0259k ed\u0259c\u0259k. \u0130stifad\u0259 edilm\u0259mi\u015f sosial media hesablar\u0131n\u0131 da silm\u0259y\u0259 d\u0259y\u0259r &#8211; bu, h\u0259m d\u0259 m\u0259lumatlar\u0131n s\u0131zmas\u0131 ehtimal\u0131n\u0131 azald\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Yadda saxlamaq vacibdir ki, bir \u00e7ox xidm\u0259tl\u0259rd\u0259n istifad\u0259\u00e7i haqq\u0131nda &#8220;bildiyi&#8221; m\u0259lumatlar\u0131 t\u0259l\u0259b etm\u0259k, sonra onu silm\u0259sini xahi\u015f etm\u0259k olar.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u0259lumatlar d\u0259l\u0259duzun \u0259lin\u0259 ke\u00e7dikd\u0259n sonra onlara qar\u015f\u0131 m\u00fcdafi\u0259nin hans\u0131 vasit\u0259l\u0259ri m\u00f6vcuddur?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u00fc\u015fviq M\u0259mm\u0259dov: <\/strong>M\u00fcdaxil\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 m\u0259lumatlar\u0131n\u0131z\u0131n o\u011furlanmas\u0131na dair ki\u00e7ik d\u0259 olsa \u015f\u00fcbh\u0259niz varsa, bu bar\u0259d\u0259 d\u0259rhal m\u0259sul t\u0259\u015fkilata m\u0259lumat verm\u0259lisiniz. M\u0259s\u0259l\u0259n, maliyy\u0259 m\u0259lumatlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcraci\u0259tl\u0259rini banka y\u00f6nl\u0259ndir\u0259 bil\u0259rsiniz. H\u0259m\u00e7inin \u0259l\u0259 ke\u00e7m\u0259 ehtimal\u0131 olan \u015fifr\u0259l\u0259ri d\u0259yi\u015fdirm\u0259k laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u00fcasir d\u00f6vr\u00fcm\u00fczd\u0259 \u015f\u0259xsi m\u0259lumatlar\u0131n s\u0131zmas\u0131ndan qorunmaq \u00fc\u00e7\u00fcn b\u0259zi \u0259sas qaydalar\u0131 qeyd ed\u0259 bil\u0259rsinizmi?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>M\u00fc\u015fviq M\u0259mm\u0259dov: <\/strong>\u015e\u0259xsi m\u0259lumatlar\u0131n emal\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 s\u0259n\u0259dl\u0259ri imzalayark\u0259n, operatordan onlar\u0131 niy\u0259 toplad\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc t\u0259r\u0259fl\u0259r\u0259 \u00f6t\u00fcrm\u0259k v\u0259 ya \u015f\u0259b\u0259k\u0259y\u0259 y\u00fckl\u0259m\u0259k niyy\u0259tind\u0259 olub-oldu\u011funu soru\u015fmaq laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Proqram t\u0259minat\u0131n\u0131 m\u00fct\u0259madi olaraq yenil\u0259m\u0259k vacibdir &#8211; z\u0259r\u0259rli ba\u011flant\u0131lar 90% hallarda tan\u0131nm\u0131\u015f proqram t\u0259minat\u0131ndak\u0131 bo\u015fluqlardan istifad\u0259 edir.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fcxt\u0259lif \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc h\u0259rfl\u0259r, r\u0259q\u0259ml\u0259r v\u0259 x\u00fcsusi simvollardan ibar\u0259t \u0259n az 12 simvola malik m\u00fcr\u0259kk\u0259b, g\u00fccl\u00fc \u015fifr\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259 etm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Onlar insan\u0131n h\u0259yat\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259li m\u0259lumatlar\u0131 y\u0259ni qohumlar, hobbil\u0259r, tarixl\u0259r haqq\u0131nda m\u0259lumatlar\u0131 ehtiva etm\u0259m\u0259lidir. \u018fsas t\u00f6vsiy\u0259 ay\u0131q-say\u0131q olmaqd\u0131r. \u018fg\u0259r istifad\u0259\u00e7i uzun m\u00fcdd\u0259t \u00fcnsiyy\u0259td\u0259 olmad\u0131\u011f\u0131 dostundan bir link al\u0131bsa, bu, \u015f\u00fcbh\u0259 do\u011furmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" src=\"https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/photo-1024x683.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2753\" srcset=\"https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/photo-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/photo-300x200.jpg 300w, https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/photo-768x512.jpg 768w, https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/photo-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/photo-2048x1365.jpg 2048w, https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/photo-360x240.jpg 360w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption><strong>M\u00fc\u015fviq M\u0259mm\u0259dov<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u00fc\u0259llifl\u0259r: M\u00fc\u015fviq M\u0259mm\u0259dov, Kaspersky-nin Az\u0259rbaycandak\u0131 r\u0259smi n\u00fcmay\u0259nd\u0259si El\u00e7in S\u00fcleymanl\u0131, v\u0259kil, Az\u0259rbaycan V\u0259kill\u0259r Kollegiyas\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc \u015e\u0259xsi m\u0259lumatlar dedikd\u0259 n\u0259 ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcr? M\u00fc\u015fviq M\u0259mm\u0259dov: \u015e\u0259xsi m\u0259lumatlar fiziki \u015f\u0259xsin kimliyini m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edil\u0259 bil\u0259n m\u0259lumatlard\u0131r: ad,&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2637,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2752"}],"collection":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2752"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2752\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2754,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2752\/revisions\/2754"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2637"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2752"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2752"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2752"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}