{"id":29612,"date":"2024-10-18T07:00:00","date_gmt":"2024-10-18T04:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/rockvell.com\/?p=29612"},"modified":"2024-10-18T13:28:17","modified_gmt":"2024-10-18T10:28:17","slug":"2024-cu-ilin-8-ayi-%c9%99rzind%c9%99-az%c9%99rbaycanda-casus-proqramlardan-istifad%c9%99-il%c9%99-h%c9%99yata-keciril%c9%99n-12-min-hucum-qeyd%c9%99-alinib","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rockvell.com\/?p=29612","title":{"rendered":"2024-c\u00fc ilin 8 ay\u0131 \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycanda&#8230;."},"content":{"rendered":"\n<p class=\"has-medium-font-size\"><strong>2024-c\u00fc ilin 8 ay\u0131 \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycanda casus proqramlardan istifad\u0259 il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n 12 min h\u00fccum qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>2024-c\u00fc ilin 8 ay\u0131 \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycanda casus proqramlardan istifad\u0259 il\u0259 12 min\u0259 yax\u0131n h\u00fccum qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b. Casus proqram istifad\u0259\u00e7inin f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rini izl\u0259m\u0259k v\u0259 bu m\u0259lumat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc t\u0259r\u0259fl\u0259r\u0259 \u00f6t\u00fcrm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn cihaz\u0131 s\u0259ssizc\u0259 yoluxdurur. B\u0259z\u0259n casus proqramlar \u0259m\u0259liyyat sisteminin i\u015fl\u0259m\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruri olan z\u0259r\u0259rsiz fayllar kimi maskalan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Casus proqramlar nec\u0259 i\u015fl\u0259yir<\/strong>. B\u00fct\u00fcn casus proqramlar m\u0259lumat\u0131n\u0131z ola-ola v\u0259 ya sizd\u0259n x\u0259b\u0259rsiz m\u0259lumatlar\u0131n\u0131z\u0131 v\u0259 f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rinizi izl\u0259yir. Bununla bel\u0259, bir \u00e7ox etibarl\u0131 xidm\u0259tl\u0259r v\u0259 proqramlar casus proqramlara b\u0259nz\u0259r izl\u0259m\u0259 vasit\u0259l\u0259rind\u0259n istifad\u0259 edir. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259, son d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 \u201ccasus proqram\u201d termini \u0259sas\u0259n yaln\u0131z z\u0259r\u0259rli proqramlara \u015famil olunur.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"650\" height=\"433\" src=\"https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Kaspersky.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-11072\" style=\"width:424px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Kaspersky.png 650w, https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Kaspersky-300x200.png 300w, https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Kaspersky-360x240.png 360w\" sizes=\"(max-width: 650px) 100vw, 650px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>Casus proqram komp\u00fcter v\u0259 ya mobil cihazda a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri yerin\u0259 yetirir:<\/p>\n\n\n\n<p>1. S\u0131zma (casus proqram qura\u015fd\u0131rma paketi, z\u0259r\u0259rli vebsayt v\u0259 ya fayl \u0259lav\u0259si vasit\u0259sil\u0259)<br>2. M\u0259lumatlar\u0131n monitorinqi v\u0259 \u0259l\u0259 ke\u00e7irilm\u0259si (d\u00fcym\u0259l\u0259r\u0259 toxunu\u015flar\u0131n fiksasiyas\u0131, ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u0259ri v\u0259 dig\u0259r izl\u0259m\u0259 kodundan istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259)<br>3. O\u011furlanm\u0131\u015f m\u0259lumatlar\u0131n casus proqram\u0131n \u201csahibin\u0259\u201d g\u00f6nd\u0259rilm\u0259si \u2013 o, ondan \u00f6z m\u0259qs\u0259dl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 ed\u0259c\u0259k v\u0259 ya \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 satacaq.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Casus proqram \u015f\u0259xsi m\u0259lumatlar\u0131n\u0131z\u0131 h\u00fccumun t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131s\u0131na \u00f6t\u00fcr\u00fcr<\/strong>. Buraya adi onlayn f\u0259aliyy\u0259tl\u0259riniz v\u0259 ya sat\u0131nalmalar\u0131n\u0131z haqq\u0131nda m\u0259lumat daxil ola bil\u0259r, lakin daha konkret f\u0259aliyy\u0259tl\u0259r haqq\u0131nda m\u0259lumat toplamaq \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259r\u0259rli kodun d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si ehtimal\u0131 istisna edilmir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bel\u0259likl\u0259, casus proqram t\u0259cav\u00fczkar\u0131n \u015f\u0259xsi m\u0259lumatlar\u0131n\u0131z\u0131 o\u011furlamas\u0131na v\u0259 sizin ad\u0131n\u0131zdan \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259sin\u0259 imkan verir. Z\u0259r\u0259rli proqram telefonunuz v\u0259 ya komp\u00fcterinizd\u0259ki b\u00fct\u00fcn m\u0259lumatlara giri\u015f \u0259ld\u0259 ed\u0259rs\u0259, \u015f\u0259xsiyy\u0259tinizi saxtala\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn kifay\u0259t q\u0259d\u0259r m\u0259lumat toplaya bil\u0259r. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn brauzerinizin tarix\u00e7\u0259si, e-po\u00e7tunuz, onlayn bank\u00e7\u0131l\u0131q, onlayn ma\u011fazalar v\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn saxlanan \u015fifr\u0259l\u0259riniz kifay\u0259tdir. Eyni zamanda, onlayn bank\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131za daxil olsan\u0131z, casus proqram daha sonra istifad\u0259 etm\u0259k v\u0259 ya \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc t\u0259r\u0259fl\u0259r\u0259 satmaq \u00fc\u00e7\u00fcn bank hesab\u0131n\u0131z\u0131 v\u0259 ya kredit kart\u0131 m\u0259lumatlar\u0131n\u0131z\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7ir\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7ox vaxt casus proqram komp\u00fcteriniz\u0259 z\u0259r\u0259r verir. Optimal sistem m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n pozulmas\u0131 b\u00f6y\u00fck miqdarda yadda\u015f, komp\u00fcterin hesablama g\u00fcc\u00fc v\u0259 internet trafikinin istehlak\u0131na s\u0259b\u0259b olur. N\u0259tic\u0259d\u0259, yoluxmu\u015f cihaz l\u0259ngiy\u0259, proqramlar aras\u0131nda gec ke\u00e7id ed\u0259 v\u0259 internetd\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259yi dayand\u0131ra bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Casus proqram potensial t\u0259hl\u00fck\u0259li v\u0259 ya saxta saytlara y\u00f6nl\u0259ndir\u0259 bil\u0259c\u0259k arzuolunmaz linkl\u0259r \u0259lav\u0259 etm\u0259kl\u0259 axtar\u0131\u015f n\u0259tic\u0259l\u0259rini t\u0259hrif ed\u0259 bil\u0259r. Bu proqramlar <strong>start s\u0259hif\u0259sini<\/strong> v\u0259 h\u0259tta b\u0259zi komp\u00fcter parametrl\u0259rini d\u0259yi\u015f\u0259 bil\u0259r. Dig\u0259r n\u00f6v casus proqramlar eyni d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 xo\u015fag\u0259lm\u0259z probleml\u0259 &#8211; <strong>ani peyda olan reklamlarla<\/strong> m\u00fc\u015fayi\u0259t oluna bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cCasus proqram il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparma\u011f\u0131n \u0259n yax\u015f\u0131 yolu onun komp\u00fcteriniz\u0259 daxil olmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaqd\u0131r. Ancaq proqramlar\u0131 v\u0259 ya e-po\u00e7t \u0259lav\u0259l\u0259rini y\u00fckl\u0259m\u0259kd\u0259n yay\u0131nmaq h\u0259mi\u015f\u0259 m\u00fcmk\u00fcn deyil v\u0259 h\u0259tta etibarl\u0131 veb-sayt bel\u0259 g\u00f6zl\u0259nilm\u0259d\u0259n s\u0131nd\u0131r\u0131la v\u0259 komp\u00fcteriniz \u00fc\u00e7\u00fcn yoluxma m\u0259nb\u0259yin\u0259 \u00e7evril\u0259 bil\u0259r. Sisteminizi z\u0259r\u0259rli proqramlara qar\u015f\u0131 aktiv \u015f\u0259kild\u0259 skan ed\u0259c\u0259k etibarl\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik h\u0259llind\u0259n istifad\u0259 etm\u0259lisiniz. \u0130stifad\u0259\u00e7il\u0259r\u0259 h\u0259r zaman ay\u0131q olma\u011f\u0131 v\u0259 r\u0259q\u0259msal bilik v\u0259 bacar\u0131qlar\u0131n\u0131n s\u0259viyy\u0259sini daim art\u0131rma\u011f\u0131 t\u00f6vsiy\u0259 edirik\u201d, &#8211; dey\u0259 Kaspersky-nin Az\u0259rbaycandak\u0131 r\u0259smi n\u00fcmay\u0259nd\u0259si M\u00fc\u015fviq M\u0259mm\u0259dov bildirir.<\/p>\n\n\n\n<p>A\u015fa\u011f\u0131da casuslar\u0131n komp\u00fcteriniz\u0259 v\u0259 smartfonunuza daxil olmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alma\u011fa k\u00f6m\u0259k ed\u0259c\u0259k bir ne\u00e7\u0259 t\u00f6vsiy\u0259 var.<\/p>\n\n\n\n<ul>\n<li><strong>\u018fm\u0259liyyat sistemini v\u0259 proqram t\u0259minat\u0131n\u0131 yenil\u0259yin<\/strong>. M\u00fcnt\u0259z\u0259m t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik yamaqlar\u0131 t\u0259cav\u00fczkarlar t\u0259r\u0259find\u0259n istifad\u0259 edil\u0259 bil\u0259n bo\u015fluqlar\u0131 aradan qald\u0131r\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li>\u0130caz\u0259siz giri\u015fin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn <strong>smartfon ekran\u0131n\u0131 kilidl\u0259yin v\u0259 komp\u00fcterl\u0259rd\u0259 g\u00fccl\u00fc \u015fifr\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259 edin<\/strong>.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Qorunmayan<\/strong><strong> Wi-Fi \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rin\u0259 qo\u015fulmay\u0131n<\/strong><\/li>\n\n\n\n<li>X\u00fcsusil\u0259 proqramlar mikrofona, kameraya, telefona v\u0259 ya \u015f\u0259xsi m\u0259lumatlara giri\u015f t\u0259l\u0259b ed\u0259rs\u0259, <strong>proqramlar\u0131 qura\u015fd\u0131rark\u0259n icaz\u0259l\u0259r\u0259 n\u0259zar\u0259t edin<\/strong>.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Hara y\u00f6nl\u0259ndirdiyini d\u0259qiq bilm\u0259diyiniz<\/strong><strong> halda, e-po\u00e7tlarda g\u0259l\u0259n <\/strong><strong>linkl\u0259r\u0259 ke\u00e7id etm\u0259yin<\/strong>. \u015e\u00fcbh\u0259li fayl m\u00fcbadil\u0259si \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rind\u0259n he\u00e7 n\u0259 y\u00fckl\u0259m\u0259yin &#8211; bu fayllar yoluxmu\u015f ola bil\u0259r.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Cihazlara z\u0259r\u0259rli proqramlara qar\u015f\u0131 etibarl\u0131 m\u00fcdafi\u0259 h\u0259lli qura\u015fd\u0131r\u0131n<\/strong>.<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>2024-c\u00fc ilin 8 ay\u0131 \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycanda casus proqramlardan istifad\u0259 il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n 12 min h\u00fccum qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b 2024-c\u00fc ilin 8 ay\u0131 \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycanda casus proqramlardan istifad\u0259 il\u0259 12 min\u0259 yax\u0131n h\u00fccum qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b. Casus proqram&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":11072,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29612"}],"collection":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=29612"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29612\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":29614,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29612\/revisions\/29614"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11072"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=29612"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=29612"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=29612"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}