{"id":29643,"date":"2024-10-19T01:00:00","date_gmt":"2024-10-18T22:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/rockvell.com\/?p=29643"},"modified":"2024-10-19T10:10:40","modified_gmt":"2024-10-19T07:10:40","slug":"firudin-tagiyev-dayaniqli-k%c9%99nd-t%c9%99s%c9%99rrufati-sisteminin-qurulmasina-nail-olacagiq","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rockvell.com\/?p=29643","title":{"rendered":"Firudin Ta\u011f\u0131yev: \u201cDayan\u0131ql\u0131 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 sisteminin qurulmas\u0131na nail olaca\u011f\u0131q\u201d"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"has-medium-font-size\"><strong>Firudin Ta\u011f\u0131yev: \u201cDayan\u0131ql\u0131 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 sisteminin qurulmas\u0131na nail olaca\u011f\u0131q\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em><strong>\u0130qlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259rinin k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131na t\u0259sirl\u0259ri son d\u00f6vrl\u0259rin \u0259n aktual m\u00f6vzular\u0131ndand\u0131r. M\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u201cvergiler.az\u201d\u0131n suallar\u0131n\u0131 K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 Nazirliyinin Torpaqdan istifad\u0259y\u0259 n\u0259zar\u0259t \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fcdiri Firudin Ta\u011f\u0131yev cavabland\u0131r\u0131b:<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" src=\"https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/photo_5220086132275012574_y-1024x683.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-29644\" style=\"width:470px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/photo_5220086132275012574_y-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/photo_5220086132275012574_y-300x200.jpg 300w, https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/photo_5220086132275012574_y-768x512.jpg 768w, https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/photo_5220086132275012574_y-360x240.jpg 360w, https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/photo_5220086132275012574_y.jpg 1080w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<ul>\n<li><strong>\u0130qlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259rinin k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131na t\u0259sirl\u0259ri \u00f6z\u00fcn\u00fc hans\u0131 formalarda g\u00f6st\u0259rir?<\/strong><br>K\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 sektorunda \u00e7al\u0131\u015fanlar f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rini m\u0259hz iqliml\u0259 \u0259laq\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irirl\u0259r. \u018ftraf m\u00fchit amill\u0259rinin k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131na birba\u015fa t\u0259sirl\u0259ri qa\u00e7\u0131lmazd\u0131r. \u0130qlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259rinin k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131na t\u0259sirl\u0259rinin yum\u015fald\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 daimi olaraq m\u00fcvafiq f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rilir. \u0130qlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rinin aqrar sektora m\u00fct\u0259madi t\u0259sirl\u0259rini n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, m\u00fcvafiq adaptasiya v\u0259 mitiqasiya t\u0259dbirl\u0259ri g\u00f6r\u00fclm\u0259lidir. Bizim b\u00fct\u00fcn k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 t\u0259\u015fviql\u0259rind\u0259 iqlimin t\u0259sirl\u0259rinin yum\u015fald\u0131lmas\u0131, y\u0259ni adaptasiya t\u0259dbirl\u0259ri \u0259sas g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr. M\u0259s\u0259l\u0259n, idar\u0259 olunan suvarma sisteml\u0259rinin maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259r t\u0259tbiq olunur. Bunun m\u0259qs\u0259di yeni t\u0259l\u0259bl\u0259r\u0259 adaptasiya olunan bir k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 infrastrukturunun qurulmas\u0131d\u0131r. Bu da \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 su resurslar\u0131n\u0131n q\u0259na\u0259tli istifad\u0259sin\u0259, m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131n art\u0131m\u0131na v\u0259 dayan\u0131ql\u0131 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131na xidm\u0259t edir.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Az\u0259rbaycan su resurslar\u0131 m\u0259hdud olan \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259ndir. Su ehtiyatlar\u0131 ild\u0259n-il\u0259 azalma\u011fa do\u011fru gedir. Bu m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259ri hans\u0131 formada f\u00fcrs\u0259t\u0259 \u00e7evir\u0259 bil\u0259rik?<\/strong><br>Biz b\u00fct\u00fcn t\u0259\u015fviq al\u0259tl\u0259rimizi qlobal iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259rinin t\u0259sirl\u0259ri n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmaqla k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 sektorunun modernl\u0259\u015fdirilm\u0259si istiqam\u0259tin\u0259 y\u00f6n\u0259ltmi\u015fik. Fermerl\u0259r\u0259 subsidiyalar ayr\u0131lark\u0259n iqlim amill\u0259rin\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u00f6n\u0259 \u00e7\u0259kirik. M\u0259s\u0259l\u0259n, fermer Az\u0259rbaycanda ba\u011f\u00e7\u0131l\u0131q f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 \u0259laq\u0259dar subsidiyalara m\u00fcraci\u0259t etm\u0259k ist\u0259yirs\u0259, m\u00fctl\u0259q damlama suvarma sistemi qurmal\u0131d\u0131r. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, \u0259rzaql\u0131q bu\u011fdan\u0131n stimulla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na dair proqrama uy\u011fun olaraq, h\u0259min sah\u0259l\u0259rd\u0259 pivot suvarma sisteml\u0259rinin geni\u015fl\u0259ndiririlm\u0259si h\u0259d\u0259fl\u0259nib. Buna g\u00f6r\u0259 fermerl\u0259r\u0259 \u0259lav\u0259 olaraq bu\u011fdan\u0131n h\u0259r tonuna g\u00f6r\u0259 100 manatdan \u00e7ox m\u0259hsul subsidiyas\u0131 verilir. Eyni zamanda pivot suvarma sisteml\u0259ri qurmaq ist\u0259y\u0259n t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131n elektrik enerjisi il\u0259 t\u0259min olunmas\u0131 v\u0259 suvarma il\u0259 ba\u011fl\u0131 infrastruktur x\u0259rcl\u0259ri d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n qar\u015f\u0131lan\u0131r. M\u0259qs\u0259d t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlarda idar\u0259 olunan suvarma sisteml\u0259rinin h\u0259cminin art\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Bu sisteml\u0259r art\u0131r\u0131ld\u0131qca art\u0131q adaptiv bir m\u00fchit qurulur v\u0259 sonrak\u0131 t\u0259s\u0259rr\u00fcfat f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rind\u0259 daha q\u0259na\u0259tli v\u0259 daha m\u0259hsuldar bir t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u00e7\u0131l\u0131q yaran\u0131r. \u018fn \u00e7ox su t\u0259l\u0259b ed\u0259n k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 sektorunda suyu q\u0259na\u0259tl\u0259 istifad\u0259 ets\u0259k, h\u0259m resurslar\u0131m\u0131z\u0131n faydal\u0131 istifad\u0259sin\u0259, h\u0259m d\u0259 qorunmas\u0131na \u015f\u0259rait yaradar\u0131q. Torpaq resurslar\u0131n\u0131n v\u0259ziyy\u0259ti d\u0259 suyun s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259sind\u0259n \u00e7ox as\u0131l\u0131d\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, sell\u0259m\u0259 suvarmadan istifad\u0259 torpaq resursunu korlay\u0131r, deqradasiyaya u\u011frad\u0131r. Resurslardan optimal istifad\u0259 edilm\u0259si do\u011fru m\u00fchitin formala\u015fmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Sadalad\u0131\u011f\u0131n\u0131z t\u0259\u015fviq al\u0259tl\u0259ri sah\u0259daxili sudan istifad\u0259ni ehtiva edir. Ancaq suyun h\u0259min sah\u0259l\u0259r\u0259 n\u0259qli d\u0259 vacib m\u0259s\u0259l\u0259dir. Bununla ba\u011fl\u0131 hans\u0131 i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcr?<\/strong><br>Qeyd etdiyiniz kimi, su resurslar\u0131ndan s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259y\u0259 nail olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn qar\u015f\u0131da duran dig\u0259r m\u0259s\u0259l\u0259 suyun n\u0259qli, sah\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259r g\u0259tirib \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Bununla ba\u011fl\u0131 d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n m\u00fcvafiq s\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 2020-ci ild\u0259n Su Komissiyas\u0131 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. H\u0259min komissiyan\u0131n n\u0259zar\u0259ti alt\u0131nda son d\u00f6rd ild\u0259 ciddi infrastruktur layih\u0259l\u0259rinin qurulmas\u0131na dair q\u0259rarlar q\u0259bul olunub. \u0130\u015f\u011faldan azad olunmu\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 \u201cZabux\u00e7ay\u201d su anbar\u0131n\u0131n qurulmas\u0131 yekunla\u015fmaq \u00fczr\u0259dir. Bundan ba\u015fqa, bir ne\u00e7\u0259 kanal\u0131n betonlanmas\u0131 i\u015fl\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7irilib. 2 \u0259n b\u00f6y\u00fck magistral kanal \u2013 Qaraba\u011f v\u0259 \u015eirvan kanallar\u0131n\u0131n (ke\u00e7mi\u015f Yuxar\u0131 \u015eirvan) yenid\u0259n qurulmas\u0131na dair \u00f6lk\u0259 r\u0259hb\u0259rinin m\u00fcvafiq s\u0259r\u0259ncamlar\u0131n\u0131n icras\u0131na ba\u015flan\u0131l\u0131b.<br>B\u00fct\u00fcn k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 t\u0259\u015fviql\u0259rind\u0259 iqlimin t\u0259sirl\u0259rinin yum\u015fald\u0131lmas\u0131, y\u0259ni adaptasiya t\u0259dbirl\u0259ri \u0259sas g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr<\/li>\n\n\n\n<li><strong>M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r onu da vur\u011fulay\u0131rlar ki, su kanallar\u0131 yenil\u0259nm\u0259li, su maksimum formada torpa\u011fa d\u0259ym\u0259d\u0259n n\u0259ql edilm\u0259lidir. S\u0259b\u0259b n\u0259dir?<\/strong><br>Suyun torpa\u011fa ke\u00e7m\u0259si bir \u00e7ox probleml\u0259r yarad\u0131r. Birincisi, ciddi su itkil\u0259ri ba\u015f verir. B\u0259zi yerl\u0259rd\u0259 bu itkinin h\u0259cmi 60 faiz\u0259 q\u0259d\u0259rdir. \u0130kincisi, kanaldak\u0131 h\u0259min filtirasiya olunmu\u015f su \u0259trafdak\u0131 torpaqlar\u0131 \u015forla\u015fd\u0131r\u0131r, s\u0131radan \u00e7\u0131xar\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 burada K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 Nazirliyinin bax\u0131\u015f\u0131 konstruktivdir. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fck ki, harada suyu toplamaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcrs\u0259, h\u0259min yerd\u0259 rezervuar qurmaq laz\u0131md\u0131r. Bu rezervuarlardan suyun n\u0259qli imkan daxilind\u0259 qapal\u0131 \u015f\u0259b\u0259k\u0259 il\u0259 olmal\u0131d\u0131r. Fermer\u0259 t\u0259zyiqli su verm\u0259liyik. Bundan sonra fermerin idar\u0259 olunan suvarma sisteml\u0259rini qura\u015fd\u0131rmas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fviq etm\u0259liyik.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>B\u0259s modern suvarma sisteminin qurulmas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fviq etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259l\u0259r n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub?<\/strong><br>Fermerl\u0259r\u0259 \u0259kin \u00fc\u00e7\u00fcn ayr\u0131lan subsidiyalardan ba\u015fqa, suvarma sistemini qurmaq \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259r m\u00f6vcuddur. Bu g\u00fcn idar\u0259 olunan suvarma sisteml\u0259ri d\u0259stini alan fermer onun d\u0259y\u0259rinin 20 faizini ilkin \u00f6d\u0259ni\u015f etm\u0259kl\u0259 yerd\u0259 qalan 40 faizini uzunm\u00fcdd\u0259tli kreditl\u0259 \u00f6d\u0259y\u0259 bilir. D\u0259stin d\u0259y\u0259rinin 40 faizini is\u0259 d\u00f6vl\u0259t qar\u015f\u0131lay\u0131r. Bu layih\u0259nin t\u0259tbiqi u\u011furlu oldu. Haz\u0131rda \u0259rzaql\u0131q bu\u011fda proqram\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 d\u0259 \u0259lav\u0259 infrastruktur d\u0259st\u0259kl\u0259ri g\u00f6st\u0259rm\u0259kl\u0259 bu qaydalar t\u0259tbiq olunur.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>T\u0259xmin\u0259n n\u0259 q\u0259d\u0259r \u0259razid\u0259 yeni suvarma sisteml\u0259ri qurulub?<\/strong><br>Bu g\u00fcn \u00f6lk\u0259 \u00fczr\u0259 Elektron K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fctaf\u0131 \u0130nformasiya Sistemin\u0259 b\u0259yan olunan idar\u0259 olunan suvarma sisteml\u0259rinin h\u0259cmi 120.000 hektar civar\u0131ndad\u0131r. Bizim 1,5 milyon hektar suvar\u0131lan torpaqlar\u0131m\u0131z var. Yeni sistem \u00fcmumi suvar\u0131lan torpaq sah\u0259l\u0259rin t\u0259xmin\u0259n 8,5 faizini t\u0259\u015fkil edir. Amma son ill\u0259rin dinamikas\u0131na baxd\u0131qda burada ciddi art\u0131m g\u00f6r\u00fcr\u00fck. H\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n t\u0259\u015fviq siyas\u0259ti art\u0131q idar\u0259 olunan suvarma sisteml\u0259rinin art\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 lab\u00fcd edir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, yax\u0131n zamanlarda bizim faiz g\u00f6st\u0259ricil\u0259rimiz daha \u00e7ox artacaq. Yeni sistem\u0259 ke\u00e7id, t\u0259bii ki, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 sektorunun d\u0259y\u0259r potensial\u0131n\u0131 art\u0131rm\u0131\u015f olacaq. Bununla da k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259hsullar\u0131n\u0131n \u00dcDM-d\u0259 pay\u0131 y\u00fcks\u0259l\u0259c\u0259k. Eyni zamanda dayan\u0131ql\u0131 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 v\u0259 resurslar\u0131n qorunmas\u0131 sisteml\u0259rinin qurulmas\u0131na nail olaca\u011f\u0131q. \u0130st\u0259nil\u0259n halda, dayan\u0131ql\u0131 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 f\u0259aliyy\u0259tini g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 \u00f6t\u00fcrm\u0259k, davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 t\u0259min etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn torpaq, su v\u0259 iqlim resurslar\u0131m\u0131z\u0131 qorumal\u0131, t\u0259s\u0259rr\u00fcfat f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rini buna uy\u011fun davam etdirm\u0259liyik.<br>\u018fn \u00e7ox su t\u0259l\u0259b ed\u0259n k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 sektorunda suyu q\u0259na\u0259tl\u0259 istifad\u0259 ets\u0259k, h\u0259m resurslar\u0131m\u0131z\u0131n faydal\u0131 istifad\u0259sin\u0259, h\u0259m d\u0259 qorunmas\u0131na \u015f\u0259rait yaradar\u0131q<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Da\u011fl\u0131q \u0259razil\u0259rd\u0259 su \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 bir az daha ciddi formadad\u0131r. H\u0259min \u0259razil\u0259rd\u0259 \u0259kin\u0259 \u015f\u0259rait yarad\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn layih\u0259l\u0259r n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulurmu?<\/strong><br>\u00d6lk\u0259mizd\u0259 \u0259kin\u0259 yararl\u0131 \u0259razil\u0259rimizin (x\u00fcsus\u0259n pay\u0131zl\u0131q \u0259kin, tax\u0131l \u0259kinl\u0259ri) 50-55 faizi d\u0259my\u0259 sah\u0259l\u0259rdir. D\u0259my\u0259 \u0259kin\u00e7iliyinin \u00fcmumi k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259hsullar\u0131n\u0131n istehsal\u0131nda pay\u0131 t\u0259xmin\u0259n 10 faiz\u0259 q\u0259d\u0259rdir. Ad\u0131ndan da g\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, burada suvarma olmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 ciddi m\u0259hsul \u0259ld\u0259 olunmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmur v\u0259 bu bizim \u0259n riskli f\u0259aliyy\u0259t istiqam\u0259timizdir. \u00c7\u00fcnki son ill\u0259rd\u0259 ya\u011f\u0131\u015flar\u0131n azalmas\u0131n\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 edirik, ciddi quraql\u0131qla qar\u015f\u0131la\u015f\u0131r\u0131q. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 h\u0259min \u0259razil\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 yeni konsepsiya \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015f apar\u0131r\u0131q.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, su \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 dig\u0259r probleml\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131 quraql\u0131q m\u0259s\u0259l\u0259sini d\u0259 aktualla\u015fd\u0131r\u0131r.<\/strong><br>Son ill\u0259rd\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259rinin t\u0259siri il\u0259 yaranan su \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131, t\u0259bii ki, quraql\u0131\u011fa g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r. Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 qlobal platformaya ev sahibliyi edir. \u00d6lk\u0259mizd\u0259 COP29 t\u0259dbirl\u0259ri ke\u00e7iril\u0259c\u0259k. Az\u0259rbaycan h\u0259r zaman \u0259traf m\u00fchit amill\u0259rini, iqlim, ekoloji m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri g\u00fcnd\u0259md\u0259 saxlay\u0131r. Bu \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259d\u0259 \u0259n \u00e7ox m\u00fczakir\u0259 olunan m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259 m\u0259hz \u0259traf m\u00fchit amill\u0259rinin t\u0259bii resurslara z\u0259r\u0259rl\u0259ri v\u0259 bunlar\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. \u0130stixana effekti yaradan qazlar v\u0259 d\u00fcnya \u00fczr\u0259 artan temperaturun 1,5 d\u0259r\u0259c\u0259 h\u0259cmind\u0259 saxlan\u0131lmas\u0131 d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259ri qar\u015f\u0131s\u0131nda qoyulan qlobal h\u0259d\u0259fdir. \u0130qlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri h\u0259r g\u00fcn daha aqressiv \u015f\u0259kild\u0259 artmaqdad\u0131r. \u018fsas probleml\u0259rd\u0259n biri ya\u011f\u0131nt\u0131lar\u0131n, tempetarurlar\u0131n yerd\u0259yi\u015fm\u0259y\u0259 m\u0259ruz qalmas\u0131d\u0131r. Bu da \u00e7ox ciddi bir t\u0259hl\u00fck\u0259dir. M\u0259s\u0259l\u0259n, \u00f6t\u0259n il Avropa quraql\u0131qdan \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kirdi, amma Az\u0259rbaycan son 10 ilin \u0259n \u00e7ox sulu d\u00f6vr\u00fcn\u00fc ya\u015fay\u0131rd\u0131. Bu d\u0259qiq\u0259 su anbarlar\u0131m\u0131zda \u0259n \u00e7ox su toplan\u0131b. Bu o dem\u0259kdir ki, Avropan\u0131n ya\u011f\u0131nt\u0131s\u0131 Asiya \u00fcz\u0259rin\u0259 ke\u00e7ib. Afrikada da g\u00f6r\u00fcnm\u0259y\u0259n ya\u011f\u0131nt\u0131lar, h\u0259tta qar m\u00fc\u015fahid\u0259 edilir. B\u00fct\u00fcn bu g\u00f6zl\u0259nilm\u0259y\u0259n d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r birba\u015fa k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131na t\u0259sir edir.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Bel\u0259 bir \u015f\u0259raitd\u0259 quraql\u0131\u011fa davaml\u0131 yeni sortlar\u0131n yeti\u015fdirilm\u0259si d\u0259 aktuald\u0131r. Bu istiqam\u0259td\u0259 i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcrm\u00fc?<\/strong><br>Haz\u0131rda K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 Nazirliyinin tabeliyind\u0259 m\u00fcvafiq institutlarda yeni sortlar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131, quraql\u0131\u011fa, istiy\u0259 davaml\u0131 olan sortlar\u0131n al\u0131nmas\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259r apar\u0131l\u0131r. Art\u0131q \u018fkin\u00e7ilik \u0130nstitutunun sah\u0259l\u0259rind\u0259 quraql\u0131\u011fa davaml\u0131 yeni sortlar yarad\u0131l\u0131b v\u0259 \u00e7ox yax\u015f\u0131 n\u0259tic\u0259l\u0259r \u0259ld\u0259 olunub. \u0130ri \u015firk\u0259tl\u0259r d\u0259 beyn\u0259xalq t\u0259cr\u00fcb\u0259ni ara\u015fd\u0131raraq iqlim\u0259 uy\u011fun olan sortlar\u0131 Az\u0259rbaycana g\u0259tirirl\u0259r.<br>Haz\u0131rda K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 Nazirliyinin tabeliyind\u0259 m\u00fcvafiq institutlarda yeni sortlar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131, quraql\u0131\u011fa, istiy\u0259 davaml\u0131 olan sortlar\u0131n al\u0131nmas\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259r apar\u0131l\u0131r<\/li>\n\n\n\n<li><strong>K\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131nda yaranan \u00dcDM-in 50 faizi heyvandarl\u0131\u011f\u0131n pay\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr. \u0130qlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259rinin bu sektora t\u0259sirl\u0259ri \u00f6z\u00fcn\u00fc hans\u0131 formada g\u00f6st\u0259rir?<\/strong><br>Bu g\u00fcn qlobal s\u0259viyy\u0259d\u0259 \u0259t v\u0259 \u0259t m\u0259hsullar\u0131n\u0131n qiym\u0259tl\u0259rind\u0259 art\u0131mlar m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. T\u0259bii ki, burada da iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259rinin t\u0259siri qa\u00e7\u0131lmazd\u0131r. \u00c7\u00fcnki heyvandarl\u0131q \u0259kin\u00e7ilikl\u0259 \u0259laq\u0259lidir, y\u0259ni heyvanlar\u0131n yem m\u0259nb\u0259yi \u0259kin\u00e7ilikd\u0259 formala\u015f\u0131r. Ekstensiv heyvandarl\u0131qda daha \u00e7ox bi\u00e7\u0259n\u0259kl\u0259rd\u0259n, \u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 olunur. \u0130qlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri \u015f\u0259raitind\u0259 b\u0259z\u0259n t\u0259bii otlaqlar\u0131n m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259si heyvandarl\u0131q sektoruna da m\u0259nfi t\u0259sir etm\u0259kd\u0259dir. Bu t\u0259sirl\u0259rd\u0259n yan ke\u00e7m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn biz \u00f6lk\u0259d\u0259 d\u0259v\u0259\u00e7ilik v\u0259 \u0259n\u0259n\u0259vi k\u00f6\u00e7\u0259ri heyvandarl\u0131\u011f\u0131n (t\u0259r\u0259k\u0259m\u0259 t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131) inki\u015faf etdirilm\u0259sini h\u0259d\u0259fl\u0259yirik. Onlar \u00fc\u00e7\u00fcn i\u015f\u011faldan azad olunmu\u015f \u0259razl\u0259rin potensial\u0131ndan istifad\u0259 edilm\u0259si planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right\"><strong>F\u0259rqan\u0259 Allahverdiq\u0131z\u0131<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Firudin Ta\u011f\u0131yev: \u201cDayan\u0131ql\u0131 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 sisteminin qurulmas\u0131na nail olaca\u011f\u0131q\u201d \u0130qlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259rinin k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131na t\u0259sirl\u0259ri son d\u00f6vrl\u0259rin \u0259n aktual m\u00f6vzular\u0131ndand\u0131r. M\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u201cvergiler.az\u201d\u0131n suallar\u0131n\u0131 K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 Nazirliyinin Torpaqdan istifad\u0259y\u0259 n\u0259zar\u0259t \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fcdiri Firudin Ta\u011f\u0131yev cavabland\u0131r\u0131b:&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":29644,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[50],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29643"}],"collection":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=29643"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29643\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":29645,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29643\/revisions\/29645"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/29644"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=29643"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=29643"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=29643"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}