{"id":30385,"date":"2024-11-13T04:00:00","date_gmt":"2024-11-13T01:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/rockvell.com\/?p=30385"},"modified":"2024-11-13T16:17:02","modified_gmt":"2024-11-13T13:17:02","slug":"cop29-c%c9%99rciv%c9%99sind%c9%99-torpaqlarin-deqradasiyasi-v%c9%99-iqlim-d%c9%99yisikliyi-movzusunda-panel-muzakir%c9%99l%c9%99r-kecirilib","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rockvell.com\/?p=30385","title":{"rendered":"COP29 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u201cTorpaqlar\u0131n deqradasiyas\u0131 v\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fikliyi\u201d m\u00f6vzusunda panel m\u00fczakir\u0259l\u0259r ke\u00e7irilib"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"has-medium-font-size\"><strong>COP29 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u201cTorpaqlar\u0131n deqradasiyas\u0131 v\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fikliyi\u201d m\u00f6vzusunda panel m\u00fczakir\u0259l\u0259r ke\u00e7irilib<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>BMT-nin \u0130qlim D\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 \u00c7\u0259r\u00e7iv\u0259 Konvensiyas\u0131n\u0131n T\u0259r\u0259fl\u0259r Konfrans\u0131n\u0131n 29-cu sessiyas\u0131 (COP29) \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u201cTorpaqlar\u0131n deqradasiyas\u0131 v\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fikliyi: M\u0259rk\u0259zi Asiya, Qafqaz \u00f6lk\u0259l\u0259ri v\u0259 quraq iqlim regionlar\u0131 aras\u0131nda itkil\u0259r, z\u0259r\u0259rl\u0259r v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si imkanlar\u0131\u201d m\u00f6vzusunda d\u0259yirmi masa ke\u00e7irilib.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"740\" height=\"500\" src=\"https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/bkPPpCYEkinb7zWEGnUpOdHsBPgUvWHQELiix7oH.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-30386\" style=\"width:430px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/bkPPpCYEkinb7zWEGnUpOdHsBPgUvWHQELiix7oH.jpg 740w, https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/bkPPpCYEkinb7zWEGnUpOdHsBPgUvWHQELiix7oH-300x203.jpg 300w, https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/bkPPpCYEkinb7zWEGnUpOdHsBPgUvWHQELiix7oH-360x243.jpg 360w\" sizes=\"(max-width: 740px) 100vw, 740px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>\u201cMavi zona\u201dda ba\u015f tutan t\u0259dbird\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 naziri M\u0259cnun M\u0259mm\u0259dov, \u00d6zb\u0259kistan\u0131n ekologiya, \u0259traf m\u00fchitin m\u00fchafiz\u0259si v\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fikliyi naziri \u018fziz Abduhakimov, h\u0259r iki \u00f6lk\u0259nin aidiyyati qurumlar\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259r \u015f\u0259xsl\u0259ri, beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri v\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r i\u015ftirak edibl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259dbiri giri\u015f s\u00f6z\u00fc il\u0259 a\u00e7an \u00d6zb\u0259kistan\u0131n ekologiya, \u0259traf m\u00fchitin m\u00fchafiz\u0259si v\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fikliyi naziri \u018fziz Abduhakimov bildirib ki, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada oldu\u011fu kimi M\u0259rk\u0259zi Asiya v\u0259 Qafqaz regionu da s\u00fcr\u0259tli iqlim d\u0259yi\u015fikliyi v\u0259 torpaqlar\u0131n deqradasiyas\u0131 probleml\u0259ri il\u0259 \u00fczl\u0259\u015fir. Quraql\u0131q, s\u0259hrala\u015fma v\u0259 dig\u0259r ekstremal iqlim hadis\u0259l\u0259rinin artan tezliyi v\u0259 intensivliyi k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131, su ehtiyatlar\u0131 v\u0259 biom\u00fcxt\u0259liflik \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259ri art\u0131r\u0131r. M\u00fcasir \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar fonunda iqlim d\u0259yi\u015fikliyinin t\u0259sirl\u0259rinin minimuma endirilm\u0259si, dayan\u0131ql\u0131 inki\u015faf\u0131n t\u0259min olunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259ri aras\u0131nda regional v\u0259 qlobal s\u0259viyy\u0259d\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si z\u0259rur\u0259t\u0259 \u00e7evrilib.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" src=\"https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/p6ayAtbTZCwN6gwTVk0VDbj1XLGMcVKf8Erkbvv3-1024x683.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-30387\" style=\"width:452px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/p6ayAtbTZCwN6gwTVk0VDbj1XLGMcVKf8Erkbvv3-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/p6ayAtbTZCwN6gwTVk0VDbj1XLGMcVKf8Erkbvv3-300x200.jpg 300w, https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/p6ayAtbTZCwN6gwTVk0VDbj1XLGMcVKf8Erkbvv3-768x512.jpg 768w, https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/p6ayAtbTZCwN6gwTVk0VDbj1XLGMcVKf8Erkbvv3-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/p6ayAtbTZCwN6gwTVk0VDbj1XLGMcVKf8Erkbvv3-2048x1365.jpg 2048w, https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/p6ayAtbTZCwN6gwTVk0VDbj1XLGMcVKf8Erkbvv3-360x240.jpg 360w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>K\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 naziri M\u0259cnun M\u0259mm\u0259dov qeyd edib ki, d\u00fcnyada torpaq ehtiyatlar\u0131n\u0131n t\u0259xmin\u0259n 40%-nin deqradasiyaya u\u011framas\u0131 qlobal b\u00f6hran olaraq ekosistem, \u0259rzaq t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi v\u0259 su resurslar\u0131na t\u0259hl\u00fck\u0259 yarad\u0131r. Son onillikl\u0259rd\u0259 d\u00fcnyada qeyri-davaml\u0131 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259ri, me\u015f\u0259l\u0259rin q\u0131r\u0131lmas\u0131, \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rin geni\u015fl\u0259nm\u0259si v\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fikliyinin artan t\u0259sirl\u0259ri torpaqlar\u0131n deqradasiyas\u0131 prosesini s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirib. Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n S\u0259hrala\u015fmaya Qar\u015f\u0131 M\u00fcbariz\u0259 Konvensiyas\u0131na (UNCCD) \u0259sas\u0259n, h\u0259r il 12 milyon hektar \u0259razinin deqradasiya n\u0259tic\u0259sind\u0259 itirildiyi t\u0259xmin edilir. Nazir m\u00fcasir \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar fonunda dayan\u0131ql\u0131 inki\u015fafa nail olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n r\u0259q\u0259msal transformasiyas\u0131, bu sah\u0259d\u0259 texnologiya transferi, qabaqc\u0131l t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259rin b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fclm\u0259si sah\u0259l\u0259rind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n z\u0259ruri oldu\u011funu diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131b. O \u0259lav\u0259 edib ki, iqlim d\u0259yi\u015fikliyinin aqrar sah\u0259y\u0259 m\u0259nfi t\u0259sirl\u0259rini azaltmaq, m\u00f6vcud torpaq v\u0259 su resurslar\u0131ndan daha s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcasir texnologiyalardan istifad\u0259 geni\u015fl\u0259nir, iqlim\u0259 uy\u011fun k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 sisteml\u0259rinin inki\u015faf\u0131na d\u0259st\u0259k verilir. M\u00fcasir suvarma sisteml\u0259rinin t\u0259tbiqi, torpaq deqradasiyas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 v\u0259 torpaq m\u00fcnbitliyinin art\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rd\u0259 fermerl\u0259r\u0259 g\u00fcz\u0259\u015ft v\u0259 kreditl\u0259r \u015f\u0259klind\u0259 d\u00f6vl\u0259t d\u0259st\u0259yi g\u00f6st\u0259rilir.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259dbird\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n D\u00fcnya Bank\u0131n\u0131n Avropa v\u0259 M\u0259rk\u0259zi Asiya \u00fczr\u0259 vitse-prezidenti Antonella Bassani, Qazax\u0131stan, Belarus v\u0259 dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 v\u0259 su ehtiyatlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas riskl\u0259rin v\u0259 t\u0259hdidl\u0259rin m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259si, torpaqlar\u0131n deqradasiyas\u0131 v\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fikliyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00f6vcud v\u0259ziyy\u0259t, m\u00fcasir \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar fonunda torpaq v\u0259 su resurslar\u0131ndan s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259, resursqoruyucu yana\u015fmalar\u0131n t\u0259tbiqi, \u0259traf m\u00fchitin m\u00fchafiz\u0259si v\u0259 dayan\u0131ql\u0131 t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u00e7\u0131l\u0131q \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rinin formala\u015fmas\u0131, yerli iqlim v\u0259 iqtisadi \u015f\u0259raiti n\u0259z\u0259r\u0259 alan adaptiv strategiyalar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 regional \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 toxunublar.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u0259dbir \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Aral d\u0259nizi h\u00f6vz\u0259si regionunda ekoloji f\u0259lak\u0259tin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131, torpaqlar\u0131n deqradasiyas\u0131 il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 istiqam\u0259tind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n t\u0259dbirl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 video \u00e7arx n\u00fcmayi\u015f olunub.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>COP29 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u201cTorpaqlar\u0131n deqradasiyas\u0131 v\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fikliyi\u201d m\u00f6vzusunda panel m\u00fczakir\u0259l\u0259r ke\u00e7irilib BMT-nin \u0130qlim D\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 \u00c7\u0259r\u00e7iv\u0259 Konvensiyas\u0131n\u0131n T\u0259r\u0259fl\u0259r Konfrans\u0131n\u0131n 29-cu sessiyas\u0131 (COP29) \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u201cTorpaqlar\u0131n deqradasiyas\u0131 v\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fikliyi: M\u0259rk\u0259zi Asiya, Qafqaz \u00f6lk\u0259l\u0259ri v\u0259 quraq iqlim&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":30387,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30385"}],"collection":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=30385"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30385\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":30388,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/30385\/revisions\/30388"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/30387"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=30385"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=30385"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=30385"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}