{"id":31751,"date":"2024-12-18T03:00:00","date_gmt":"2024-12-18T00:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/rockvell.com\/?p=31751"},"modified":"2024-12-18T16:34:43","modified_gmt":"2024-12-18T13:34:43","slug":"iscil%c9%99rin-t%c9%99xmin%c9%99n-yarisi-r%c9%99q%c9%99msal-bacariq-catismazligina-gor%c9%99-isini-itirm%c9%99kd%c9%99n-qorxurlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rockvell.com\/?p=31751","title":{"rendered":"\u0130\u015f\u00e7il\u0259rin t\u0259xmin\u0259n yar\u0131s\u0131 r\u0259q\u0259msal bacar\u0131q \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 i\u015fini itirm\u0259kd\u0259n qorxurlar"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"has-medium-font-size\"><strong>Az\u0259rbaycandak\u0131 \u015firk\u0259tl\u0259rin i\u015f\u00e7il\u0259rinin t\u0259xmin\u0259n yar\u0131s\u0131 r\u0259q\u0259msal bacar\u0131q \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 i\u015fini itirm\u0259kd\u0259n qorxurlar<\/strong><strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>V\u0259 h\u0259r ikincisi i\u015fl\u0259diyi t\u0259\u015fkilatda z\u0259ruri t\u0259liml\u0259rin ke\u00e7irilm\u0259diyini bildirir.<\/em><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"650\" height=\"433\" src=\"https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Kaspersky.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-11072\" style=\"width:344px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Kaspersky.png 650w, https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Kaspersky-300x200.png 300w, https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Kaspersky-360x240.png 360w\" sizes=\"(max-width: 650px) 100vw, 650px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>Kaspersky-nin apard\u0131\u011f\u0131 sor\u011fuya* g\u00f6r\u0259, Az\u0259rbaycanda i\u015f\u00e7il\u0259rin 45%-i r\u0259q\u0259msal bilik v\u0259 bacar\u0131qlar\u0131n \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n i\u015fini itirm\u0259kd\u0259n qorxur. Onlardan 29%-i hesab edir ki, bu hadis\u0259 il\u0259 n\u00f6vb\u0259ti 5 il \u0259rzind\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259 bil\u0259rl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Problemin ciddilik d\u0259r\u0259c\u0259si<\/strong>. Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n 41%-i komp\u00fcterl\u0259r v\u0259 r\u0259q\u0259msal xidm\u0259tl\u0259rl\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn r\u0259q\u0259msal bilik v\u0259 bacar\u0131qlar\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259, 14%-i is\u0259 ciddi \u015f\u0259kild\u0259 \u00e7at\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u015eirk\u0259tl\u0259r r\u0259q\u0259msal savadl\u0131l\u0131\u011f\u0131 art\u0131rma\u011fa k\u00f6m\u0259k edirmi.<\/strong> H\u0259r ikinci respondent qeyd edib ki, \u00e7al\u0131\u015fd\u0131qlar\u0131 t\u0259\u015fkilatlarda r\u0259q\u0259msal bilik v\u0259 bacar\u0131qlar\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fczr\u0259 he\u00e7 bir t\u0259lim t\u0259\u015fkil olunmur. Respondentl\u0259rin \u00fc\u00e7d\u0259 birind\u0259n \u00e7oxu (35%) i\u015f\u0259g\u00f6t\u00fcr\u0259nl\u0259rinin \u00fcmumi \u0130T t\u0259liml\u0259r ke\u00e7diyini, yaln\u0131z 7%-i is\u0259 kibert\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u00fczr\u0259 spesifik t\u0259liml\u0259rin t\u0259\u015fkil olundu\u011funu bildirib. \u0130T v\u0259 ya kibert\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u00fczr\u0259 t\u0259liml\u0259r\u0259 c\u0259lb olunanlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti (77%) fi\u015finq kimi kibert\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259r\u0259 qurban\u0131na \u00e7evrilm\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn kifay\u0259t q\u0259d\u0259r bilik \u0259ld\u0259 etdiyini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Riskl\u0259r laz\u0131m\u0131nca qiym\u0259tl\u0259ndirilmir<\/strong>. Ma\u015f\u0131n \u00f6yr\u0259nm\u0259si v\u0259 avtomatla\u015fd\u0131rma texnologiyalar\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131 il\u0259 i\u015f\u00e7il\u0259rin r\u0259q\u0259msal savadl\u0131l\u0131\u011f\u0131 prioritet olmal\u0131d\u0131r. D\u0259rin saxtakarl\u0131q (deepfake) texnologiyalar\u0131n\u0131n say\u0131n\u0131n artmas\u0131 i\u015f\u00e7il\u0259rin onlar\u0131n saxta oldu\u011funu m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259 bilm\u0259m\u0259si il\u0259 \u015firk\u0259tl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi probleml\u0259r yarada bil\u0259r. Lakin insanlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti bu riskl\u0259r\u0259 inanm\u0131r. Bel\u0259 ki, respondentl\u0259rin 69%-i hesab edir ki, \u00e7al\u0131\u015fd\u0131qlar\u0131 t\u0259\u015fkilat deepfake texnologiyalar\u0131ndan istifad\u0259 il\u0259 t\u0259\u015fkil edil\u0259n h\u00fccumlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 pul itir\u0259 bilm\u0259z, 18%-i is\u0259 bunun \u0259ksini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. Halbuki d\u00fcnyada art\u0131q bir \u00e7ox halda bu c\u00fcr texnologiyalar il\u0259 insanlar\u0131 v\u0259 t\u0259\u015fkilatlar\u0131 d\u0259l\u0259duzlara pul k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259y\u0259 inand\u0131rma\u011f\u0131 bacar\u0131blar.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cBir \u00e7oxlar\u0131 s\u00fcni intellekt (AI) v\u0259 ma\u015f\u0131n \u00f6yr\u0259nm\u0259si (ML) h\u0259ll\u0259rinin s\u00fcr\u0259tli inki\u015faf\u0131 il\u0259 i\u015fl\u0259rini itirm\u0259kd\u0259n qorxur. \u018fslind\u0259, yeni texnologiyalar rutin prosesl\u0259ri s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirm\u0259y\u0259 imkan verir. Lakin h\u0259y\u0259can t\u0259bili \u00e7alan ba\u015fqa bir m\u0259s\u0259l\u0259dir \u2014 d\u0259l\u0259duzlar\u0131n bu xidm\u0259tl\u0259rd\u0259n kiberh\u00fccumlar\u0131n t\u0259\u015fkili \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 etm\u0259 ehtimal\u0131. T\u0259\u015fkilatlar\u0131 bel\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259b t\u0259hdidl\u0259rd\u0259n qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn XDR (Extended Detection and Response) sinfin\u0259 aid h\u0259ll\u0259r k\u00f6m\u0259k ed\u0259 bil\u0259r. Bu sistemd\u0259 b\u00fct\u00fcn m\u00fcdafi\u0259 al\u0259tl\u0259ri bir-biri il\u0259 sinxronla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b v\u0259 ist\u0259nil\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259ni \u201cbir p\u0259nc\u0259r\u0259\u201d rejimind\u0259 h\u0259ll etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr\u00bb, \u2013 dey\u0259 Kaspersky-nin Az\u0259rbaycandak\u0131 r\u0259smi n\u00fcmay\u0259nd\u0259si M\u00fc\u015fviq M\u0259mm\u0259dov qeyd edir.<\/p>\n\n\n\n<p><em>* Sor\u011fu 2024-c\u00fc ilin noyabr-dekabr aylar\u0131nda \u201cERA Research\u201d \u015firk\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n apar\u0131l\u0131b. Telefon \u00fcz\u0259rind\u0259n apar\u0131lm\u0131\u015f sor\u011fuda Bak\u0131, G\u0259nc\u0259 v\u0259 Sumqay\u0131t \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rinin 18 ya\u015fdan yuxar\u0131 500 n\u0259f\u0259r sakini i\u015ftirak edib.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycandak\u0131 \u015firk\u0259tl\u0259rin i\u015f\u00e7il\u0259rinin t\u0259xmin\u0259n yar\u0131s\u0131 r\u0259q\u0259msal bacar\u0131q \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 i\u015fini itirm\u0259kd\u0259n qorxurlar V\u0259 h\u0259r ikincisi i\u015fl\u0259diyi t\u0259\u015fkilatda z\u0259ruri t\u0259liml\u0259rin ke\u00e7irilm\u0259diyini bildirir. Kaspersky-nin apard\u0131\u011f\u0131 sor\u011fuya* g\u00f6r\u0259, Az\u0259rbaycanda i\u015f\u00e7il\u0259rin 45%-i r\u0259q\u0259msal bilik v\u0259 bacar\u0131qlar\u0131n \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n i\u015fini&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":11072,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31751"}],"collection":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=31751"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31751\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":31752,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/31751\/revisions\/31752"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11072"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=31751"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=31751"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=31751"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}