{"id":32330,"date":"2025-01-14T01:00:00","date_gmt":"2025-01-13T22:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/rockvell.com\/?p=32330"},"modified":"2025-01-14T08:48:43","modified_gmt":"2025-01-14T05:48:43","slug":"zeytun-yagi-istehsal-v%c9%99-ixrac-perspektivl%c9%99ri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rockvell.com\/?p=32330","title":{"rendered":"Zeytun ya\u011f\u0131: istehsal v\u0259 ixrac perspektivl\u0259ri"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"has-medium-font-size\"><strong>Zeytun ya\u011f\u0131: istehsal v\u0259 ixrac perspektivl\u0259ri<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Zeytun ya\u011f\u0131 s\u00fcfr\u0259l\u0259rimizi b\u0259z\u0259y\u0259n t\u0259amlar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131nda \u0259v\u0259zolunmaz qida vasit\u0259sidir. \u018fsas\u0259n m\u00fcalic\u0259vi x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 h\u0259kiml\u0259r v\u0259 dietoloqlar bu bitkid\u0259n haz\u0131rlanan ya\u011fdan rasionumuzda daha geni\u015f istifad\u0259 etm\u0259yi t\u00f6vsiy\u0259 edirl\u0259r. Zeytun ya\u011f\u0131n\u0131 unikal ed\u0259n m\u0259qam onun dig\u0259r ya\u011flar kimi toxumdan deyil, meyv\u0259nin \u00f6z\u00fcn\u00fcn s\u0131x\u0131lmas\u0131 il\u0259 \u0259ld\u0259 edilm\u0259sidir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6lk\u0259mizin iqlimi, x\u00fcsus\u0259n Ab\u015feron yar\u0131madas\u0131nda ilboyu m\u00fc\u015fahid\u0259 olunan m\u00fcnbit hava \u015f\u0259raiti zeytundan kifay\u0259t q\u0259d\u0259r m\u0259hsul \u0259ld\u0259 etm\u0259y\u0259 imkan verir. Dig\u0259r bir yandan, Ab\u015feron yar\u0131madas\u0131nda zeytunun yeti\u015fdirilm\u0259si v\u0259 xammal\u0131ndan ya\u011f istehsal\u0131 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 co\u011frafi m\u00f6vqeyind\u0259n dolay\u0131 yeni investisiyalar\u0131 da \u0259l\u00e7atan edir. B\u0259s Az\u0259rbaycan\u0131n zeytun istehsal\u0131 v\u0259 ixrac\u0131 r\u0259q\u0259ml\u0259rd\u0259 nec\u0259 \u0259ks olunur? Bu m\u0259hsulun ixrac\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn hans\u0131 add\u0131mlar at\u0131lmal\u0131d\u0131r?<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"525\" src=\"https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/zeytun-yag-1024x525.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-32331\" style=\"width:450px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/zeytun-yag-1024x525.jpg 1024w, https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/zeytun-yag-300x154.jpg 300w, https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/zeytun-yag-768x394.jpg 768w, https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/zeytun-yag-360x185.jpg 360w, https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/zeytun-yag.jpg 1068w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p><strong>Zeytun ba\u011flar\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259ti Ab\u015feron yar\u0131madas\u0131nda yerl\u0259\u015fir<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>2023-c\u00fc ilin statistik g\u00f6st\u0259ricil\u0259rin\u0259 \u0259saslansaq, Az\u0259rbaycandak\u0131 zeytun ba\u011flar\u0131n\u0131n \u00fcmumi sah\u0259si 7 min 17 hektar olub ki, bu da 2022-ci ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 4,5 faiz, 2019-cu ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 is\u0259 20,7 faiz art\u0131m dem\u0259kdir. Eyni zamanda, m\u00f6vcud zeytun ba\u011flar\u0131n\u0131n 6300 hektar\u0131, y\u0259ni 90 faizi bar ver\u0259n ya\u015fdad\u0131r. Yen\u0259 d\u0259 2023-c\u00fc ilin statistikas\u0131na \u00fcz tutsaq, zeytun ba\u011flar\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin Ab\u015feron rayonunda oldu\u011funu g\u00f6r\u0259c\u0259yik \u2013 50,4 faiz. Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 bu nisb\u0259t 29,9, X\u0131z\u0131 rayonunda is\u0259 10,3 faizdir. Zeytun ba\u011flar\u0131n\u0131n 3,6 faizi \u015e\u0259ki, 3,1 faizi is\u0259 Salyan rayonunda yerl\u0259\u015fir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Zeytun istehsal\u0131 art\u0131b<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>2023-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycanda zeytun istehsal\u0131 \u0259vv\u0259lki il il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 1,8 d\u0259f\u0259 art\u0131b v\u0259 5,7 min tona y\u00fcks\u0259lib. 2019-cu il\u0259 nisb\u0259t\u0259n is\u0259 art\u0131m\u0131n daha \u00e7ox, y\u0259ni 5 d\u0259f\u0259y\u0259 yax\u0131n oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fck. \u0130stehsal\u0131n 49,2 faizi Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rinin, 39,1 faizi Ab\u015feron rayonunun, qalan hiss\u0259 is\u0259 X\u0131z\u0131, Salyan v\u0259 Siy\u0259z\u0259n rayonlar\u0131 daxil olmaqla dig\u0259r b\u00f6lg\u0259l\u0259rin pay\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcb. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259, 2023-c\u00fc ild\u0259 zeytunun m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131 hektar ba\u015f\u0131na 9 sentner t\u0259\u015fkil edib.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Az\u0259rbaycan n\u0259 q\u0259d\u0259r zeytun ya\u011f\u0131 idxal edib?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>D\u00f6vl\u0259t G\u00f6mr\u00fck Komit\u0259sinin a\u00e7\u0131qlad\u0131\u011f\u0131 2024-c\u00fc ilin 3 r\u00fcb\u00fcn\u00fcn n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, Az\u0259rbaycana 277 min kiloqramdan \u00e7ox zeytundan hasil olunmu\u015f ya\u011flar v\u0259 onlar\u0131n fraksiyalar\u0131 idxal edilib. N\u0259tic\u0259l\u0259ri t\u0259hlil ed\u0259nd\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u0259n m\u0259nz\u0259r\u0259 odur ki, daimi olaraq h\u0259r \u00fc\u00e7 r\u00fcbd\u0259 Almaniya, \u0130spaniya, \u0130taliya \u0259sas al\u0131\u015f bazar\u0131 olaraq qal\u0131b.\u0130kinci r\u00fcbd\u0259 L\u00fcksemburqdan, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc r\u00fcbd\u0259 is\u0259 Yunan\u0131standan m\u00fc\u0259yy\u0259n q\u0259d\u0259r m\u0259hsul idxal edilib.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Zeytun ixrac\u0131nda 55-ci yerd\u0259yik<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>BMT-nin \u018frzaq v\u0259 K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (FAO) hesabat\u0131na \u0259sas\u0259n, 2022-ci ild\u0259 d\u00fcnya \u00fczr\u0259 21,4 milyon ton zeytun istehsal olunub. \u0130xracda \u0259sas\u0259n 10 \u00f6lk\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259kir. Siyah\u0131ya \u0130spaniya ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q edir, sonrak\u0131 yerl\u0259ri, m\u00fcvafiq olaraq, \u0130taliya, Portuqaliya, Yunan\u0131stan, Tunis, T\u00fcrkiy\u0259, Suriya, Argentina, \u00c7ili v\u0259 Fransa b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcr. 2022-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan zeytun ixrac\u0131na g\u00f6r\u0259 d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259ri aras\u0131nda 55-ci yerd\u0259 q\u0259rarla\u015f\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Az\u0259rbaycan\u0131n zeytun ya\u011f\u0131 hans\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 sat\u0131l\u0131r?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Zeytundan haz\u0131rlanan ya\u011f\u0131n ixrac\u0131na g\u0259ldikd\u0259, m\u0259lumatlar\u0131 t\u0259hlil etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259krar\u0259n D\u00f6vl\u0259t G\u00f6mr\u00fck Komit\u0259sinin a\u00e7\u0131qlad\u0131\u011f\u0131 2024-c\u00fc ilin \u00fc\u00e7 r\u00fcb\u00fcn\u00fcn g\u00f6st\u0259ricil\u0259rin\u0259 n\u0259z\u0259r yetir\u0259k. H\u0259min m\u00fcdd\u0259td\u0259 Az\u0259rbaycandan 904 min kiloqramdan \u00e7ox zeytun ya\u011f\u0131 v\u0259 onun fraksiyalar\u0131 ixrac edilib. Sevindirici m\u0259qam odur ki, bu sah\u0259d\u0259 ixrac idxal\u0131 \u00fcst\u0259l\u0259yib. Belarus, Rusiya, Qazax\u0131stan, \u00d6zb\u0259kistan bazar\u0131 bu m\u0259hsulun daimi al\u0131c\u0131lar\u0131 olsa da, ikinci r\u00fcbd\u0259 Malayziya, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc r\u00fcbd\u0259 is\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131 \u00f6lk\u0259si Latviya ixrac bazarlar\u0131m\u0131z s\u0131ras\u0131na daxil olub. Az\u0259rbaycan zeytunu, h\u0259m\u00e7inin, AB\u015e, B\u018f\u018f, G\u00fcrc\u00fcstan, \u0130raq, \u0130srail, T\u00fcrkiy\u0259 bazar\u0131nda da \u00f6z\u00fcn\u0259 al\u0131c\u0131 tap\u0131r. \u0130lin 3-c\u00fc r\u00fcb\u00fcnd\u0259 bu \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 daha \u00e7ox miqdarda m\u0259hsul sat\u0131l\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00d6lk\u0259d\u0259 zeytun ya\u011f\u0131 istehsal\u0131n\u0131 geni\u015fl\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn at\u0131lmal\u0131 add\u0131mlar<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u201cInnoveta\u201d MMC konsaltinq \u015firk\u0259tinin hesablamas\u0131na \u0259sas\u0259n, Ab\u015feron yar\u0131madas\u0131nda illik istehsal g\u00fcc\u00fc 4 min ton olan zeytun ya\u011f\u0131 istehsal m\u00fc\u0259ssis\u0259si yaratmaqla ilkin olaraq bir ild\u0259 sat\u0131\u015fdan 7 milyon manat g\u0259lir \u0259ld\u0259 etm\u0259k olar. Uzunm\u00fcdd\u0259tli perspektivd\u0259 is\u0259 g\u0259lirl\u0259ri 17,5 milyon manata \u00e7atd\u0131rmaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u015eirk\u0259tin hesablamalar\u0131nda \u00f6d\u0259nil\u0259c\u0259k vergil\u0259rd\u0259 d\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259\u00e7arpacaq art\u0131m proqnozla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Zeytun ya\u011f\u0131 istehsal\u0131 m\u00fc\u0259ssis\u0259sinin qurulmas\u0131 il\u0259 birinci il d\u00f6vl\u0259t\u0259 190 min 782 manat m\u0259nf\u0259\u0259t vergisi \u00f6d\u0259nil\u0259c\u0259yi halda, 5 il sonra bu r\u0259q\u0259m ciddi \u015f\u0259kild\u0259 art\u0131mla 507 min 667 manata y\u00fcks\u0259l\u0259 bil\u0259r. Xalis m\u0259nf\u0259\u0259t marjas\u0131 is\u0259 birinci ild\u0259ki 24,5 faizlik g\u00f6st\u0259ricid\u0259n 25,9 faiz\u0259 qalxacaq. Ab\u015feron yar\u0131madas\u0131n\u0131n iqlimi v\u0259 torpa\u011f\u0131n m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alan konsaltinq \u015firk\u0259ti birinci il istehsal g\u00fcc\u00fcn\u00fc 1000 ton hesablay\u0131r v\u0259 5-ci ilin tamam\u0131nda bu g\u00f6st\u0259ricinin 2.074 tona y\u00fcks\u0259l\u0259c\u0259yi proqnozla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. \u018fg\u0259r 5 fazilik inflyasiyan\u0131 da hesaba alm\u0131\u015f olsaq, sat\u0131\u015f qiym\u0259ti birinci il 7 manat olan m\u0259hsul be\u015finci il 8,51-\u0259 manata y\u00fcks\u0259l\u0259c\u0259k.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130nvestisiya t\u0259\u015fviqi s\u0259n\u0259di istehsal\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndir\u0259 bil\u0259r<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259lumdur ki, investisiya t\u0259\u015fviqi s\u0259n\u0259dini \u0259ld\u0259 ed\u0259n h\u00fcquqi \u015f\u0259xsl\u0259r v\u0259 f\u0259rdi sahibkarlar m\u0259nf\u0259\u0259t v\u0259 g\u0259lir vergisini 7 il m\u00fcdd\u0259tin\u0259 50 faiz g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259 \u00f6d\u0259yirl\u0259r, \u00fcst\u0259lik, m\u00fcvafiq \u0259mlaka g\u00f6r\u0259 \u0259mlak vergisind\u0259n, torpa\u011fa g\u00f6r\u0259 is\u0259 torpaq vergisind\u0259n 7 il m\u00fcdd\u0259tin\u0259 azadd\u0131rlar. Bununla yana\u015f\u0131, \u00f6lk\u0259d\u0259 texnika, texnoloji avadanl\u0131q v\u0259 qur\u011fular\u0131n idxal\u0131 zaman\u0131 \u018fDV-d\u0259n v\u0259 g\u00f6mr\u00fck r\u00fcsumlar\u0131ndan da 7 il m\u00fcdd\u0259tin\u0259 azadolma t\u0259tbiq olunur. Bu s\u0259n\u0259din al\u0131nmas\u0131 il\u0259 zeytun ya\u011f\u0131 istehsal ed\u0259n m\u00fc\u0259ssis\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n q\u0259d\u0259r vergi v\u0259 g\u00f6mr\u00fck r\u00fcsumlar\u0131ndan q\u0259na\u0259t etm\u0259kl\u0259 sat\u0131\u015f\u0131n\u0131 b\u00f6y\u00fcd\u0259 v\u0259 xaric\u0259 daha \u00e7ox m\u0259hsul \u00e7\u0131xara bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>Yekun olaraq, Ab\u015feron yar\u0131madas\u0131nda zeytun ya\u011f\u0131 istehsal ed\u0259n bel\u0259 bir m\u00fc\u0259ssis\u0259 qurmaqla q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 u\u011fur qazanmaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259, h\u0259m yerli, h\u0259m d\u0259 d\u00fcnya bazarlar\u0131nda y\u00fcks\u0259k t\u0259l\u0259bat\u0131n oldu\u011fu zeytun ya\u011f\u0131 istehsal\u0131 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan sahibkarl\u0131q subyektl\u0259ri y\u00fcks\u0259k m\u0259nf\u0259\u0259t \u0259ld\u0259 etm\u0259k imkan\u0131 \u0259ld\u0259 ed\u0259 bil\u0259rl\u0259r&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right\"><strong>Faiq K\u0259rimo\u011flu<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Zeytun ya\u011f\u0131: istehsal v\u0259 ixrac perspektivl\u0259ri Zeytun ya\u011f\u0131 s\u00fcfr\u0259l\u0259rimizi b\u0259z\u0259y\u0259n t\u0259amlar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131nda \u0259v\u0259zolunmaz qida vasit\u0259sidir. \u018fsas\u0259n m\u00fcalic\u0259vi x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 h\u0259kiml\u0259r v\u0259 dietoloqlar bu bitkid\u0259n haz\u0131rlanan ya\u011fdan rasionumuzda daha geni\u015f istifad\u0259 etm\u0259yi t\u00f6vsiy\u0259 edirl\u0259r. Zeytun ya\u011f\u0131n\u0131&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":32331,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[41],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32330"}],"collection":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=32330"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32330\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":32332,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/32330\/revisions\/32332"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/32331"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=32330"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=32330"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=32330"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}