{"id":34060,"date":"2025-03-06T08:00:00","date_gmt":"2025-03-06T05:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/rockvell.com\/?p=34060"},"modified":"2025-03-06T21:54:05","modified_gmt":"2025-03-06T18:54:05","slug":"yasil-taksonomiya-dayaniqli-inkisaf-v%c9%99-yasil-kecid-uzr%c9%99-strateji-h%c9%99d%c9%99fl%c9%99r%c9%99-dogru","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rockvell.com\/?p=34060","title":{"rendered":"Ya\u015f\u0131l Taksonomiya: dayan\u0131ql\u0131 inki\u015faf v\u0259 ya\u015f\u0131l ke\u00e7id \u00fczr\u0259 strateji h\u0259d\u0259fl\u0259r\u0259 do\u011fru"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"has-medium-font-size\"><strong>Ya\u015f\u0131l Taksonomiya: dayan\u0131ql\u0131 inki\u015faf v\u0259 ya\u015f\u0131l ke\u00e7id \u00fczr\u0259 strateji h\u0259d\u0259fl\u0259r\u0259 do\u011fru<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Ya\u015f\u0131l taksonomiyalar n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131md\u0131r? <\/em><\/strong><strong><em><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Beyn\u0259lxalq miqyasda ya\u015f\u0131l taksonomiyalar maliyy\u0259 sistemini \u201cya\u015f\u0131lla\u015fd\u0131rmaq\u201d v\u0259 maliyy\u0259 resurslar\u0131n\u0131 dayan\u0131ql\u0131 iqtisadi f\u0259aliyy\u0259tl\u0259r\u0259 y\u00f6n\u0259ltm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn olduqca vacib vasit\u0259dir. Beyn\u0259lxalq Kapital Bazarlar\u0131 Assosiasiyas\u0131na (<strong>ICMA<\/strong>) \u0259sas\u0259n[1] ya\u015f\u0131l taksonomiyalar iqlim, \u0259traf m\u00fchit, sosial v\u0259 ya dayan\u0131ql\u0131 m\u0259qs\u0259dl\u0259r\u0259 t\u00f6hf\u0259 ver\u0259n f\u0259aliyy\u0259tl\u0259r, aktivl\u0259r, yaxud layih\u0259l\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015f h\u0259dl\u0259r\u0259 \u0259saslanan bir t\u0259snifat vasit\u0259sidir. T\u0259miz Hava Siyas\u0259ti M\u0259rk\u0259zin\u0259 (<strong>CCAP<\/strong>) \u0259sas\u0259n[2], dayan\u0131ql\u0131 maliyy\u0259 taksonomiyalar\u0131n\u0131n bir alt kateqoriyas\u0131 olan \u201cya\u015f\u0131l taksonomiyalar\u201d dayan\u0131ql\u0131 s\u0259rmay\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259qiq milli standartlar m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259kl\u0259, t\u0259miz enerji, innovativ texnologiyalar v\u0259 dayan\u0131ql\u0131 infrastruktur daxil olmaqla, a\u015fa\u011f\u0131-karbonlu h\u0259ll\u0259r\u0259 \u00f6z\u0259l kapital\u0131n y\u00f6nl\u0259ndirilm\u0259sini t\u0259\u015fviq edir.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" src=\"https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/KOBIA-loqo-1024x683.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-10231\" style=\"width:336px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/KOBIA-loqo-1024x683.png 1024w, https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/KOBIA-loqo-300x200.png 300w, https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/KOBIA-loqo-768x512.png 768w, https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/KOBIA-loqo-360x240.png 360w, https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/KOBIA-loqo.png 1200w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>Ya\u015f\u0131l taksonomiyalar strateji \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb ed\u0259n \u0259sas mexanizml\u0259rd\u0259n birin\u0259 \u00e7evril\u0259r\u0259k v\u0259 maliyy\u0259 dayan\u0131ql\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259\u015fviqind\u0259 kritik al\u0259t kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k, a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 \u0259sas m\u0259qs\u0259dl\u0259r\u0259 xidm\u0259t edirl\u0259r:<\/p>\n\n\n\n<ul>\n<li><strong>Taksonomiyalar<\/strong> \u201cya\u015f\u0131l yuma\u201d (greenwashing) riskinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131na k\u00f6m\u0259k edir;<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Taksonomiyalar<\/strong> investorlar\u0131n m\u0259lumatl\u0131 v\u0259 \u0259sasland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f investisiya q\u0259rarlar\u0131 verm\u0259l\u0259rin\u0259 d\u0259st\u0259k olur;<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Taksonomiyalar<\/strong> maliyy\u0259 ax\u0131nlar\u0131n\u0131n davaml\u0131 v\u0259 ya ya\u015f\u0131l iqtisadi f\u0259aliyy\u0259tl\u0259r\u0259 v\u0259 aktivl\u0259r\u0259 y\u00f6n\u0259ldilm\u0259sini t\u0259min edir.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>T\u0259miz Hava Siyas\u0259ti M\u0259rk\u0259zinin (Center for Clean Air Policy &#8211; CCAP) 2024-c\u00fc il \u00fc\u00e7\u00fcn a\u00e7\u0131qlad\u0131\u011f\u0131 m\u0259lumatlara \u0259sas\u0259n[3] (bax: \u015e\u0259kil 1), haz\u0131rda 53 \u00f6lk\u0259d\u0259 ya\u015f\u0131l taksonomiyalar m\u00f6vcuddur v\u0259 m\u00fczakir\u0259 m\u00f6vzusudur. Bunlardan 24 yurisdiksiyada ya\u015f\u0131l taksonomiya art\u0131q q\u0259bul edilib, 24 yurisdiksiyada haz\u0131rlanma m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259dir, 5 yurisdiksiyada is\u0259 planla\u015fd\u0131rma prosesi davam edir.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"576\" src=\"https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/13-1024x576.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-34061\" style=\"width:468px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/13-1024x576.jpg 1024w, https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/13-300x169.jpg 300w, https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/13-768x432.jpg 768w, https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/13-360x202.jpg 360w, https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/13.jpg 1110w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p><em>\u015e\u0259kil 1: Davaml\u0131 Maliyy\u0259 Taksonomiyalar\u0131n\u0131n qlobal m\u0259nz\u0259r\u0259si, 2024, T\u0259miz Hava Siyas\u0259ti M\u0259rk\u0259zi &#8211; <\/em><em>Center for Clean Air Policy (CCAP)<\/em><em><\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>M\u0259rk\u0259zi Bank\u0131n Ya\u015f\u0131l Taksonomiyas\u0131<\/em><\/strong><strong><em><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>M\u0259rk\u0259zi Bank\u0131n\u0131n Ya\u015f\u0131l Taksonomiyas\u0131 (\u201c<strong>Taksonomiya<\/strong>\u201d) Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 M\u0259rk\u0259zi Bank\u0131n\u0131n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 aidiyy\u0259ti d\u00f6vl\u0259t orqanlar\u0131n\u0131n (qurumlar\u0131n\u0131n) n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin i\u015ftirak\u0131 v\u0259 D\u00fcnya Bank\u0131 ekspertl\u0259rinin d\u0259st\u0259yi il\u0259 haz\u0131rlanm\u0131\u015fd\u0131r v\u0259 2024-c\u00fc il 7 noyabr tarixind\u0259 M\u0259rk\u0259zi Bank t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259sdiql\u0259nmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Taksonomiya h\u0259m maliyy\u0259, h\u0259m d\u0259 qeyri-maliyy\u0259 bazar\u0131 i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131 v\u0259 maraql\u0131 t\u0259r\u0259fl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn f\u0259aliyy\u0259tin, layih\u0259l\u0259rin, aktivl\u0259rin v\u0259 ya portfelin \u00f6lk\u0259nin, el\u0259c\u0259 d\u0259 d\u00fcnyan\u0131n ekoloji v\u0259 dayan\u0131ql\u0131l\u0131q m\u0259qs\u0259dl\u0259rin\u0259 uy\u011funlu\u011funu qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k v\u0259 a\u00e7\u0131qlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn istiqam\u0259tl\u0259ndirici \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259 rolunu oynay\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Taksonomiyan\u0131n istifad\u0259si v\u0259 ona uy\u011funlu\u011fun t\u0259min edilm\u0259si k\u00f6n\u00fcll\u00fcd\u00fcr v\u0259 onun subyektl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn t\u00f6vsiy\u0259 xarakteri da\u015f\u0131y\u0131r. Eyni zamanda, t\u0259nziml\u0259yici d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131 m\u00fcvafiq sah\u0259 \u00fczr\u0259 d\u00f6vl\u0259t siyas\u0259tl\u0259rini h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259rk\u0259n Taksonomiyaya uy\u011fun f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri uy\u011funluq meyar\u0131 kimi istifad\u0259 ed\u0259 bil\u0259r; &nbsp;h\u0259m\u00e7inin d\u00f6vl\u0259t\u0259 m\u0259xsus v\u0259 ya \u00f6z\u0259l m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259r \u00f6zl\u0259rinin korporativ m\u0259qs\u0259dl\u0259ri (m\u0259s\u0259l\u0259n, xarici \u00f6lk\u0259y\u0259 m\u0259hsul ixrac\u0131, xarici m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259n maliyy\u0259 resurslar\u0131n\u0131n c\u0259lb edilm\u0259si v\u0259 s.) \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 k\u00f6n\u00fcll\u00fc qaydada f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rini Taksonomiyan\u0131n \u015f\u0259rtl\u0259rin\u0259 uy\u011funla\u015fd\u0131ra bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<ul>\n<li><strong><em>Taksonomiyan\u0131n \u0259sas m\u0259qs\u0259d v\u0259 prinsipl\u0259ri<\/em><\/strong><strong><em><\/em><\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Taksonomiya, <em>iqlim d\u0259yi\u015fikliyinin mitiqasiyas\u0131ndan ba\u015flayaraq, iqlim d\u0259yi\u015fikliyin\u0259 adaptasiya, su v\u0259 d\u0259niz ehtiyatlar\u0131n\u0131n dayan\u0131ql\u0131 idar\u0259 olunmas\u0131 v\u0259 qorunmas\u0131, dair\u0259vi iqtisadiyyata ke\u00e7id, \u00e7irkl\u0259nm\u0259nin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 v\u0259 ona n\u0259zar\u0259t, h\u0259m\u00e7inin biom\u00fcxt\u0259lifliyin v\u0259 ekosisteml\u0259rin m\u00fchafiz\u0259si v\u0259 b\u0259rpas\u0131na <\/em>q\u0259d\u0259r bir s\u0131ra <strong>strateji m\u0259qs\u0259dl\u0259ri <\/strong>h\u0259d\u0259fl\u0259yir. Taksonomiyada onun aktuall\u0131\u011f\u0131n\u0131, effektivliyini, milli v\u0259 beyn\u0259lxalq dayan\u0131ql\u0131l\u0131q m\u0259qs\u0259dl\u0259rin\u0259 uy\u011funlu\u011funu t\u0259min etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 prinsipl\u0259r r\u0259hb\u0259r tutulur:<\/p>\n\n\n\n<ul>\n<li><em>milli prioritetl\u0259r\u0259 uy\u011funla\u015fma<\/em> &#8211; Taksonomiya milli qanunlar\u0131, siyas\u0259tl\u0259ri v\u0259 qaydalar\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259r\u0259k, \u00f6lk\u0259nin iqlimini, \u0259traf m\u00fchiti v\u0259 dayan\u0131ql\u0131 inki\u015faf m\u0259qs\u0259dl\u0259rini holistik \u015f\u0259kild\u0259 \u0259ks etdirir<\/li>\n\n\n\n<li><em>beyn\u0259lxalq \u00f6hd\u0259likl\u0259r\u0259 uy\u011funla\u015fma<\/em> &#8211; Taksonomiya \u00f6lk\u0259nin beyn\u0259lxalq \u00f6hd\u0259likl\u0259rini, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Paris Sazi\u015fi v\u0259 Milli S\u0259viyy\u0259d\u0259 M\u00fc\u0259yy\u0259n Edilmi\u015f T\u00f6hf\u0259l\u0259ri (NDC), el\u0259c\u0259 d\u0259 Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n Dayan\u0131ql\u0131 \u0130nki\u015faf M\u0259qs\u0259dl\u0259ri (SDG) kimi qlobal \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259l\u0259rini \u00f6z\u00fcnd\u0259 ehtiva edir; eyni zamanda h\u0259r bir sektorun \u0259hat\u0259 etdiyi SDG-l\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259n edir.<\/li>\n\n\n\n<li><em>dayan\u0131ql\u0131l\u0131q m\u0259qs\u0259dl\u0259rin\u0259 m\u00fch\u00fcm m\u00fcsb\u0259t t\u00f6hf\u0259l\u0259rin t\u0259min edilm\u0259si v\u0259 z\u0259r\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131<\/em> &#8211; Taksonomiyada d\u0259qiq ekoloji m\u0259qs\u0259dl\u0259r, m\u00fcvafiq f\u0259aliyy\u0259tin <em>\u201c\u0259h\u0259miyy\u0259tli t\u00f6hf\u0259 verm\u0259\u201d<\/em> prinsipi vasit\u0259sil\u0259 m\u0259qs\u0259dl\u0259r\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli m\u00fcsb\u0259t t\u00f6hf\u0259l\u0259r verm\u0259si, habel\u0259 \u201c<em>\u0259h\u0259miyy\u0259tli z\u0259r\u0259r verm\u0259m\u0259\u201d<\/em> prinsipi vasit\u0259sil\u0259 dig\u0259r m\u0259qs\u0259dl\u0259r\u0259 he\u00e7 bir z\u0259r\u0259r vurulmamas\u0131 v\u0259 <em>\u201cminimum sosial t\u0259minatlar\u201d<\/em> (insan h\u00fcquqlar\u0131na h\u00f6rm\u0259t; \u0259m\u0259k h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n qorunmas\u0131; i\u015f\u00e7il\u0259r\u0259 \u0259dal\u0259tli m\u00fcnasib\u0259t) prinsipl\u0259ri vasit\u0259sil\u0259 sosial m\u0259qs\u0259dl\u0259rin h\u0259llin\u0259 y\u00f6n\u0259ldiyi vur\u011fulan\u0131r.<\/li>\n\n\n\n<li><em>qlobal s\u0259viyy\u0259d\u0259 dig\u0259r taksonomiyalarla qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259laq\u0259nin t\u0259min edilm\u0259si<\/em> &#8211; Taksonomiya beyn\u0259lxalq kapital\u0131n s\u0259rh\u0259dl\u0259raras\u0131 ax\u0131n\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn dig\u0259r taksonomiyalarla m\u00fcqayis\u0259y\u0259 v\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 prioritetlik verir.<\/li>\n\n\n\n<li><strong><\/strong><em>m\u00fcnt\u0259z\u0259m t\u0259hlill\u0259rin apar\u0131lmas\u0131 &#8211; <\/em>Taksonomiyan\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 yenil\u0259nm\u0259si zaman\u0131 v\u0259 tam \u201cya\u015f\u0131lla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131\u201d \u00fc\u00e7\u00fcn \u201cke\u00e7id\u201d f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rin daxil edilm\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. <strong><em><\/em><\/strong><\/li>\n\n\n\n<li><strong><\/strong><strong><em>Taksonomiya \u00fczr\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015f sektorlar <\/em><\/strong><strong><em><\/em><\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Taksonomiya \u0259traf m\u00fchit v\u0259 dayan\u0131ql\u0131q m\u0259qs\u0259dl\u0259r\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 \u00f6lk\u0259nin sosial iqtisad\u0131 inki\u015faf\u0131na t\u00f6hf\u0259 ver\u0259n \u0259sas <strong>on sektoru<\/strong> (<em>b\u0259rpa olunan enerji, enerji s\u0259m\u0259r\u0259liliyi, su resurslar\u0131n\u0131n dayan\u0131ql\u0131 idar\u0259 edilm\u0259si, \u00e7irkl\u0259nm\u0259nin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 v\u0259 \u00e7irkl\u0259nm\u0259y\u0259 n\u0259zar\u0259t; ya\u015f\u0131l n\u0259qliyyat; dayan\u0131ql\u0131 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcftat\u0131, heyvandarl\u0131q v\u0259 akvakultura; biom\u00fcxt\u0259lifliyin m\u00fchafiz\u0259si; dair\u0259vi iqtisadiyyat v\u0259 tullant\u0131lar\u0131n idar\u0259 olunmas\u0131; ya\u015f\u0131l binalar v\u0259 dayan\u0131ql\u0131 tikinti; v\u0259 ya\u015f\u0131l xidm\u0259tl\u0259rdir<\/em>) m\u00fc\u0259yy\u0259n edir. Bu yana\u015fma, \u00f6lk\u0259nin dayan\u0131ql\u0131 inki\u015faf prioritetl\u0259rin\u0259 uy\u011fun f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rin effektiv qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259sini v\u0259 t\u0259\u015fviqini t\u0259min edir. &nbsp;Taksonomiya h\u0259r bir sektor \u00fczr\u0259 m\u00fcvafiq \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259rin v\u0259 ya spesifikasiyalar\u0131n daha da geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259sini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur, habel\u0259 m\u00fcvafiq sah\u0259d\u0259 milli standartlar\u0131n, siyas\u0259tl\u0259rin v\u0259 ya qaydalar\u0131n m\u00f6vcud olmad\u0131\u011f\u0131 hallarda, m\u00fcvafiq qlobal t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259r\u0259 v\u0259 \u00f6lk\u0259 n\u00fcmun\u0259l\u0259rin\u0259 istinad edilm\u0259sini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur.<\/p>\n\n\n\n<ul>\n<li><strong><\/strong><strong><em>Taksonomiyan\u0131n istifad\u0259\u00e7il\u0259ri:<\/em><\/strong><strong><em><\/em><\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Taksonomiyan\u0131n \u0259sas h\u0259d\u0259f istifad\u0259\u00e7il\u0259ri (subyektl\u0259ri) <strong>maliyy\u0259 bazarlar\u0131 i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131d\u0131r<\/strong>:<\/p>\n\n\n\n<ul>\n<li>banklar v\u0259 bank olmayan kredit t\u0259\u015fkilatlar\u0131, kredit ittifaqlar\u0131;<\/li>\n\n\n\n<li>fond bazar\u0131 i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131 &#8211; investisiya \u015firk\u0259tl\u0259ri, investisiya fondlar\u0131 v\u0259 investisiya fondlar\u0131n\u0131n idar\u0259\u00e7il\u0259ri;<\/li>\n\n\n\n<li>s\u0131\u011forta bazar\u0131n\u0131n pe\u015f\u0259kar i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131;<\/li>\n\n\n\n<li>kredit b\u00fcrolar\u0131 v\u0259 klirinq t\u0259\u015fkilatlar\u0131;<\/li>\n\n\n\n<li>M\u0259rk\u0259zi Bank\u0131n n\u0259zar\u0259t etdiyi dig\u0259r subyektl\u0259r &#8211; \u00f6d\u0259ni\u015f t\u0259\u015fkilatlar\u0131, elektron pul t\u0259\u015fkilatlar\u0131, \u00f6d\u0259ni\u015f sisteml\u0259ri operatorlar\u0131.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Taksonomiyadan istifad\u0259 ed\u0259 bil\u0259n ikinci d\u0259r\u0259c\u0259li i\u015ftirak\u00e7\u0131lar <em>d\u00f6vl\u0259t orqanlar\u0131, d\u00f6vl\u0259t m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri v\u0259 qeyri-h\u00f6kum\u0259t t\u0259\u015fkilatlar\u0131, audit, verifikasiya v\u0259 sertifikatla\u015fd\u0131rma xidm\u0259ti g\u00f6st\u0259r\u0259n xidm\u0259t t\u0259minat\u00e7\u0131lar\u0131 v\u0259 dig\u0259r h\u00fcquqi \u015f\u0259xsl\u0259rdir<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<ul>\n<li><em>Taksonomiyadan istifad\u0259 istiqam\u0259tl\u0259ri:<\/em><em><\/em><\/li>\n\n\n\n<li>\u015firk\u0259tl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n \u00f6zl\u0259rinin biznes f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rinin Taksonomiyada m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015f meyar v\u0259 prinsipl\u0259r\u0259 uy\u011funlu\u011funun ictimaiyy\u0259t\u0259 a\u00e7\u0131qlanmas\u0131;<\/li>\n\n\n\n<li>\u015firk\u0259tl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n korporativ ya\u015f\u0131l v\u0259 dayan\u0131ql\u0131 ke\u00e7id strategiyalar\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131;<\/li>\n\n\n\n<li>ya\u015f\u0131l investisiya imkanlar\u0131 axtaran investorlar\u0131 c\u0259lb etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan layih\u0259nin taksonomiyan\u0131n meyar v\u0259 prinsipl\u0259rin\u0259 uy\u011funlu\u011funun n\u00fcmayi\u015f edilm\u0259si;<\/li>\n\n\n\n<li>aktiv sahibl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n maliyy\u0259l\u0259\u015fdirdikl\u0259ri f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rin Taksonomiya meyarlar\u0131na v\u0259 prinsipl\u0259rin\u0259 uy\u011funlu\u011funun t\u0259min olunmas\u0131;<\/li>\n\n\n\n<li>investorlar t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fcsb\u0259t ekoloji n\u0259tic\u0259l\u0259r yaratma\u011f\u0131 h\u0259d\u0259fl\u0259y\u0259n dayan\u0131ql\u0131 investisiyalar\u0131n n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irilm\u0259si v\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259si;<\/li>\n\n\n\n<li>d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259si v\u0259saitl\u0259rinin istifad\u0259sinin ya\u015f\u0131l ke\u00e7id v\u0259 dayan\u0131ql\u0131l\u0131q m\u0259qs\u0259dl\u0259ri il\u0259 uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131;<\/li>\n\n\n\n<li>\u00f6lk\u0259d\u0259 sahibkarl\u0131\u011f\u0131n inki\u015faf\u0131na y\u00f6n\u0259lmi\u015f d\u00f6vl\u0259t d\u0259st\u0259k fondlar\u0131n\u0131n v\u0259saitl\u0259rinin ekoloji v\u0259 dayan\u0131ql\u0131l\u0131q m\u0259qs\u0259dl\u0259rini d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n layih\u0259l\u0259r v\u0259 f\u0259aliyy\u0259tl\u0259r\u0259 istiqam\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si.<\/li>\n\n\n\n<li><em>Ya\u015f\u0131l f\u0259aliyy\u0259t kimi tan\u0131nma\u011f\u0131n \u0259sas \u015f\u0259rtl\u0259ri n\u0259dir?<\/em><em><\/em><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Taksonomiyaya \u0259sas\u0259n h\u0259r hans\u0131 f\u0259aliyy\u0259tin ya\u015f\u0131l f\u0259aliyy\u0259t kimi tan\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn o m\u00fcvafiq \u00fc\u00e7 m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n ke\u00e7m\u0259kl\u0259 \u0259sas \u015f\u0259rtl\u0259r\u0259 cavab verm\u0259lidir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>1-ci m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 \u0259traf m\u00fchit m\u0259qs\u0259dl\u0259rin\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli t\u00f6hf\u0259 verilm\u0259si<\/strong> &#8211; f\u0259aliyy\u0259t ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 bir v\u0259 ya bir ne\u00e7\u0259 ekoloji m\u0259qs\u0259d\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli t\u00f6hf\u0259 verdiyini n\u00fcmayi\u015f etdirilm\u0259lidir (m\u0259s\u0259l\u0259n, \u0259n\u0259n\u0259vi enerji m\u0259nb\u0259l\u0259rinin b\u0259rpa olunan enerji il\u0259 \u0259v\u0259z edilm\u0259si v\u0259 ya tullant\u0131 sular\u0131n\u0131n t\u0259mizl\u0259nm\u0259si kimi t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r).<\/p>\n\n\n\n<p><strong>2-ci m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 \u018ftraf M\u00fchit Z\u0259r\u0259rsizliyi (\u018fZV) prinsipinin t\u0259min olunmas\u0131<\/strong> &#8211; f\u0259aliyy\u0259tin icras\u0131 zaman\u0131 bir ekoloji m\u0259qs\u0259d\u0259 t\u00f6hf\u0259 ver\u0259rk\u0259n dig\u0259r ekoloji m\u0259qs\u0259dl\u0259r\u0259 z\u0259r\u0259r vurulmas\u0131na yol verilm\u0259m\u0259lidir (m\u0259s\u0259l\u0259n, enerji s\u0259m\u0259r\u0259liliyi t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259ri zaman\u0131 hava v\u0259 ya su \u00e7irkl\u0259nm\u0259sinin art\u0131r\u0131lmamas\u0131 t\u0259min edilm\u0259lidir).<\/p>\n\n\n\n<p><strong>3-c\u00fc m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 M\u00fcxt\u0259lif Sosial T\u0259l\u0259bl\u0259r (MST) prinsipin\u0259 riay\u0259t etm\u0259<\/strong> &#8211; Taksonomiyaya uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ya\u015f\u0131l f\u0259aliyy\u0259tl\u0259r insan h\u00fcquqlar\u0131na v\u0259 \u0259m\u0259k standartlar\u0131na riay\u0259t etm\u0259lidir. MST iqtisadi f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rin ekoloji m\u0259qs\u0259dl\u0259r\u0259 t\u00f6hf\u0259 ver\u0259rk\u0259n, etik v\u0259 inkl\u00fcziv sosial t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259ri d\u0259 d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259sin\u0259 k\u00f6m\u0259k etm\u0259lidir (m\u0259s\u0259l\u0259n, me\u015f\u0259salma layih\u0259l\u0259ri yerli icmalar\u0131 c\u0259lb etm\u0259li v\u0259 yerd\u0259yi\u015fm\u0259y\u0259 s\u0259b\u0259b olmadan onlar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 qorumal\u0131d\u0131r v\u0259\/v\u0259 ya ya\u015f\u0131l texnologiya t\u0259chizat z\u0259ncirl\u0259ri t\u0259hl\u00fck\u0259siz i\u015f \u015f\u0259raitini t\u0259min etm\u0259li v\u0259 \u0259m\u0259yin istismar\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almal\u0131d\u0131r).<\/p>\n\n\n\n<ul>\n<li><em>Sektorlar \u00fczr\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 meyarlar\u0131 hans\u0131lard\u0131r?<\/em><em><\/em><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Taksonomiya sektorlar \u00fczr\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 meyarlar\u0131n\u0131n detall\u0131 t\u0259hlilini t\u0259qdim edir v\u0259 h\u0259r bir sektor \u00fc\u00e7\u00fcn Texniki Bax\u0131\u015f Meyarlar\u0131 (TBM), <a>\u018fZV<\/a> v\u0259 MST \u0259sas\u0131nda qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 meyarlar\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edir. Bu meyarlar sektorlar\u0131n Taksonomiyaya uy\u011funlu\u011funu qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn al\u0259t rolunu oynay\u0131rlar. Bel\u0259 ki, sektorun \u201cya\u015f\u0131l\u201d kimi t\u0259snif edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 TBM-\u0259, \u018fZV v\u0259 MST prinsipl\u0259rin\u0259 uy\u011fun olmal\u0131d\u0131r. Daha sonra m\u00fcvafiq sektorun Taksonomiyaya uy\u011funlu\u011fu alt\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259 \u00fczr\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259lidir:<\/p>\n\n\n\n<ul>\n<li>sektorun d\u0259qiq m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259si<\/li>\n\n\n\n<li>iqtisadi f\u0259aliyy\u0259t n\u00f6vl\u0259ri t\u0259snifat\u0131 (NACE)[4] kodunun t\u0259yin edilm\u0259si v\u0259 uy\u011funlu\u011fun t\u0259sdiql\u0259nm\u0259si<\/li>\n\n\n\n<li>meyarlar\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259rini anlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn spesifik n\u00fcmun\u0259l\u0259rin v\u0259 m\u00fcvafiq t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259rin n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irilm\u0259si<\/li>\n\n\n\n<li>texniki standartlara uy\u011funlu\u011fun qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si<\/li>\n\n\n\n<li>\u018fZV v\u0259 MST prinsipl\u0259rin\u0259 uy\u011funlu\u011fun qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si<\/li>\n\n\n\n<li>layih\u0259nin texniki standartlara v\u0259 prinsipl\u0259r\u0259 uy\u011funlu\u011funu t\u0259sdiql\u0259y\u0259n s\u0259n\u0259dl\u0259rin sistemli haz\u0131rlanmas\u0131.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Son olaraq vur\u011fulamaq laz\u0131md\u0131r ki, M\u0259rk\u0259zi Bank\u0131n Ya\u015f\u0131l Taksonomiyas\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n dayan\u0131ql\u0131 v\u0259 ya\u015f\u0131l iqtisadiyyata ke\u00e7idini d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n strateji bir al\u0259tdir. Bu Taksonomiya iqtisadi f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rin \u0259traf m\u00fchit\u0259 v\u0259 sosial rifaha m\u00fcsb\u0259t t\u0259sirini t\u0259min etm\u0259kl\u0259, bazar i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n biznesl\u0259ri milli v\u0259 beyn\u0259lxalq dayan\u0131ql\u0131l\u0131q m\u0259qs\u0259dl\u0259rin\u0259 uy\u011fun h\u0259r\u0259k\u0259t etm\u0259y\u0259 t\u0259\u015fviq edir. M\u0259rk\u0259zi Bank\u0131n bu t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc \u00f6lk\u0259nin qlobal iqlim v\u0259 dayan\u0131ql\u0131l\u0131q probleml\u0259rinin h\u0259llind\u0259ki m\u00f6vqeyini m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirir v\u0259 uzunm\u00fcdd\u0259tli ekoloji v\u0259 sosial faydalar\u0131 t\u0259min edir.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p><a id=\"_ftn1\" href=\"#_ftnref1\"><em><strong>[1]<\/strong><\/em><\/a><em> <\/em><a href=\"https:\/\/www.unepfi.org\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Common-Framework-of-Sustainable-Finance-Taxonomies-LAC_-ENG-Executive-Summary.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\" title=\"\"><em>https:\/\/www.unepfi.org\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Common-Framework-of-Sustainable-Finance-Taxonomies-LAC_-ENG-Executive-Summary.pdf<\/em><\/a><br><a id=\"_ftn2\" href=\"#_ftnref2\"><em><strong>[2]<\/strong><\/em><\/a><em> <\/em><a href=\"https:\/\/www.ccap.org\/post\/the-next-wave-global-trends-in-sustainable-finance-taxonomies#:~:text=For%20this%20reason%2C%20sustainable%20finance,easier%20to%20attract%20private%20capital\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\" title=\"\"><em>https:\/\/www.ccap.org\/post\/the-next-wave-global-trends-in-sustainable-finance-taxonomies#:~:text=For%20this%20reason%2C%20sustainable%20finance,easier%20to%20attract%20private%20capital<\/em><\/a><br><a id=\"_ftn3\" href=\"#_ftnref3\"><em><strong>[3]<\/strong><\/em><\/a><em> <\/em><a href=\"https:\/\/www.ccap.org\/post\/the-next-wave-global-trends-in-sustainable-finance-taxonomies#:~:text=For%20this%20reason%2C%20sustainable%20finance,easier%20to%20attract%20private%20capital\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\" title=\"\"><em>https:\/\/www.ccap.org\/post\/the-next-wave-global-trends-in-sustainable-finance-taxonomies#:~:text=For%20this%20reason%2C%20sustainable%20finance,easier%20to%20attract%20private%20capital<\/em><\/a><br>[4] <em>\u0130qtisadi f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rin m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259si \u00fczr\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n statistik t\u0259snifat sistemi<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right\"><em><strong>Leyla Sad\u0131xova<\/strong><\/em><br><em>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Biznes M\u00fchiti v\u0259 Beyn\u0259lxalq Reytinql\u0259r \u00fczr\u0259<br>Komissiyas\u0131n\u0131n ESG standartlar\u0131 \u00fczr\u0259 altqrupunun \u00fczv\u00fc,<br>CSRD Sertifikatla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ESG eksperti<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ya\u015f\u0131l Taksonomiya: dayan\u0131ql\u0131 inki\u015faf v\u0259 ya\u015f\u0131l ke\u00e7id \u00fczr\u0259 strateji h\u0259d\u0259fl\u0259r\u0259 do\u011fru Ya\u015f\u0131l taksonomiyalar n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131md\u0131r? Beyn\u0259lxalq miqyasda ya\u015f\u0131l taksonomiyalar maliyy\u0259 sistemini \u201cya\u015f\u0131lla\u015fd\u0131rmaq\u201d v\u0259 maliyy\u0259 resurslar\u0131n\u0131 dayan\u0131ql\u0131 iqtisadi f\u0259aliyy\u0259tl\u0259r\u0259 y\u00f6n\u0259ltm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn olduqca vacib vasit\u0259dir. Beyn\u0259lxalq&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":10231,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[41],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34060"}],"collection":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=34060"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34060\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":34062,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34060\/revisions\/34062"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/10231"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=34060"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=34060"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=34060"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}