{"id":36218,"date":"2025-05-12T04:00:00","date_gmt":"2025-05-12T01:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/rockvell.com\/?p=36218"},"modified":"2025-05-12T14:42:38","modified_gmt":"2025-05-12T11:42:38","slug":"fidy%c9%99cil%c9%99rl%c9%99-mubariz%c9%99-gunu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rockvell.com\/?p=36218","title":{"rendered":"Fidy\u0259\u00e7il\u0259rl\u0259 m\u00fcbariz\u0259 g\u00fcn\u00fc"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"has-medium-font-size\"><strong>Fidy\u0259\u00e7il\u0259rl\u0259 m\u00fcbariz\u0259 g\u00fcn\u00fc: Kaspersky fidy\u0259 proqram\u0131 h\u00fccumlar\u0131 haqq\u0131nda hesabat t\u0259qdim edib<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>12 may \u2013 \u00dcmumd\u00fcnya Fidy\u0259 Proqramlar\u0131 il\u0259 M\u00fcbariz\u0259 G\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Kaspersky bu g\u00fcn\u00fcn \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 fidy\u0259 proqram\u0131 h\u00fccumlar\u0131na dair illik qlobal hesabat\u0131n\u0131 d\u0259rc edir.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Kaspersky m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada fidy\u0259 proqram\u0131 h\u00fccumlar\u0131n\u0131 t\u0259hlil edibl\u0259r. \u201c<a href=\"https:\/\/www.kaspersky.ru\/ksn\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\" title=\"\">Kaspersky Security Network<\/a>\u201d xidm\u0259tinin m\u0259lumatlar\u0131na g\u00f6r\u0259, 2024-c\u00fc ild\u0259 bel\u0259 hadis\u0259l\u0259rin \u0259n y\u00fcks\u0259k nisb\u0259ti Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259 qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b. \u018fn a\u015fa\u011f\u0131 g\u00f6st\u0259ricil\u0259r Avropada m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. Qlobal miqyasda fidy\u0259 proqramlar\u0131n\u0131n h\u00fccumlar\u0131 il\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fan istifad\u0259\u00e7il\u0259rin pay\u0131 2023-c\u00fc ild\u0259n 2024-c\u00fc il\u0259 q\u0259d\u0259r 0,02 faiz artaraq 0,44%-\u0259 \u00e7at\u0131b. M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r qeyd edirl\u0259r ki, faiz g\u00f6st\u0259ricisind\u0259 insidentl\u0259rin say\u0131 nisb\u0259t\u0259n a\u015fa\u011f\u0131 s\u0259viyy\u0259d\u0259 qal\u0131r, \u00e7\u00fcnki t\u0259cav\u00fczkarlar \u00e7ox vaxt bel\u0259 z\u0259r\u0259rli proqramlar\u0131 k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 yaym\u0131rlar, yaln\u0131z \u00f6zl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn faydal\u0131 olan h\u0259d\u0259fl\u0259r\u0259 h\u00fccum edirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130nterpol v\u0259 Kaspersky-nin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 2020-ci ild\u0259n etibar\u0259n 12 may tarixi \u00dcmumd\u00fcnya Fidy\u0259 Proqramlar\u0131 il\u0259 M\u00fcbariz\u0259 G\u00fcn\u00fc elan edilib. Onun m\u0259qs\u0259di fidy\u0259 proqram\u0131 h\u00fccum\u00fc t\u0259hl\u00fck\u0259si haqq\u0131nda m\u0259lumatl\u0131l\u0131\u011f\u0131 art\u0131rmaq, bu c\u00fcr h\u00fccumlar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq v\u0259 onlara cavab verm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n yax\u015f\u0131 t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259ri t\u0259bli\u011f etm\u0259kdir. Tarix t\u0259sad\u00fcf\u0259n se\u00e7ilm\u0259yib: \u0259n b\u00f6y\u00fck fidy\u0259 proqram\u0131 \u201cepidemiyas\u0131\u201d kimi tarix\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f \u201cWannaCry\u201d 12 may 2017-ci ild\u0259 pik h\u0259ddin\u0259 \u00e7at\u0131b.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"682\" src=\"https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Kaspersky-2.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-8743\" style=\"width:393px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Kaspersky-2.png 1024w, https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Kaspersky-2-300x200.png 300w, https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Kaspersky-2-768x512.png 768w, https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Kaspersky-2-360x240.png 360w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p><strong>Yax\u0131n \u015e\u0259rq v\u0259 Asiya-Sakit Okean regionlar\u0131<\/strong>. Bu regionlarda ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259rin y\u00fcks\u0259k nisb\u0259ti s\u00fcr\u0259tli r\u0259q\u0259msal transformasiya v\u0259 \u00f6lk\u0259l\u0259rin kibert\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin m\u00fcxt\u0259lif s\u0259viyy\u0259l\u0259rind\u0259 yetkinlik s\u0259viyy\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Asiya-Sakit Okean regionundak\u0131 iri m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259r tez-tez h\u0259d\u0259fli h\u00fccumlara m\u0259ruz qal\u0131r v\u0259 bu h\u00fccumlar \u0259sas\u0259n s\u0259naye sektoru da daxil olmaqla biznesl\u0259ri h\u0259d\u0259f al\u0131r. Bu, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 iqtisadiyyat\u0131 inki\u015faf ed\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 v\u0259 informasiya t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi sah\u0259sind\u0259 qanunvericiliyin yenic\u0259 inki\u015faf etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259r\u0259 aiddir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Afrika<\/strong>. Fidy\u0259 proqramlar\u0131 Afrikada r\u0259q\u0259msalla\u015fman\u0131n a\u015fa\u011f\u0131 s\u0259viyy\u0259si v\u0259 yerli iqtisadiyyat\u0131n x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri s\u0259b\u0259bind\u0259n istifad\u0259\u00e7il\u0259r\u0259 daha az h\u00fccum edir &#8211; bu amill\u0259r say\u0259sind\u0259 t\u0259cav\u00fczkarlar \u00fc\u00e7\u00fcn potensial maraql\u0131 h\u0259d\u0259fl\u0259rin say\u0131 az olaraq qal\u0131r. Bununla bel\u0259, C\u0259nubi Afrika v\u0259 Nigeriya kimi b\u0259zi \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 bu tip h\u00fccumlar artmaqdad\u0131r. Bu tendensiya x\u00fcsusil\u0259 istehsalat, maliyy\u0259 v\u0259 d\u00f6vl\u0259t sektorlar\u0131nda n\u0259z\u0259r\u0259 \u00e7arp\u0131r. Bununla yana\u015f\u0131, b\u00fct\u00fcn t\u0259\u015fkilatlar kibert\u0259hdidl\u0259r haqq\u0131nda kifay\u0259t q\u0259d\u0259r m\u0259lumatl\u0131 deyil v\u0259 \u00f6zl\u0259rini qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131mi resurslardan korluq \u00e7\u0259kirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Lat\u0131n Amerikas\u0131<\/strong>. Bu b\u00f6lg\u0259d\u0259 fidy\u0259 proqram\u0131 h\u00fccumlar\u0131 il\u0259 \u0259n \u00e7ox rastla\u015fan \u00f6lk\u0259l\u0259r Braziliya, Argentina, \u00c7ili v\u0259 Meksikad\u0131r. \u0130stehsalat v\u0259 d\u00f6vl\u0259t sektorlar\u0131, aqrar-s\u0259naye kompleksi m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri, o c\u00fcml\u0259d\u0259n enerji v\u0259 p\u0259rak\u0259nd\u0259 sat\u0131\u015f biznesl\u0259ri bu h\u00fccumlara m\u0259ruz qal\u0131r. Eyni zamanda, yerli iqtisadi \u015f\u0259rait\u0259 g\u00f6r\u0259 bu regiondak\u0131 t\u0259\u015fkilatlar t\u0259cav\u00fczkarlar\u0131 daha az maraqland\u0131r\u0131r, \u00e7\u00fcnki potensial fidy\u0259 m\u0259bl\u0259\u011fl\u0259ri \u00e7ox b\u00f6y\u00fck olmaya bil\u0259r. Bununla bel\u0259, \u015firk\u0259tl\u0259r r\u0259q\u0259msal texnologiyalara getdikc\u0259 daha \u00e7ox m\u00fcraci\u0259t etdikc\u0259, fidy\u0259 t\u0259l\u0259bi il\u0259 kiberh\u00fccumlar\u0131n ehtimal\u0131 art\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Rusiya v\u0259 MDB<\/strong>. Regionda \u201c<a href=\"https:\/\/securelist.com\/head-mare-hacktivists\/113555\/\">Head Mare<\/a>\u201d v\u0259 \u201c<a href=\"https:\/\/securelist.com\/twelve-group-unified-kill-chain\/113877\/\">Twelve<\/a>\u201d kimi haktivist qruplar f\u0259ald\u0131r. T\u0259\u015fkilatlara h\u00fccum etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn onlar \u201cLockBit 3.0\u201d kimi fidy\u0259 proqramlar\u0131ndan da istifad\u0259 edirl\u0259r. T\u0259cav\u00fczkarlar \u00fc\u00e7\u00fcn prioritet h\u0259d\u0259fl\u0259r istehsalat, d\u00f6vl\u0259t sektoru v\u0259 p\u0259rak\u0259nd\u0259 sat\u0131\u015f biznesidir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Avropa<\/strong>. Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259ri d\u0259 fidy\u0259 proqram\u0131 h\u00fccumlar\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259si il\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259dir, kiberh\u00fccumlar tez-tez istehsalat, h\u00f6kum\u0259t v\u0259 t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rini h\u0259d\u0259f al\u0131r. \u0130nformasiya t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi sah\u0259sind\u0259 t\u0259kmil qanunvericilik, insidentl\u0259r\u0259 tutarl\u0131 reaksiya, kibert\u0259hdidl\u0259rd\u0259n x\u0259b\u0259rdar olmaq, etibarl\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik sisteml\u0259rind\u0259n istifad\u0259 v\u0259 iqtisadiyyat\u0131n diversifikasiyas\u0131 &#8211; b\u00fct\u00fcn bunlar regionda fidy\u0259 proqramlar\u0131na qar\u015f\u0131 m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 k\u00f6m\u0259k edir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Fidy\u0259 proqram\u0131 h\u00fccumlar\u0131nda \u0259sas tendensiyalar<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>T\u0259cav\u00fczkarlar fidy\u0259 t\u0259l\u0259bi \u00fc\u00e7\u00fcn sxeml\u0259r haz\u0131rlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn getdikc\u0259 daha \u00e7ox s\u00fcni intellektd\u0259n istifad\u0259 edirl\u0259r<\/strong>. Bunu 2024-c\u00fc ilin sonlar\u0131nda meydana \u00e7\u0131xan v\u0259 tez bir zamanda \u015f\u00f6hr\u0259t qazanan \u201cFunkSec\u201d qrupunun n\u00fcmun\u0259si d\u0259 t\u0259sdiql\u0259yir. \u201cFunkSec\u201d fidy\u0259 proqram\u0131 bir xidm\u0259t kimi (ransomware-as-a-service-RaaS) modelind\u0259 i\u015fl\u0259yir v\u0259 m\u0259lumatlar\u0131n \u015fifr\u0259l\u0259nm\u0259sini m\u0259lumat o\u011furlu\u011fu il\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259r\u0259k ikiqat maliyy\u0259 q\u0259sbi taktikas\u0131ndan istifad\u0259 edir. Qrupun h\u0259d\u0259fl\u0259rin\u0259 Avropa v\u0259 Asiyada d\u00f6vl\u0259t sektoru t\u0259\u015fkilatlar\u0131, h\u0259m\u00e7inin \u0130T, maliyy\u0259 v\u0259 t\u0259hsil sektorlar\u0131 daxildir. \u201cFunkSec\u201d s\u00fcni intellekt\u0259 \u0259saslanan al\u0259tl\u0259rd\u0259n geni\u015f istifad\u0259si il\u0259 tan\u0131n\u0131r. X\u00fcsusil\u0259, qrup t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanm\u0131\u015f fidy\u0259 h\u00fccumu kodunda b\u00f6y\u00fck dil modell\u0259rind\u0259n (LLM) istifad\u0259 il\u0259 yarad\u0131lan \u015f\u0259rhl\u0259r var. Bu yolla t\u0259cav\u00fczkarlar sxemin inki\u015faf prosesini t\u0259kmill\u0259\u015fdirm\u0259yi v\u0259 a\u015fkarlanman\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alma\u011f\u0131 h\u0259d\u0259fl\u0259yirl\u0259r. \u018fn\u0259n\u0259vi olaraq milyon dollarl\u0131q fidy\u0259 t\u0259l\u0259b ed\u0259n qruplardan f\u0259rqli olaraq \u201cFunkSec\u201d k\u00fctl\u0259vi yana\u015fmadan istifad\u0259 edir v\u0259 qurbanlardan az miqdarda pul t\u0259l\u0259b edir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Fidy\u0259 proqram\u0131 h\u00fccumlar\u0131ndan g\u0259lirl\u0259r azal\u0131r, amma m\u0259lumatlara giri\u015fi b\u0259rpa etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6d\u0259nil\u0259n orta fidy\u0259 m\u0259bl\u0259\u011fi artmaqdad\u0131r<\/strong>. \u201cChainalysis\u201d analitik firmas\u0131n\u0131n m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, fidy\u0259\u00e7il\u0259r 2023-c\u00fc ild\u0259ki rekord 1,25 milyard dollarla m\u00fcqayis\u0259d\u0259 2024-c\u00fc ild\u0259 c\u0259mi 813 milyon dollar \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259y\u0259 nail olublar. Eyni zamanda, orta fidy\u0259 m\u0259bl\u0259\u011fi bir yar\u0131m d\u0259f\u0259 artaraq 4 milyon AB\u015e dollar\u0131na \u00e7at\u0131b. Bu dinamika t\u0259cav\u00fczkarlar\u0131n daha b\u00f6y\u00fck m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri h\u0259d\u0259f ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259sdiql\u0259yir. \u201cSophos\u201d h\u0259m\u00e7inin qeyd edir ki, 2024-c\u00fc ild\u0259 fidy\u0259 \u00f6d\u0259y\u0259n t\u0259\u015fkilatlar\u0131n say\u0131 art\u0131b. Baxmayaraq ki, dig\u0259r analitik \u015firk\u0259tl\u0259r \u0259ks n\u0259tic\u0259y\u0259 g\u0259libl\u0259r: qurbanlar t\u0259cav\u00fczkarlar\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 cavab verm\u0259y\u0259 daha az meylli olublar. M\u0259s\u0259l\u0259n, \u201cCoveware\u201d\u0259 g\u00f6r\u0259, 2024-c\u00fc ilin son r\u00fcb\u00fcnd\u0259 h\u00fccumla \u00fczl\u0259\u015f\u0259r\u0259k m\u0259lumatlar\u0131n b\u0259rpas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn fidy\u0259 \u00f6d\u0259m\u0259y\u0259 q\u0259rar ver\u0259n \u015firk\u0259tl\u0259rin pay\u0131 azal\u0131b v\u0259 rekord minimuma &#8211; 25%-\u0259 \u00e7at\u0131b. Bir il \u0259vv\u0259l bu r\u0259q\u0259m 29% olub. Bu dinamika daha h\u00fcquq-m\u00fchafiz\u0259 orqanlar\u0131n\u0131n daha f\u0259al m\u00fcdaxil\u0259si, t\u0259kmill\u0259\u015fdirilmi\u015f kibert\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 cinay\u0259tkarlara \u00f6d\u0259ni\u015fl\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alan qaydalarla izah olunur.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u201cRaaS\u201d modeli h\u0259l\u0259 d\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil edir<\/strong>. Bu, t\u0259cav\u00fczkarlara texniki mane\u0259l\u0259ri d\u0259f etm\u0259y\u0259 k\u00f6m\u0259k edir v\u0259 fidy\u0259 proqram\u0131n\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131 asanla\u015fd\u0131r\u0131r. 2024-c\u00fc ild\u0259 \u201cRansomHub\u201d kimi qruplar fidy\u0259ni b\u00f6lm\u0259k imkan\u0131 il\u0259 z\u0259r\u0259rli proqram, texniki d\u0259st\u0259k v\u0259 ortaq proqramlar\u0131 t\u0259klifl\u0259rind\u0259 u\u011furlu olub. \u201cRaaS\u201d modeli geni\u015f texniki bacar\u0131qlar\u0131 olmayan t\u0259cav\u00fczkarlara m\u00fcr\u0259kk\u0259b h\u00fccumlar h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259y\u0259 imkan verir. Bu da 2024-c\u00fc ild\u0259 bir \u00e7ox yeni qruplar\u0131n yaranmas\u0131na s\u0259b\u0259b olub.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Fidy\u0259 proqramlar\u0131 qeyri-standart z\u0259iflikl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 inki\u015faf ed\u0259c\u0259k<\/strong>. \u018fn bariz n\u00fcmun\u0259l\u0259rd\u0259n biri veb-kamera vasit\u0259sil\u0259 fidy\u0259 proqram\u0131ndan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k h\u00fccum t\u0259\u015fkil ed\u0259n \u201cAkira\u201d qrupudur. Bu cihaz a\u015fkarlama sisteml\u0259rind\u0259n yan ke\u00e7m\u0259k v\u0259 daxili \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259r\u0259 n\u00fcfuz etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edilib. T\u0259cav\u00fczkarlar, \u00e7ox g\u00fcman ki, kibert\u0259hl\u00fck\u0259sizlik bax\u0131m\u0131ndan h\u0259mi\u015f\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r diqq\u0259t yetirilm\u0259y\u0259n giri\u015f n\u00f6qt\u0259l\u0259rini h\u0259d\u0259f\u0259 alacaqlar. Bu siyah\u0131ya IoT (\u0259\u015fyalar\u0131n internet) cihazlar\u0131, a\u011f\u0131ll\u0131 qadcetl\u0259r v\u0259 ya i\u015f yerind\u0259 d\u00fczg\u00fcn qurulmam\u0131\u015f avadanl\u0131qlar daxil ola bil\u0259r. T\u0259\u015fkilatlar yeni t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik al\u0259tl\u0259rini t\u0259tbiq etdikc\u0259 qruplar \u00f6z taktikalar\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015f\u0259c\u0259k. \u015e\u0259b\u0259k\u0259 daxilind\u0259 gizli k\u0259\u015ffiyyata v\u0259 \u00fcf\u00fcqi yerd\u0259yi\u015fm\u0259y\u0259 x\u00fcsusi diqq\u0259t yetiril\u0259c\u0259k ki, bu da t\u0259cav\u00fczkarlara fidy\u0259 proqramlar\u0131n\u0131 daha d\u0259qiq yerl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 imkan ver\u0259c\u0259k. Bu, z\u0259r\u0259rli proqramlar\u0131n a\u015fkar edilm\u0259sini v\u0259 t\u0259hdidl\u0259r\u0259 vaxt\u0131nda cavab verm\u0259yi \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fdir\u0259c\u0259k.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Fidy\u0259 proqramlar\u0131 t\u0259\u015fkilatlar \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n ciddi kibert\u0259hdidl\u0259rd\u0259n biridir. Bu c\u00fcr proqramlardan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k kibercinay\u0259tkarlar d\u00fcnyan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif miqyasl\u0131 \u015firk\u0259tl\u0259rin\u0259 h\u00fccum edirl\u0259r. Hesabatda vur\u011fulanan \u0259n narahatedici tendensiyalardan biri qeyri-\u0259n\u0259n\u0259vi giri\u015f n\u00f6qt\u0259l\u0259rind\u0259n istifad\u0259dir. \u00c7ox vaxt onlar\u0131n m\u00fchafiz\u0259sin\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r diqq\u0259t yetirilmir ki, bu da t\u0259cav\u00fczkarlar\u0131n diqq\u0259tini c\u0259lb edir. T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi t\u0259min etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259b\u0259k\u0259nin seqmentin\u0259, real vaxt rejimind\u0259 m\u0259lumatlar\u0131n monitorinqi sisteml\u0259rin\u0259 ehtiyac var. Kibert\u0259hl\u00fck\u0259sizlik haqq\u0131nda m\u0259lumatl\u0131l\u0131\u011f\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 qoruyucu texnologiyalara s\u0259rmay\u0259 qoymaq q\u0259d\u0259r vacibdir\u201d, &#8211; dey\u0259 Kaspersky GReAT-\u0131n Rusiyadak\u0131 r\u0259hb\u0259ri Dmitri Qalov qeyd edir.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Fidy\u0259 h\u00fccumu t\u0259hdidl\u0259ri t\u0259kam\u00fcl etm\u0259kd\u0259 v\u0259 daha da t\u0259kmill\u0259\u015fm\u0259kd\u0259 davam edir &#8211; t\u0259cav\u00fczkarlar s\u00fcni intellektd\u0259n, qeyri-standart z\u0259iflikl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 edir v\u0259 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t edirl\u0259r. Az\u0259rbaycan \u0259n \u00e7ox h\u00fccuma m\u0259ruz qalan regionlara daxil olmasa da, biz rahatla\u015fa bilm\u0259rik: h\u0259d\u0259fli kiberh\u00fccum hallar\u0131 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 d\u0259 qeyd\u0259 al\u0131n\u0131r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n istifad\u0259\u00e7il\u0259rin biznesd\u0259 v\u0259 g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yatda h\u0259m t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik, h\u0259m d\u0259 r\u0259q\u0259msal sisteml\u0259rin daim yenil\u0259nm\u0259sin\u0259 diqq\u0259t yetirm\u0259si \u00e7ox vacibdir\u201d, &#8211; dey\u0259 Kaspersky-nin Az\u0259rbaycandak\u0131 r\u0259smi n\u00fcmay\u0259nd\u0259si M\u00fc\u015fviq M\u0259mm\u0259dov \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 bildirir.<\/p>\n\n\n\n<p>Fidy\u0259 proqramlar\u0131 il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparmaq \u00fc\u00e7\u00fcn Kaspersky t\u0259\u015fkilatlara h\u0259m\u00e7inin t\u00f6vsiy\u0259 edir:<\/p>\n\n\n\n<ul>\n<li>T\u0259cav\u00fczkarlar\u0131n daxili \u015f\u0259b\u0259k\u0259y\u0259 n\u00fcfuz etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 z\u0259iflikl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 etm\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fct\u00fcn cihazlarda proqram t\u0259minat\u0131n\u0131 m\u00fct\u0259madi olaraq yenil\u0259yin;<\/li>\n\n\n\n<li>M\u00fcdafi\u0259 strategiyas\u0131n\u0131n bir hiss\u0259si kimi internetd\u0259 m\u0259lumat s\u0131zmas\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131 <a href=\"https:\/\/encyclopedia.kaspersky.ru\/glossary\/lateral-movement\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\" title=\"\">\u00fcf\u00fcqi yerd\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259rin<\/a> a\u015fkarlanmas\u0131na diqq\u0259t yetirin. Daxili \u015f\u0259b\u0259k\u0259y\u0259 qo\u015fulan t\u0259cav\u00fczkarlar\u0131 d\u0259rhal a\u015fkar etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7\u0131x\u0131\u015f trafikin\u0259 diqq\u0259tl\u0259 n\u0259zar\u0259t edin;<\/li>\n\n\n\n<li>T\u0259cav\u00fczkarlar\u0131n d\u0259yi\u015fdir\u0259 bilm\u0259y\u0259c\u0259yi m\u0259lumatlar\u0131n oflayn ehtiyat n\u00fcsx\u0259l\u0259rini yarad\u0131n. Ehtiyac yarand\u0131qda v\u0259 ya hadis\u0259 ba\u015f verdikd\u0259 onlara s\u00fcr\u0259tli giri\u015fi t\u0259min edin;<\/li>\n\n\n\n<li>SOC komandalar\u0131na t\u0259cav\u00fczkarlar\u0131n \u0259n son taktikalar\u0131, texnikalar\u0131 v\u0259 prosedurlar\u0131 (TI) haqq\u0131nda <a href=\"https:\/\/www.kaspersky.ru\/enterprise-security\/threat-intelligence\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\" title=\"\">\u0259n son m\u0259lumatlara<\/a> \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 t\u0259min edin v\u0259 x\u00fcsusi t\u0259liml\u0259r vasit\u0259sil\u0259 onlar\u0131n bacar\u0131qlar\u0131n\u0131 m\u00fcnt\u0259z\u0259m olaraq art\u0131r\u0131n;<\/li>\n\n\n\n<li>\u201c<a href=\"https:\/\/www.kaspersky.ru\/enterprise-security\/symphony\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\" title=\"\">Kaspersky Symphony<\/a>\u201d kimi geni\u015f spektrli kibert\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 \u015firk\u0259tl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259rt\u0259r\u0259fli m\u00fcdafi\u0259d\u0259 t\u0259min ed\u0259n h\u0259ll\u0259r x\u0259ttind\u0259n istifad\u0259 edin. Bu m\u0259hsul x\u0259tti real vaxt rejimind\u0259 qorunma, t\u0259hdidl\u0259rin h\u0259rt\u0259r\u0259fli g\u00f6r\u00fcnm\u0259si, ara\u015fd\u0131rma v\u0259 EDR v\u0259 XDR sinfind\u0259 cavab t\u0259dbirl\u0259ri t\u0259min edir. \u0130st\u0259nil\u0259n miqyasda v\u0259 s\u0259nayed\u0259 olan t\u0259\u015fkilatlar \u00fc\u00e7\u00fcn uy\u011fundur, \u00e7\u00fcnki o, biznesin ehtiyaclar\u0131ndan v\u0259 resurslar\u0131ndan as\u0131l\u0131 olaraq bir ne\u00e7\u0259 s\u0259viyy\u0259li m\u00fcdafi\u0259ni t\u0259min edir;<\/li>\n\n\n\n<li>\u0130\u015f\u00e7il\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn kibert\u0259hl\u00fck\u0259sizlik t\u0259limi ke\u00e7in. Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259, m\u0259s\u0259l\u0259n, <a href=\"https:\/\/www.kaspersky.ru\/small-to-medium-business-security\/security-awareness-platform\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\" title=\"\">Kaspersky Automated Security Awareness Platform<\/a> onlayn platformas\u0131ndan istifad\u0259 ed\u0259 bil\u0259rsiniz.<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Fidy\u0259\u00e7il\u0259rl\u0259 m\u00fcbariz\u0259 g\u00fcn\u00fc: Kaspersky fidy\u0259 proqram\u0131 h\u00fccumlar\u0131 haqq\u0131nda hesabat t\u0259qdim edib 12 may \u2013 \u00dcmumd\u00fcnya Fidy\u0259 Proqramlar\u0131 il\u0259 M\u00fcbariz\u0259 G\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Kaspersky bu g\u00fcn\u00fcn \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 fidy\u0259 proqram\u0131 h\u00fccumlar\u0131na dair illik qlobal hesabat\u0131n\u0131 d\u0259rc edir. Kaspersky m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":8743,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36218"}],"collection":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=36218"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36218\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":36219,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/36218\/revisions\/36219"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/8743"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=36218"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=36218"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=36218"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}