{"id":4771,"date":"2022-11-01T10:15:00","date_gmt":"2022-11-01T07:15:00","guid":{"rendered":"https:\/\/rockvell.com\/?p=4771"},"modified":"2023-02-18T01:27:01","modified_gmt":"2023-02-17T22:27:01","slug":"nitq-qusurlari-il%c9%99-mubariz%c9%99","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rockvell.com\/?p=4771","title":{"rendered":"Nitq q\u00fcsurlar\u0131 il\u0259 m\u00fcbariz\u0259"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"has-medium-font-size\"><strong>Nitq q\u00fcsurlar\u0131 il\u0259 m\u00fcbariz\u0259<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u018ffsuslar olsun ki, \u00e7ox zaman valideynl\u0259r u\u015faqlar\u0131n nitq q\u00fcsurlar\u0131na ciddi yana\u015fm\u0131r, bu hala ya\u015fdan ir\u0259li g\u0259l\u0259n ke\u00e7ici bir problem kimi baxaraq onun zamanla aradan qalxaca\u011f\u0131n\u0131, b\u0259z\u0259n is\u0259 nitq probleminin h\u0259llinin m\u00fcmk\u00fcns\u00fcz oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrl\u0259r. Amma valideynl\u0259rin s\u0259hv yana\u015fmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 nitq q\u00fcsurlar\u0131n\u0131n vaxt\u0131nda aradan qald\u0131r\u0131lmamas\u0131 sonradan u\u015faqlar\u0131n sosial c\u0259miyy\u0259t\u0259 uy\u011funla\u015fmas\u0131nda da m\u00fc\u0259yy\u0259n \u00e7\u0259tinlikl\u0259r yarad\u0131r. \u018fks\u0259r hallarda bu kimi probleml\u0259rin \u0259sas a\u00e7ar\u0131 pe\u015f\u0259kar loqopedl\u0259rin \u0259lind\u0259 olur.<\/em><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"605\" height=\"756\" src=\"https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/1652036549406.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-4775\" srcset=\"https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/1652036549406.jpg 605w, https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/1652036549406-240x300.jpg 240w, https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/1652036549406-360x450.jpg 360w\" sizes=\"(max-width: 605px) 100vw, 605px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong><em>M\u00fcraci\u0259t vaxt\u0131nda edil\u0259rs\u0259, anadang\u0259lm\u0259 nitq q\u00fcsurlar\u0131n\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr<\/em><\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p>Bel\u0259 pe\u015f\u0259kar m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rd\u0259n biri Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259r 1 sayl\u0131 lal-kar u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn internat m\u0259kt\u0259binin, el\u0259c\u0259 d\u0259 \u201cElbite\u201d, \u201cMegaschool\u201d \u00f6z\u0259l t\u0259dris m\u0259rk\u0259zl\u0259rinin v\u0259 \u201cLearning kids\u201d ba\u011f\u00e7as\u0131n\u0131n loqopedi <strong><a href=\"https:\/\/www.instagram.com\/nigar.loqoped.megaschool\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\" title=\"\">Nigar \u018fbilova<\/a><\/strong>d\u0131r. Loqopedin dedikl\u0259rind\u0259n bel\u0259 m\u0259lum olur ki, \u0259slind\u0259, s\u0259hv\u0259n \u00f6m\u00fcrl\u00fck nitq q\u00fcsuru kimi baxd\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir \u00e7ox probleml\u0259r q\u0131sa zaman \u0259rzind\u0259 h\u0259ll edil\u0259 bil\u0259r.<br>\u0130llik \u0259m\u0259k f\u0259aliyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 nitq q\u00fcsurlu u\u015faqlarla pe\u015f\u0259karcas\u0131na i\u015fl\u0259y\u0259n loqoped \u00f6z t\u0259cr\u00fcb\u0259sin\u0259 \u0259saslanaraq deyir ki, problemin ayd\u0131nla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn u\u015faq konstitusiya edilir, nitq q\u00fcsurlar\u0131n\u0131n yaranma s\u0259b\u0259bl\u0259ri ara\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r v\u0259 d\u0259qiq diaqnoz qoyulur. Valideynl\u0259r\u0259 h\u0259tta problemin hans\u0131 m\u00fcdd\u0259td\u0259 aradan qald\u0131r\u0131laca\u011f\u0131 da \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n deyilir. 30, 45 d\u0259qiq\u0259lik v\u0259 ya 1 saatl\u0131q seanslara yaz\u0131lan loqopedla psixoloq-loqoped, yoxsa loqoped-nevropatoloqun i\u015fl\u0259m\u0259li oldu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edilir. Do\u011fru diaqnoz v\u0259 artikilyastik gimnastikan\u0131n t\u0259\u015fkili, zondlarla i\u015f, refleksoloji masaj, tibbi m\u00fcalic\u0259 sonda al\u0131nan g\u00f6z\u0259l n\u0259tic\u0259nin t\u0259minat\u0131d\u0131r.<br>Nitq q\u00fcsurlu u\u015faqlara qoyulan diaqnozlara g\u0259ldikd\u0259, bunlar alaliya, dislaliya, dizartiriya, anartiriya, afaziya, rinolaliya, afaziya, leqonevroz (k\u0259k\u0259l\u0259m\u0259), taxilaliya (s\u00fcr\u0259tli dan\u0131\u015f\u0131q), bradilaliya, \u00fcmumi nitq geriliyi, mutizm (psixoloji travma say\u0131lan nitqd\u0259n imtina), karl\u0131q- a\u011f\u0131r e\u015fitm\u0259, autizm, daun-xromosom art\u0131ql\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Alaliya ana b\u0259tnind\u0259 v\u0259 ya u\u015fa\u011f\u0131n ilkin inki\u015faf d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 beyin qab\u0131\u011f\u0131n\u0131n nitq zonas\u0131n\u0131n z\u0259d\u0259l\u0259nm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 nitqin olmamas\u0131, dislaliya normal e\u015fitm\u0259 v\u0259 nitq aparat\u0131n\u0131n normal inervasiyasi zaman\u0131 s\u0259s t\u0259l\u0259ff\u00fcz\u00fcnun pozulmas\u0131, dizartiriya ba\u015f-beyin qab\u0131\u011f\u0131n\u0131n lokal z\u0259d\u0259l\u0259nm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 art\u0131q formala\u015fm\u0131\u015f nitqin itirilm\u0259sidir. Rinolaliya nitq aparat\u0131n\u0131n anatomik-fizioloji q\u00fcsuru il\u0259 ba\u011fl\u0131 s\u0259sin<br>v\u0259 t\u0259l\u0259ff\u00fcz\u00fcn pozulmas\u0131, afaziya-ba\u015f beyin qab\u0131\u011f\u0131n\u0131n lokal z\u0259d\u0259l\u0259nm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 nitq aparat\u0131n\u0131n tam f\u0259aliyy\u0259tsizliyi n\u0259tic\u0259sind\u0259 nitqin olmamas\u0131, loqonevroz (k\u0259k\u0259l\u0259m\u0259) nitq aparat\u0131n\u0131n \u0259z\u0259l\u0259sinin q\u0131colmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 nitqin tempinin v\u0259 ritminin pozulmas\u0131, \u00fcmumi nitq geriliyi nitq sisteminin nitqin t\u0259l\u0259ff\u00fcz v\u0259 m\u0259na t\u0259r\u0259fini t\u0259\u015fkil ed\u0259n b\u00fct\u00fcn komponentl\u0259rinin formala\u015fmas\u0131n\u0131n pozulmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 yaranan m\u00fcr\u0259kk\u0259b nitq q\u00fcsurudur. Mutizm daha \u00e7ox psixoloji bir durumdur. H\u0259r hans\u0131 bir psixoloji travma n\u0259tic\u0259sind\u0259 nitqd\u0259n imtina ba\u015f verir. Karl\u0131q-a\u011f\u0131r e\u015fitm\u0259 ba\u015f-beyind\u0259 e\u015fitm\u0259 m\u0259rk\u0259zinin z\u0259d\u0259l\u0259nm\u0259si v\u0259 ya e\u015fitm\u0259 aparat\u0131nda olan q\u00fcsur n\u0259tic\u0259sind\u0259 u\u015fa\u011f\u0131n e\u015fitm\u0259m\u0259si v\u0259 ya a\u011f\u0131r e\u015fitm\u0259sidir. Nitq q\u00fcsurlar\u0131n\u0131n yaranma s\u0259b\u0259bl\u0259ri haqq\u0131nda dan\u0131\u015fan N.\u018fbilova qeyd edir ki, nitq m\u0259rk\u0259zi v\u0259 pereferik nitq orqanlar\u0131ndan ibar\u0259t m\u00fcr\u0259kk\u0259b anatomik-fizioloji aparat\u0131n k\u00f6m\u0259yi il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilir. M\u0259rk\u0259zi orqan ba\u015f-beyin v\u0259 \u0259sas\u0259n b\u00f6y\u00fck yar\u0131mk\u00fcr\u0259l\u0259rin qab\u0131\u011f\u0131ndan ibar\u0259tdir: \u201cNitq insanlar\u0131n anadang\u0259lm\u0259 qabiliyy\u0259ti deyil. O, u\u015fa\u011f\u0131n inki\u015faf\u0131 il\u0259 t\u0259dric\u0259n formala\u015f\u0131r. Dem\u0259li, nitq \u0259trafdak\u0131 bir ne\u00e7\u0259 faktordan ibar\u0259tdir. U\u015fa\u011f\u0131n nitqi 5 ya\u015f\u0131na kimi formala\u015f\u0131r. Nitq t\u0259qlid etm\u0259kl\u0259 inki\u015faf edir. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u0259trafdak\u0131lar\u0131n nitqi s\u0259lis, d\u00fczg\u00fcn, g\u00f6z\u0259l olmal\u0131d\u0131r. U\u015fa\u011f\u0131n nitqinin formala\u015fmas\u0131 prosesin\u0259 d\u00fczg\u00fcn m\u00fcdaxil\u0259 olunmamas\u0131 \u0259ks\u0259r hallarda inki\u015faf geriliyin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r. Nitqin s\u0259sl\u0259ri artikilyasiya orqanlar\u0131n\u0131n m\u00fcr\u0259kk\u0259b h\u0259r\u0259k\u0259t kompleksi n\u0259tic\u0259sind\u0259 yaran\u0131r. H\u0259l\u0259 lap ilk g\u00fcnl\u0259rind\u0259n ba\u015flayaraq u\u015faq dili, doda\u011f\u0131 v\u0259 \u00e7\u0259n\u0259si il\u0259 m\u00fcxt\u0259lif artikulyator-mimik h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259r edir. 2-3 ay\u0131nda u\u015faq s\u0259sl\u0259ri artikilyasiya etm\u0259k c\u0259hdl\u0259ri g\u00f6st\u0259rir. Bu, q\u0131\u011f\u0131lt\u0131 adlan\u0131r. \u018fg\u0259r u\u015fa\u011f\u0131n artikilyasiya aparat\u0131nda bir problem olarsa, bu onun qidalanmas\u0131nda \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k. U\u015fa\u011f\u0131n 1-11 ayl\u0131q d\u00f6vr\u00fcn\u00fc \u0259hat\u0259 ed\u0259n m\u0259rh\u0259l\u0259 nitq\u0259 haz\u0131rl\u0131q m\u0259rh\u0259l\u0259si adlan\u0131r. 1 ya\u015f\u0131ndan ba\u015flayaraq, u\u015fa\u011f\u0131n nitqinin inki\u015faf d\u00f6vr\u00fc ba\u015flay\u0131r\u201d.<br>Loqopedin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, nitqin inki\u015faf\u0131 d\u00f6vr\u00fc nitqin fonetik leksik v\u0259 qrammatik c\u0259h\u0259td\u0259n inki\u015faf d\u00f6vr\u00fcd\u00fcr. Bu d\u00f6vrd\u0259 aktiv l\u00fc\u011f\u0259tl\u0259 yana\u015f\u0131 u\u015fa\u011f\u0131n passiv l\u00fc\u011f\u0259ti d\u0259 inki\u015faf edir. U\u015faq dan\u0131\u015fma\u011fa ba\u015flayark\u0259n \u0259traf\u0131ndak\u0131 insanlar\u0131n nitqini yams\u0131lay\u0131r. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 he\u00e7 vaxt u\u015faq dilind\u0259 dan\u0131\u015fmaq olmaz. 0-1 yasl\u0131 u\u015fa\u011f\u0131n apar\u0131c\u0131 f\u0259aliyy\u0259t formas\u0131 b\u00f6y\u00fckl\u0259rl\u0259 m\u00fcsb\u0259t emosional \u00fcnsiyy\u0259tin qurulmas\u0131ndad\u0131r. Bu d\u00f6vrd\u0259 u\u015faq onu \u0259hat\u0259 ed\u0259nl\u0259rin \u00fcnsiyy\u0259tin\u0259 ehtiyac duyur v\u0259 bu \u00fcnsiyy\u0259tin \u0259sas\u0131nda u\u015fa\u011f\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k psixi inki\u015faf\u0131na h\u0259lledici t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259n kommunikativ-d\u0259rketm\u0259 kompleksi yaran\u0131r. 1-3 ya\u015fl\u0131 u\u015fa\u011f\u0131n apar\u0131c\u0131 f\u0259aliyy\u0259t formas\u0131 \u0259\u015fyalarla ba\u011fl\u0131 manipulyativ h\u0259r\u0259ki f\u0259aliyy\u0259tdir. Bu ya\u015fda olan u\u015faqda d\u0259rketm\u0259 v\u0259 h\u0259r\u0259ki f\u0259all\u0131q s\u00fcr\u0259tl\u0259 inki\u015faf etdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259 nitq\u0259 g\u00fccl\u00fc ehtiyac duyulur. 3-6 yasl\u0131 u\u015fa\u011f\u0131n apar\u0131c\u0131 f\u0259aliyy\u0259t formas\u0131 oyundur. Bu ya\u015fda u\u015faqlar h\u0259r c\u00fcr oyun n\u00f6vl\u0259rind\u0259 oynama\u011f\u0131 sevirl\u0259r.<br>Nitq inki\u015faf m\u0259rh\u0259l\u0259ri haqq\u0131nda dan\u0131\u015fan N.\u018fbilova deyir ki, ilk m\u0259rh\u0259l\u0259 \u00fcnsiyy\u0259t\u0259 girm\u0259, sonrak\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259r is\u0259 siqnallar v\u0259 jestl\u0259r, ilk s\u00f6zl\u0259rin v\u0259 s\u00f6z birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rinin, sad\u0259 c\u00fcml\u0259l\u0259rin, daha sonra m\u00fcr\u0259kk\u0259b c\u00fcml\u0259l\u0259rin i\u015fl\u0259dilm\u0259sidir. S\u0259rb\u0259st fikir s\u00f6yl\u0259m\u0259l\u0259r m\u00f6vzu \u00fczr\u0259 dan\u0131\u015fmaq v\u0259 s\u00f6hb\u0259t aparmaq bacar\u0131\u011f\u0131 nitqin daha sonrak\u0131 inki\u015faf m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259ri say\u0131l\u0131r. Loqoped bildirir ki, sonradan qazan\u0131lan b\u00fct\u00fcn nitq q\u00fcsurlar\u0131 100 faiz aradan qald\u0131r\u0131l\u0131r. Anadan g\u0259lm\u0259 nitq q\u00fcsurlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcraci\u0259t vaxt\u0131nda edil\u0259rs\u0259, onun aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr:<br>Son vaxtlar autizm sindromundan \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n u\u015faqlara g\u00f6r\u0259 daha \u00e7ox m\u00fcraci\u0259tl\u0259rin edildiyini dey\u0259n N.\u018fbilova qeyd edir ki, autizmli u\u015faqlar \u00f6z\u00fcn\u0259 qapanm\u0131\u015f, \u0259traf al\u0259md\u0259n t\u0259crid olunmu\u015f \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6z d\u00fcnyalar\u0131nda ya\u015fay\u0131rlar. Nitq imkanlar\u0131na malik autistl\u0259r bel\u0259 ba\u015fqalar\u0131 il\u0259 bacard\u0131qca \u00fcnsiyy\u0259td\u0259n qa\u00e7ma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, g\u00f6z kontakt\u0131na girmir v\u0259 ya yaln\u0131z \u00f6zl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn maraq t\u0259\u015fkil ed\u0259n \u00e7ox dar bir \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259d\u0259 dan\u0131\u015fa bilirl\u0259r. Loqoped \u0259lav\u0259 edir ki, autizm u\u015faqlarda 3 ya\u015f\u0131na q\u0259d\u0259r m\u00fc\u0259yy\u0259n edil\u0259 bils\u0259 d\u0259, onlarda nitq probleml\u0259ri 3 ya\u015f\u0131ndan sonra daha qabar\u0131q g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Autistik pozuntunun spektoru \u00e7ox geni\u015f oldu\u011fundan bu diaqnozlu u\u015faqlar\u0131n nitq probleml\u0259ri d\u0259 m\u00fcxt\u0259lif v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsusdur. Autizm diaqnozunun qoyulmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bir s\u0131ra \u015f\u0259rtl\u0259rin olmas\u0131 vacibdir. Bunlar\u0131n birincisi verbal v\u0259 qeyri-verbal kommunikasiyada probleml\u0259rin olmas\u0131, ikincisi sosial m\u00fchit\u0259 uy\u011funla\u015fmada \u00e7\u0259tinlikl\u0259rin olmas\u0131, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc streotip davran\u0131\u015f v\u0259 ya t\u0259krarlanan h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rin olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>+994 77 570 71 38<br><a href=\"https:\/\/www.instagram.com\/nigar.loqoped.megaschool\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\" title=\"\">nigar.loqoped.megaschool<\/a><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right\"><strong>\u0130lham\u0259 Q\u0130SM\u018fTQIZI<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><br><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nitq q\u00fcsurlar\u0131 il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 \u018ffsuslar olsun ki, \u00e7ox zaman valideynl\u0259r u\u015faqlar\u0131n nitq q\u00fcsurlar\u0131na ciddi yana\u015fm\u0131r, bu hala ya\u015fdan ir\u0259li g\u0259l\u0259n ke\u00e7ici bir problem kimi baxaraq onun zamanla aradan qalxaca\u011f\u0131n\u0131, b\u0259z\u0259n is\u0259 nitq probleminin h\u0259llinin m\u00fcmk\u00fcns\u00fcz&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":4775,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[49],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4771"}],"collection":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4771"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4771\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8172,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4771\/revisions\/8172"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4775"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4771"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4771"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4771"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}