{"id":7660,"date":"2023-02-07T07:00:00","date_gmt":"2023-02-07T04:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/rockvell.com\/?p=7660"},"modified":"2023-02-07T12:26:31","modified_gmt":"2023-02-07T09:26:31","slug":"t%c9%99hluk%c9%99siz-internet-gunu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rockvell.com\/?p=7660","title":{"rendered":"T\u0259hl\u00fck\u0259siz \u0130nternet G\u00fcn\u00fc"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"has-medium-font-size\"><strong><strong>T\u0259hl\u00fck\u0259siz \u0130nternet G\u00fcn\u00fc: kibert\u0259hl\u00fck\u0259sizlikd\u0259 m\u0259\u011flubedilm\u0259z olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259 etm\u0259li?<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>7 fevral tarixi <a href=\"https:\/\/www.saferinternetday.org\/about\">T\u0259hl\u00fck\u0259siz \u0130nternet G\u00fcn\u00fc<\/a> kimi qeyd olunur v\u0259 diqq\u0259ti kibert\u0259hl\u00fck\u0259sizlik m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 c\u0259lb etm\u0259k m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131y\u0131r. Kaspersky m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri r\u0259q\u0259msal m\u0259kanda \u015f\u0259xsi m\u0259lumatlar\u0131n v\u0259 pullar\u0131n qorunmas\u0131na k\u00f6m\u0259k ed\u0259c\u0259k alt\u0131 vacib t\u00f6vsiy\u0259nin siyah\u0131s\u0131n\u0131 t\u0259rtib edib.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/K_-1.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-7340\" width=\"662\" height=\"441\" srcset=\"https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/K_-1.png 1024w, https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/K_-1-300x200.png 300w, https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/K_-1-768x512.png 768w, https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/K_-1-360x240.png 360w\" sizes=\"(max-width: 662px) 100vw, 662px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<ol type=\"1\">\n<li><strong>Hesablar \u00fc\u00e7\u00fcn unikal \u015fifr\u0259l\u0259r v\u0259 iki faktorlu autentifikasiya t\u0259yin edin.<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>\u00c7ox vaxt \u015fifr\u0259 hesabda saxlan\u0131lan \u015f\u0259xsi m\u0259lumatlar il\u0259 t\u0259cav\u00fczkarlar aras\u0131nda dayanan yegan\u0259 s\u0259dd kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 onlara x\u00fcsusi diqq\u0259t yetirilm\u0259lidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Birincisi, onlar unikal olmal\u0131d\u0131r, \u0259ks halda bir xidm\u0259td\u0259 m\u0259lumat s\u0131zmas\u0131 b\u00fct\u00fcn dig\u0259r hesablar\u0131n\u0131z\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259 alt\u0131na d\u00fc\u015fm\u0259si anlam\u0131na g\u0259l\u0259 bil\u0259r. \u0130kincisi, \u015fifr\u0259l\u0259r uzun v\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259b olmal\u0131d\u0131r ki, f\u0131r\u0131ldaq\u00e7\u0131lar onlar\u0131 t\u0259xmin ed\u0259 v\u0259 ya sadalama \u00fcsulu il\u0259 \u0259l\u0259 ke\u00e7ir\u0259 bilm\u0259sinl\u0259r. H\u0259r birimizin onlarla hesab\u0131m\u0131z oldu\u011fundan, \u0259n yax\u015f\u0131s\u0131 \u015fifr\u0259l\u0259ri tapmaq v\u0259 yadda saxlamaq kimi dar\u0131xd\u0131r\u0131c\u0131 i\u015fi \u015f\u0259xsi m\u0259lumatlar\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259siz v\u0259 rahat saxlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan \u015fifr\u0259 menecerin\u0259 h\u0259val\u0259 etm\u0259kdir. H\u0259m\u00e7inin, m\u00fcmk\u00fcn olduqda, iki faktorlu autentifikasiyadan istifad\u0259 edin: SMS v\u0259 ya autentifikator proqram\u0131 vasit\u0259sil\u0259 \u0259lav\u0259 t\u0259sdiq funksiyas\u0131n\u0131 aktivl\u0259\u015fdirin.<\/p>\n\n\n\n<ul>\n<li><strong>M\u0259xfilik parametrl\u0259rini laz\u0131mi s\u0259viyy\u0259<\/strong><strong>d\u0259 qura\u015fd\u0131r\u0131n<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>H\u0259ddind\u0259n art\u0131q \u015f\u0259xsi m\u0259lumat yerl\u0259\u015fdirm\u0259k aldatmaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259cav\u00fczkarlar\u0131 \u0259lav\u0259 imkanlarla t\u0259min etm\u0259k riski da\u015f\u0131y\u0131r. Sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259r bir \u00e7oxlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259yat\u0131n ayr\u0131lmaz hiss\u0259si oldu\u011fundan, m\u0259lumatlar\u0131 qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n yax\u015f\u0131 yol onlara kimin g\u00f6r\u0259 bil\u0259c\u0259yini yoxlamaqd\u0131r. Bunu etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259nin m\u0259xfilik parametrl\u0259rin\u0259 ke\u00e7in v\u0259 m\u0259lumatlar\u0131n\u0131za v\u0259 \u0259n \u0259sas\u0131 hans\u0131 m\u0259lumatlar\u0131n\u0131za (m\u0259s\u0259l\u0259n, mesajlar, \u015f\u0259kill\u0259r, do\u011fum tarixi) kimin baxa bil\u0259c\u0259yini t\u0259yin edin. Parametrl\u0259ri ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259kd\u0259 \u00e7\u0259tinlik \u00e7\u0259kirsinizs\u0259, pulsuz <a href=\"https:\/\/privacy.kaspersky.com\/ru\/\">Kaspersky Privacy Checker<\/a> proqram\u0131ndan istifad\u0259 edin: resurs hans\u0131 parametr se\u00e7iml\u0259rinin t\u0259hl\u00fck\u0259li v\u0259 hans\u0131lar\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259siz oldu\u011funu izah ed\u0259c\u0259k.<\/p>\n\n\n\n<ul>\n<li><strong>\u015e\u0259xsi m\u0259lumatlar\u0131 yad insanlarla payla\u015fmay\u0131n &#8211; h\u0259tta s\u00fcni intellektl\u0259 bel\u0259<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>\u0130nternetd\u0259 tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131n\u0131z insanlara qar\u015f\u0131 diqq\u0259tli olun &#8211; kiminl\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131zdan v\u0259 \u0259slind\u0259 onlar\u0131n niyy\u0259tl\u0259rinin n\u0259 oldu\u011fundan \u0259min ola bilm\u0259zsiniz. Bel\u0259likl\u0259, <a href=\"https:\/\/www.kaspersky.com\/about\/press-releases\/2021_privacy-risks-of-online-dating-every-6th-user-has-been-doxed-while-looking-for-a-relationship\">Kaspersky-nin sor\u011fusuna \u0259sas\u0259n<\/a>, onlayn tan\u0131\u015fl\u0131q proqramlar\u0131ndan istifad\u0259 ed\u0259n h\u0259r alt\u0131nc\u0131 respondent doksinq\u0259 m\u0259ruz qal\u0131b \u2013 onlar\u0131n \u015f\u0259xsi m\u0259lumatlar\u0131 \u015f\u0259b\u0259k\u0259y\u0259 s\u0131z\u0131b. B\u0259z\u0259n insanlar yad insanlara \u015f\u00fcbh\u0259 il\u0259 yana\u015f\u0131rlar, amma \u00e7atbotlarla \u0259laq\u0259 qurark\u0259n ehtiyat t\u0259dbirl\u0259rind\u0259 bo\u015flu\u011fa yol verirl\u0259r. ChatGPT kimi s\u00fcni intellekt \u00e7atbotlar\u0131 getdikc\u0259 daha inand\u0131r\u0131c\u0131 olur v\u0259 bir \u00e7ox insanlar h\u0259tta onlarla \u015f\u0259xsi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri m\u00fczakir\u0259 etm\u0259y\u0259 meyl edirl\u0259r. Eyni zamanda, b\u0259zi \u00e7atbot xidm\u0259tl\u0259ri b\u00fct\u00fcn s\u00f6hb\u0259tl\u0259rin izl\u0259n\u0259 bilm\u0259si s\u0259b\u0259bind\u0259n istifad\u0259\u00e7il\u0259rd\u0259n a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 onlara \u015f\u0259xsi m\u0259lumatlar\u0131 yazmama\u011f\u0131 xahi\u015f edir. \u00c7\u00fcnki h\u0259r hans\u0131 dig\u0259r xidm\u0259td\u0259 oldu\u011fu kimi, m\u00fcdaxil\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 m\u0259lumatlar s\u0131zd\u0131r\u0131la bil\u0259r. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259, ay\u0131q olun v\u0259 yad insanlarla vacib bir \u015feyi payla\u015fmazdan \u0259vv\u0259l iki d\u0259f\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn.<\/p>\n\n\n\n<ul>\n<li><strong>Kripto birjalardan istifad\u0259nin \u0259saslar\u0131n\u0131 \u00f6yr\u0259nin<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Bu il kriptovalyutalardan v\u0259 kriptovalyuta birjalardan istifad\u0259 etm\u0259yi s\u0131namaq ist\u0259yirsinizs\u0259, onlar\u0131n se\u00e7imini diqq\u0259tl\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irm\u0259lisiniz. Se\u00e7imi \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc t\u0259r\u0259f aqreqator saytlar\u0131n t\u0259qdim etdiyi reytinql\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 etm\u0259k v\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck v\u0259 \u0259n m\u0259\u015fhurlar\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 dayanmaq daha yax\u015f\u0131 olar. G\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 m\u0259lumatlar\u0131n\u0131z\u0131 v\u0259 pulunuzu qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn platforman\u0131n n\u0259 oldu\u011funu v\u0259 onun hans\u0131 n\u00fcfuza sahib oldu\u011funu daha yax\u015f\u0131 ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6z ara\u015fd\u0131rman\u0131z\u0131 apar\u0131n.<\/p>\n\n\n\n<ul>\n<li><strong>\u015eifr\u0259nizi (seed-phrase) qoruyun<\/strong><strong><\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Brauzerl\u0259rd\u0259 v\u0259 ya aparat c\u00fczdanlar\u0131nda h\u00fcquqi n\u0259zar\u0259td\u0259n k\u0259nar kripto pul kis\u0259l\u0259rind\u0259n istifad\u0259 edirsinizs\u0259, \u015fifr\u0259nizi harada v\u0259 nec\u0259 saxlama\u011f\u0131n\u0131z bar\u0259d\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259lisiniz. Onu komp\u00fcterinizd\u0259 qeydl\u0259rd\u0259 yazmaq \u0259n yax\u015f\u0131 se\u00e7im deyil, \u00e7\u00fcnki h\u00fccum zaman\u0131 bu parolun s\u0131zma riski var. A\u00e7ar\u0131 ka\u011f\u0131za yazmaq v\u0259 evd\u0259 saxlamaq daha yax\u015f\u0131d\u0131r, lakin bu halda bu ka\u011f\u0131z par\u00e7as\u0131n\u0131 itirm\u0259k riski var v\u0259 sonra kripto pul kis\u0259sin\u0259 giri\u015fi itir\u0259 bil\u0259rsiniz. Gizli ifad\u0259ni ictimai fayl m\u00fcbadil\u0259si xidm\u0259tl\u0259rind\u0259 saxlamay\u0131n, messencer v\u0259 ya elektron po\u00e7t vasit\u0259sil\u0259 g\u00f6nd\u0259rm\u0259yin.<\/p>\n\n\n\n<ul>\n<li><strong>\u00dcmumi <\/strong><strong>t<\/strong><strong>\u0259hl\u00fck\u0259sizlik <\/strong><strong>t\u00f6vsiy\u0259l\u0259rini \u00f6yr\u0259nin <\/strong><strong><\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Kripto pul kis\u0259l\u0259ri v\u0259 kriptovalyuta birjalar\u0131ndan t\u0259hl\u00fck\u0259siz istifad\u0259 \u00fcsullar\u0131na \u0259lav\u0259 olaraq, f\u0131r\u0131ldaq\u00e7\u0131lardan yay\u0131nma\u011fa v\u0259 pula q\u0259na\u0259t etm\u0259y\u0259 k\u00f6m\u0259k ed\u0259c\u0259k \u00fcmumi t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik qaydalar\u0131na riay\u0259t etm\u0259k d\u0259 yarar\u0131n\u0131zad\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, daxil olan po\u00e7t v\u0259 messencer sor\u011fular\u0131na &#8211; \u00e7ox c\u0259lbedici t\u0259klifl\u0259r, pulunuzun t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259 t\u0259hdidl\u0259r v\u0259 s. &#8211; qar\u015f\u0131 ehtiyatl\u0131 olmaq v\u0259rdi\u015fini inki\u015faf etdirm\u0259kd\u0259 fayda var. Siz h\u0259m\u00e7inin kibert\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u00fczr\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin m\u00fcasir t\u0259hdidl\u0259rin g\u00fcnd\u0259lik t\u0259hlil etdiyi v\u0259 h\u0259m istifad\u0259\u00e7il\u0259r, h\u0259m d\u0259 biznesl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcvafiq m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259ri il\u0259 b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fc <a href=\"https:\/\/www.kaspersky.com\/blog\/\">bloqlar\u0131 oxuya<\/a> bil\u0259rsiniz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u0259hl\u00fck\u0259siz \u0130nternet G\u00fcn\u00fc: kibert\u0259hl\u00fck\u0259sizlikd\u0259 m\u0259\u011flubedilm\u0259z olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259 etm\u0259li? 7 fevral tarixi T\u0259hl\u00fck\u0259siz \u0130nternet G\u00fcn\u00fc kimi qeyd olunur v\u0259 diqq\u0259ti kibert\u0259hl\u00fck\u0259sizlik m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 c\u0259lb etm\u0259k m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131y\u0131r. Kaspersky m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri r\u0259q\u0259msal m\u0259kanda \u015f\u0259xsi m\u0259lumatlar\u0131n v\u0259 pullar\u0131n qorunmas\u0131na&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":7340,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7660"}],"collection":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7660"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7660\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7665,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7660\/revisions\/7665"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7340"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7660"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7660"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7660"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}