{"id":8302,"date":"2023-02-22T08:00:22","date_gmt":"2023-02-22T05:00:22","guid":{"rendered":"https:\/\/rockvell.com\/?p=8302"},"modified":"2023-02-23T10:08:47","modified_gmt":"2023-02-23T07:08:47","slug":"baki-milyonculari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rockvell.com\/?p=8302","title":{"rendered":"Bak\u0131 Milyon\u00e7ular\u0131 &#8211; \u015e\u0259msi \u018fs\u0259dullayev"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"has-medium-font-size\"><strong>BAKI M\u0130LYON\u00c7ULARI<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>19-cu \u0259srd\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259ri \u00f6z milyon\u00e7ular\u0131n\u0131n say\u0131 etibaril\u0259 Rusiyan\u0131n \u015f\u0259h\u0259rl\u0259ri i\u00e7\u0259risind\u0259 g\u00f6rk\u0259mli yerl\u0259rd\u0259n birini tuturdu. Neft bu \u015f\u0259h\u0259ri iri s\u0259rmay\u0259darlar yurduna \u00e7evirmi\u015fdi. Lakin Bak\u0131 milyon\u00e7ular\u0131 ba\u015fqa \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rin milyon\u00e7ular\u0131ndan onunla f\u0259rql\u0259nirdil\u0259r ki, onlar bu s\u0259rmay\u0259 v\u0259 s\u0259rv\u0259ti irsi olaraq, \u00f6z ata v\u0259 babalar\u0131ndan almam\u0131\u015fd\u0131lar. Bir qayda olaraq, \u0259ks\u0259riyy\u0259ti f\u0259hl\u0259likd\u0259n, yoxsulluqdan \u00f6z z\u0259hm\u0259tl\u0259ri il\u0259 milyon\u00e7u d\u0259r\u0259c\u0259sin\u0259 y\u00fcks\u0259lmi\u015fdil\u0259r. \u018fvv\u0259ll\u0259r \u00f6z z\u0259hm\u0259tl\u0259ri, kamal v\u0259 s\u0259yl\u0259ri onlar\u0131 ir\u0259li aparm\u0131\u015f, sonralar is\u0259 g\u00fccl\u00fc neft fantanlar\u0131 onlar\u0131 s\u0259rv\u0259tin y\u00fcks\u0259k d\u0259r\u0259c\u0259sin\u0259 qald\u0131rm\u0131\u015fd\u0131. Biz Bak\u0131n\u0131n bu milyon\u00e7ular\u0131ndan bir ne\u00e7\u0259 n\u0259f\u0259ri haqq\u0131nda dan\u0131\u015faca\u011f\u0131q.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"has-text-align-center wp-block-heading\">\u015e\u018fMS\u0130 \u018fS\u018fDULLAYEV<\/h4>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"361\" height=\"445\" src=\"https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/Shamsi_Asadullayev_2.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-8303\" srcset=\"https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/Shamsi_Asadullayev_2.jpg 361w, https:\/\/rockvell.com\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/Shamsi_Asadullayev_2-243x300.jpg 243w\" sizes=\"(max-width: 361px) 100vw, 361px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>Bak\u0131da neft s\u0259nayesinin g\u00f6rk\u0259mli n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rind\u0259n olub. Onun ad\u0131 h\u0259mi\u015f\u0259 Nobel qarda\u015flar\u0131n\u0131n ad\u0131 il\u0259 qo\u015fa \u00e7\u0259kilirdi. Neftin Rusiyaya da\u015f\u0131nmas\u0131nda buxar g\u0259misind\u0259n birinci istifad\u0259 ed\u0259n neftx\u00fcdad\u0131r. \u015e\u0259msi &nbsp;\u018fs\u0259dullayev &nbsp;d\u0259 &nbsp;bir &nbsp;\u00e7ox &nbsp;Bak\u0131 &nbsp;milyon\u00e7ular\u0131 &nbsp;kimi &nbsp;yoxsul &nbsp;ail\u0259d\u0259n&nbsp;\u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131r. N\u0259sl\u0259n bak\u0131l\u0131d\u0131r. 1840-c\u0131 ild\u0259 Bak\u0131n\u0131n \u018fmirhac\u0131yan k\u0259ndind\u0259 anadan olmu\u015fdur. Cavanl\u0131qda k\u0259ndd\u0259 atas\u0131n\u0131n \u0259kin-bi\u00e7inin\u0259 k\u00f6m\u0259k edir, araba il\u0259 bi\u00e7ilmi\u015f tax\u0131l\u0131 da\u015f\u0131y\u0131r, x\u0131rman sal\u0131r, bir s\u00f6zl\u0259, h\u0259r \u015feyd\u0259 atas\u0131na k\u00f6m\u0259k edirdi. Bu ill\u0259rd\u0259 \u0259mirhac\u0131yanl\u0131lar\u0131n \u0259sas tax\u0131l yerl\u0259ri Suraxana torpaqlar\u0131nda idi. 19-cu \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 neft s\u0259nayesinin inki\u015faf\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar olaraq, bu torpaq sah\u0259l\u0259rinin m\u00fch\u00fcm bir hiss\u0259si Suraxanada neft \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 v\u0259 kerosin emal\u0131 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan rus tacirl\u0259rind\u0259n Kokorev v\u0259 Qubonin t\u0259r\u0259find\u0259n ucuz qiym\u0259t\u0259 al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131. Onlar Suraxanada At\u0259\u015fgah\u0131n yan\u0131nda kerosin emal ed\u0259n bir zavod tikdirmi\u015fdil\u0259r. \u018fvv\u0259ll\u0259r kerosini q\u0131rdan al\u0131rd\u0131lar. Sonralar quyular qaz\u0131lma\u011fa ba\u015flad\u0131. Tezlikl\u0259 Suraxana a\u011f neftinin \u015f\u00f6hr\u0259ti b\u00fct\u00fcn Rusiyaya yay\u0131ld\u0131. Torpaqs\u0131z qalan Suraxana v\u0259 \u018fmirhac\u0131yan k\u0259ndlil\u0259ri neft m\u0259d\u0259nl\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259y\u0259 m\u0259cbur oldular. B\u0259zisi zavodda f\u0259hl\u0259 i\u015fl\u0259yir, b\u0259zisi d\u0259 arabalarla quyulardan zavoda neft da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131lar. \u015e\u0259msi \u018fs\u0259dullayev d\u0259 \u0259kin\u00e7iliyi buraxaraq, neft i\u015fin\u0259 qur\u015fan\u0131r. O, \u00f6z bacar\u0131\u011f\u0131 say\u0259sind\u0259 q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259, y\u0259ni 1860-c\u0131 ild\u0259 Kokorevin yan\u0131nda i\u015fl\u0259r m\u00fcdiri (prikaz\u015fik) v\u0259zif\u0259sin\u0259 y\u00fcks\u0259l\u0259 bilir. Bir m\u00fcdd\u0259td\u0259n sonra o neft v\u0259 duz podrat\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131&nbsp;il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olur. 15 il m\u00fcdd\u0259tind\u0259 o xeyli qazanc \u0259ld\u0259 etdikd\u0259n sonra podrat\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 buraxaraq, kerosin zavodu a\u00e7\u0131r. Rusiyan\u0131n bazarlar\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259 saxlayaraq, onlara kerosin satma\u011fa ba\u015flay\u0131r. Neftin Rusiyaya da\u015f\u0131nmas\u0131 onu daha \u00e7ox d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcrd\u00fc. 1890-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 neft i\u015fi il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan bir ne\u00e7\u0259 n\u0259f\u0259r il\u0259 birlikd\u0259 \u015firk\u0259t t\u0259\u015fkil edir. \u018fld\u0259 edil\u0259n neftin Rusiya bazarlar\u0131na \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 onu daha \u00e7ox d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcrd\u00fc. N\u0259hay\u0259t, 1891-ci ild\u0259 neftin X\u0259z\u0259r vasit\u0259si il\u0259 da\u015f\u0131nmas\u0131 sah\u0259sind\u0259 Bak\u0131 neft kapitalistl\u0259ri i\u00e7\u0259risind\u0259 ilk d\u0259f\u0259 olaraq, buxar \u015fxunu (iki v\u0259 \u00fc\u00e7 dorlu yelk\u0259nli g\u0259mi) sifari\u015f verir. Neftin \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 v\u0259 emal\u0131 sah\u0259sind\u0259 d\u0259 o Nobel qarda\u015flar\u0131 il\u0259 ayaqla\u015fma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. Volqada noviqasiya ba\u011flananda x\u0131rda neft sahibkarlar\u0131ndan ucuz qiym\u0259t\u0259 neft alaraq anbarlara doldurur v\u0259 noviqasiya a\u00e7\u0131lan kimi onu baha qiym\u0259t\u0259 Rusiyan\u0131n \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259 satd\u0131r\u0131rd\u0131. Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 o \u00e7oxlu neft anbarlar\u0131 tikdirmi\u015fdi. Bundan \u0259lav\u0259 Volqa boyu \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259 d\u0259 anbarlar\u0131 vard\u0131. Bir \u00e7ox \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 onun anbarlar\u0131 Nobel qarda\u015flar\u0131n\u0131n anbarlar\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131 dururdu.<br>1895-ci ild\u0259 t\u0259z\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 torpaq sah\u0259l\u0259rind\u0259n birind\u0259 b\u00f6y\u00fck fantan vurur. Fantan 56 g\u00fcn davam edir. Fantan h\u0259r g\u00fcn 1 milyon alt\u0131 yuz min pud neft verirdi. Bu Bak\u0131 neft s\u0259nayesi tarixind\u0259 \u0259n m\u0259\u015fhur fantanlardan biri idi.<br>\u018fs\u0259dullayevin neft hasilat\u0131 artd\u0131qca onun Volqa boyu \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259, Moskvada, Pol\u015fada, habel\u0259 Orta Asiyada, \u0130randa neft anbarlar\u0131n\u0131n say\u0131 art\u0131rd\u0131. Orta Asiya v\u0259 \u0130randa neft anbarlar\u0131n\u0131n say\u0131 36-ya yax\u0131n idi.<br>\u015e\u0259msi \u018fs\u0259dullayev ikinci d\u0259f\u0259 Mariya Petrovna adl\u0131 bir rus qad\u0131n\u0131na evl\u0259n\u0259nd\u0259 arvad\u0131 \u00dcms\u0259lm\u0259, o\u011flanlar\u0131 Mirz\u0259, \u018fli v\u0259 q\u0131zlar\u0131 Sara, X\u0259dic\u0259 v\u0259 A\u011fabac\u0131 il\u0259 onun aras\u0131nda naraz\u0131l\u0131q ba\u015f verir v\u0259 \u015e\u0259msi 1903-c\u00fc ild\u0259 Moskvaya k\u00f6\u00e7m\u0259y\u0259 m\u0259cbur olur. Peterburqda v\u0259 Moskvada bir ne\u00e7\u0259 yerd\u0259 m\u00fclkl\u0259r tikdirir, Xeyriyy\u0259 i\u015fl\u0259ri il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olur. Yoxsul u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259kt\u0259b a\u00e7d\u0131r\u0131r. Haz\u0131rda Moskvada Ki\u00e7ik Tatar d\u00f6ng\u0259sind\u0259 olan 8 n\u00f6mr\u0259li evi d\u0259 \u018fs\u0259dullayev tikdirib, o zaman t\u0259z\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f olan Tatar M\u0259d\u0259niyy\u0259t c\u0259miyy\u0259tin\u0259 ba\u011f\u0131\u015flam\u0131\u015fd\u0131. Vaxtil\u0259 bu binada tatar m\u0259kt\u0259bi, tatar kitabxanas\u0131, konsert salonu v\u0259 yetiml\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn u\u015faq evi olub.<br>\u018fs\u0259dullayev, dem\u0259k olar ki, b\u00fct\u00fcn q\u0131\u015f aylar\u0131n\u0131 Moskvada v\u0259 Peterburqda ke\u00e7irirdi. Bak\u0131da onun neft i\u015fl\u0259ri il\u0259 b\u00f6y\u00fck o\u011flu Mirz\u0259 \u018fs\u0259dullayev m\u0259\u015f\u011ful olurdu. Volqada noviqasiya a\u00e7\u0131lan kimi Bak\u0131ya g\u0259l\u0259r v\u0259 ne\u00e7\u0259 ay m\u00fcdd\u0259tind\u0259 anbarlarda toplanm\u0131\u015f nefti Rusiyaya \u00f6z m\u00fc\u015ft\u0259ril\u0259rin\u0259 g\u00f6nd\u0259rm\u0259y\u0259 ba\u015flard\u0131.<br>Bak\u0131da olan ail\u0259si onun Tolstoy v\u0259 Qoqol k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259rinin tinind\u0259 tikdirdiyi \u0259z\u0259m\u0259tli binada ya\u015fay\u0131rd\u0131. \u015e\u0259msi Mariya Petrovna il\u0259 20 il \u00f6m\u00fcr s\u00fcr\u00fcr. Mariya xeyriyy\u0259 i\u015fl\u0259rind\u0259 \u0259ri il\u0259 birlikd\u0259 inam v\u0259 energiya il\u0259 i\u015fl\u0259yirdi. O, bu 20 il i\u00e7\u0259risind\u0259 \u015f\u0259xs\u0259n \u00f6z\u00fc 20 milyon pul toplam\u0131\u015fd\u0131. Mariya Petrovna \u0259ri \u015e\u0259msi &nbsp;il\u0259 birlikd\u0259 xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 olmu\u015f v\u0259 Avropan\u0131n m\u0259\u015fhur kurort \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259 dinc\u0259lmi\u015fdil\u0259r. \u015e\u0259msi 1913-c\u00fc ild\u0259 Romanovlar xan\u0259dan\u0131n\u0131n 300 illiyi il\u0259 \u0259laq\u0259dar Tiflis M\u00fc\u0259lliml\u0259r \u0130nstitutunda \u00f6z ad\u0131na iki t\u0259qa\u00fcd t\u0259yin etdirir.<br>\u018fs\u0259dullayev 1913-c\u00fc il 21 apreld\u0259 Yaltada g\u00fcnvurmadan 72 ya\u015f\u0131nda v\u0259fat etmi\u015fdir. Onun meyiti Bak\u0131ya g\u0259tiril\u0259r\u0259k d\u0259fn edilmi\u015fdir.<br>\u018fs\u0259dullayevin b\u00f6y\u00fck o\u011flu Mirz\u0259 Musa Na\u011f\u0131yevin q\u0131z\u0131na, ki\u00e7ik o\u011flu \u018fli is\u0259 H.&nbsp;Z. Ta\u011f\u0131yevin &nbsp;Leyla &nbsp;q\u0131z\u0131na &nbsp;evl\u0259nmi\u015fdil\u0259r. &nbsp;Q\u0131z\u0131 &nbsp;Sara &nbsp;atas\u0131n\u0131n &nbsp;i\u015fl\u0259r &nbsp;m\u00fcdiri &nbsp;Zal H\u0259s\u0259novun arvad\u0131 olu&nbsp;Bu yax\u0131n zamanda Paris \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 v\u0259fat etmi\u015f az\u0259rbaycanl\u0131 yaz\u0131\u00e7\u0131 \u00dcmm\u00fclb\u0259nin Mirz\u0259 \u018fs\u0259dullayevin q\u0131z\u0131d\u0131r. \u018fs\u0259rl\u0259rini frans\u0131z dilind\u0259 yaz\u0131rd\u0131. O iki milyon\u00e7u baban\u0131n \u2014 \u015e\u0259msi \u018fs\u0259dullayevl\u0259 Musa Na\u011f\u0131yevin n\u0259v\u0259sidir.<br>\u015e\u0259msi \u018fs\u0259dullayevin M\u0259rd\u0259kanda \u0259z\u0259m\u0259tli bir ba\u011f\u0131 vard\u0131. Bu ba\u011f \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u00e7ox b\u00f6y\u00fck sah\u0259si v\u0259 \u0259z\u0259m\u0259tli arka qap\u0131s\u0131 il\u0259 f\u0259rql\u0259nirdi. Ba\u011f 19-cu \u0259srin ax\u0131rlar\u0131nda sal\u0131nm\u0131\u015fd\u0131.&nbsp;Sovet h\u00f6k\u00fcm\u0259ti bu ba\u011f\u0131 m\u00fcsadir\u0259 edib, sanatoriyaya \u00e7evirmi\u015fdi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right\"><strong>BAKI V\u018f BAKILILAR<br>Q\u0131lman \u0130lkin<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>BAKI M\u0130LYON\u00c7ULARI 19-cu \u0259srd\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259ri \u00f6z milyon\u00e7ular\u0131n\u0131n say\u0131 etibaril\u0259 Rusiyan\u0131n \u015f\u0259h\u0259rl\u0259ri i\u00e7\u0259risind\u0259 g\u00f6rk\u0259mli yerl\u0259rd\u0259n birini tuturdu. Neft bu \u015f\u0259h\u0259ri iri s\u0259rmay\u0259darlar yurduna \u00e7evirmi\u015fdi. Lakin Bak\u0131 milyon\u00e7ular\u0131 ba\u015fqa \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rin milyon\u00e7ular\u0131ndan onunla f\u0259rql\u0259nirdil\u0259r ki, onlar bu&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":8304,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[50],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8302"}],"collection":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8302"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8302\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8351,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8302\/revisions\/8351"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/8304"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8302"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8302"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rockvell.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8302"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}